نخود سیاه برای مغز و اعصاب چه می‌ کند؟ / با این غذای هندی، حبوبات را خوشمزه‌ تر بخورید
به گزارش گروه روانشناسی رکنا، وقتی صحبت از تغذیه مغز و سلامت روان می شود، معمولاً نام ماهی، مغزها و سبزیجات بیشتر به گوش می رسد؛ درحالی که حبوباتی مانند نخود سیاه نیز می توانند سهم مهمی در یک الگوی غذایی سالم داشته باشند. نخود سیاه که در آشپزی هند با نام کالا چانا شناخته می شود، از گروه نخودهای دسی است و معمولاً دانه ای کوچک تر، پوستی تیره تر و بافتی سفت تر از نخود سفید دارد. این نوع نخود با نخودفرنگی یا لوبیای سیاه متفاوت است.

نخود سیاه چگونه به تغذیه و سلامت مغز کمک می کند؟

نخود سیاه حاوی پروتئین گیاهی، فیبر و مواد معدنی است. مقدار دقیق این ترکیبات به رقم گیاه، شرایط کشت و روش آماده سازی بستگی دارد. مرور علمی منتشر شده در مجله بین المللی علوم و فناوری غذا در سال ۲۰۲۶ گزارش می کند که نمونه های بررسی شده نخود سیاه از نظر پروتئین و برخی مواد معدنی، از جمله آهن و روی، ارزش تغذیه ای قابل توجهی داشته اند. با این حال، این یافته ها به تنهایی ثابت نمی کنند که خوردن نخود سیاه عملکرد شناختی را مستقیماً بهبود می دهد.

آهن در انتقال اکسیژن به بافت ها نقش دارد و کمبود آن می تواند با خستگی و اختلال در تمرکز همراه باشد. نخود سیاه می تواند بخشی از آهن دریافتی روزانه را فراهم کند، اما آهن موجود در غذاهای گیاهی به اندازه آهن برخی منابع حیوانی جذب نمی شود. همراه کردن حبوبات با مواد غذایی دارای ویتامین ث، مانند آب لیمو، فلفل دلمه ای یا گوجه فرنگی، می تواند جذب آهن گیاهی را افزایش دهد.

فیبر، روده و ارتباط آن با حال روانی

نخود سیاه به دلیل داشتن فیبر می تواند به عملکرد طبیعی دستگاه گوارش و تغذیه بخشی از میکروب های مفید روده کمک کند. پژوهشگران در سال های اخیر ارتباط میان روده و مغز را بیشتر بررسی کرده اند؛ ارتباطی پیچیده که از مسیرهای عصبی، ایمنی و پیام رسان های شیمیایی برهم کنش دارد. با این حال، نمی توان نتیجه گرفت که مصرف یک غذای مشخص، به تنهایی اضطراب یا افسردگی را درمان می کند.

اهمیت نخود سیاه بیشتر در جایگاه آن در یک الگوی غذایی متعادل است. مرور نظام مند منتشر شده در سال ۲۰۲۵ نشان داد که پایبندی بیشتر به الگوهای غذایی گیاهی سالم با احتمال کمتر برخی پیامدهای نامطلوب روانی و شناختی همراه بوده است. این نتایج درباره الگوی کلی غذاخوردن هستند، نه اثبات اثر درمانی نخود سیاه به تنهایی.

آیا نخود سیاه حافظه را تقویت می کند؟

برای پاسخ قطعی به این پرسش، شواهد اختصاصی درباره نخود سیاه کافی نیست. پروتئین، آهن، فولات و دیگر ریزمغذی های موجود در حبوبات در تأمین نیازهای بدن نقش دارند؛ اما این موضوع با اثبات افزایش حافظه یا پیشگیری قطعی از زوال شناختی تفاوت دارد. مرور نظام مند دیگری درباره الگوهای غذایی و سلامت عصبی نیز از ارتباط احتمالی رژیم های حاوی حبوبات، سبزیجات، میوه ها و چربی های غیراشباع با کاهش خطر برخی مشکلات شناختی مرتبط با افزایش سن خبر داده است، هرچند قدرت شواهد در آن بررسی محدود ارزیابی شده بود.

بنابراین بهتر است نخود سیاه را بخشی از برنامه غذایی متنوع بدانیم، نه داروی تقویت حافظه یا درمان اختلالات روانی. خواب کافی، فعالیت بدنی، روابط اجتماعی، مدیریت استرس و دریافت متعادل مواد غذایی نیز در سلامت مغز اهمیت دارند.

خوراک هندی کالا چانا

خوراک نخود سیاه با گوجه فرنگی و ادویه

این خوراک سنتی هندی را می توان با برنج یا نان سبوس دار سرو کرد. برای چهار نفر، به یک پیمانه نخود سیاه خشک، یک پیاز متوسط خرد شده، دو گوجه فرنگی، دو حبه سیر، کمی زنجبیل تازه، یک قاشق چای خوری زیره، نصف قاشق چای خوری زردچوبه، کمی فلفل، نمک، روغن و گشنیز تازه نیاز دارید.

نخود را پس از شستن، حدود هشت تا دوازده ساعت در آب بخیسانید و سپس آب آن را دور بریزید. نخود را با آب تازه بپزید تا کاملاً نرم شود؛ زمان پخت به نوع نخود و وسیله پخت بستگی دارد. در قابلمه ای جداگانه، پیاز را با مقدار کمی روغن تفت دهید و سیر، زنجبیل و ادویه ها را اضافه کنید. گوجه فرنگی خرد شده را بیفزایید و اجازه دهید مواد به سس غلیظی تبدیل شوند. نخود پخته را همراه کمی از آب پخت به سس اضافه کنید و حدود ده تا پانزده دقیقه روی حرارت ملایم بگذارید تا مزه ها ترکیب شوند. در پایان، گشنیز تازه را اضافه کنید و خوراک را با برنج یا نان سبوس دار سرو کنید.

نخود سیاه انتخابی مغذی و اقتصادی برای متنوع کردن رژیم غذایی است و می تواند پروتئین گیاهی، فیبر و مواد معدنی را به سفره اضافه کند. برای بهره مندی بهتر، آن را کاملاً بپزید، در کنار سبزیجات مصرف کنید و به جای تکیه بر یک ماده غذایی، به کیفیت کلی رژیم غذایی توجه داشته باشید. افراد دارای بیماری زمینه ای یا رژیم درمانی ویژه نیز بهتر است تغییرات عمده غذایی را با متخصص سلامت هماهنگ کنند.

درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید. پایان خبر / رکنا / کدخبر 1261402