آغاز فصل دوم روشنایی شب با حضور رویا نونهالی/ روانشناسی تعلیق و اعتماد مخاطب به روایت های امنیتی / تحلیل روانشناسی خبر ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، فصل دوم مجموعه روشنایی شب به کارگردانی محمود معظمی از دوشنبه چهارم آبان، در روزهای زوج ساعت ۲۲:۱۵ از شبکه یک پخش می شود. در این فصل رویا نونهالی و شماری از بازیگران فصل نخست حضور دارند. داستان فصل قبلی درباره گروهی عملیاتی بود که در جریان رسیدگی به پرونده های جاسوسی و خرابکاری به شبکه ای سازمان یافته می رسیدند؛ فصل تازه نیز با ماموریت ها و پرونده های جدید ادامه پیدا می کند.

این خبر، دلیل روشنی برای جلب توجه جست وجوگران فراهم می کند: زمان پخش فصل جدید و بازگشت بازیگران شناخته شده. با این حال، داده های جست وجو به تنهایی نشان نمی دهند مخاطبان به دلیل بازیگران، موضوع امنیتی، تبلیغات، داستان یا عوامل دیگر سراغ نام سریال رفته اند.

ذهن چگونه وارد دنیای داستان می شود؟

ملانی گرین، پژوهشگر ارتباطات و روانشناسی روایت، در پژوهش های خود درباره غرق شدن ذهنی در داستان توضیح داده است مخاطب گاهی هنگام تماشای یک روایت، توجه خود را به دنیای داستان می سپارد و موقتا از محیط پیرامون فاصله می گیرد. این فرایند که غرق شدن در روایت نامیده می شود، می تواند باعث شود مخاطب تعلیق را تجربه کند، درباره سرنوشت شخصیت ها حدس بزند و از نظر عاطفی با آنها همراه شود.

در یک سریال جاسوسی، اطلاعات به صورت تدریجی ارائه می شود. مخاطب نشانه ها را کنار هم می گذارد، به شخصیت ها اعتماد یا بدگمان می شود و منتظر افشای حقیقت می ماند. همین توزیع تدریجی اطلاعات، کنجکاوی را حفظ می کند و سبب می شود ادامه داستان اهمیت پیدا کند. البته شدت این تجربه از فردی به فرد دیگر و از روایتی به روایت دیگر متفاوت است.

تفاوت میان روایت نمایشی و واقعیت امنیتی

سریال های جاسوسی برای حفظ کشش داستانی از تعارض، شخصیت های مرموز و افشاگری های ناگهانی استفاده می کنند. این عناصر درام را جذاب می سازند، اما نباید به عنوان تصویر کامل و مستند از کار امنیتی یا پرونده های واقعی تلقی شوند. مخاطب ممکن است با شخصیت قهرمان احساس نزدیکی کند و از زاویه دید او رویدادها را تفسیر کند؛ همین همراهی عاطفی می تواند قضاوت درباره شخصیت های دیگر را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

این موضوع به معنای آن نیست که تماشاگران مرز داستان و واقعیت را تشخیص نمی دهند. بسیاری از مخاطبان به خوبی می دانند با یک اثر نمایشی روبه رو هستند. مسئله زمانی مطرح می شود که تصویر داستانی بدون بررسی مستقل به الگویی برای قضاوت درباره رویدادهای واقعی تبدیل شود.

چرا بازگشت بازیگر برای مخاطب اهمیت دارد؟

حضور دوباره بازیگر آشنا می تواند انتظار مخاطب را شکل دهد. بیننده از تجربه فصل قبلی، تصویری از شخصیت ها و رابطه های داستانی دارد و می خواهد بداند این روابط چگونه ادامه پیدا می کنند. در نتیجه، خبر بازگشت بازیگر تنها اطلاع درباره یک چهره نیست؛ می تواند یادآور تجربه قبلی تماشاگر و وعده ادامه یک مسیر داستانی باشد.

با این حال، از افزایش جست وجوی نام رویا نونهالی نمی توان میزان محبوبیت قطعی او یا رضایت عمومی از سریال را اندازه گرفت. برای چنین نتیجه ای به داده های تکمیلی مانند نظرسنجی معتبر، میزان تماشا و بررسی واکنش مخاطبان نیاز است.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

آثار نمایشی بخشی از تجربه فرهنگی جامعه هستند و می توانند موضوع گفت وگو درباره اعتماد، تهدید، وفاداری و قضاوت را فراهم کنند. تحلیل روانشناختی نباید صرفا برچسبی درباره اثر یا مخاطب بزند؛ باید توضیح دهد سازوکارهای روایت چگونه کنجکاوی و درگیری عاطفی ایجاد می کنند و در چه شرایطی ممکن است برداشت مخاطب را شکل دهند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به سازندگان

سریال های امنیتی می توانند با داستان پردازی جذاب، شخصیت های چندبعدی و نمایش پیامد تصمیم ها، مخاطب را درگیر کنند. در عین حال، شفاف بودن مرز میان داستان و واقعیت و پرهیز از ساده سازی افراطی شخصیت ها می تواند به کیفیت روایت کمک کند.

راهکار برای خانواده ها

تماشای سریال می تواند فرصتی برای گفت وگو درباره تفاوت شواهد و برداشت ها باشد. خانواده ها می توانند از نوجوانان بپرسند چه چیزی باعث اعتماد یا بدگمانی آنها به یک شخصیت شده و آیا همان نشانه در زندگی واقعی نیز برای نتیجه گیری کافی است یا نه. این گفت وگو بدون تخریب لذت تماشا، تفکر انتقادی را تقویت می کند.

تلنگر روانشناختی

وقتی با قهرمان یک داستان همراه می شویم، آیا همچنان شواهد را می سنجیم یا فقط آنچه را می بینیم که روایت به ما نشان می دهد؟