فرانسه زیر فشار خشم مردم/ گرانی فقط جرقه بود؟/ تحلیل روانشناسی اخبار ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، در روزهای اخیر اعتراضاتی در شهرهای فرانسه در واکنش به افزایش هزینه های زندگی و نارضایتی از برخی خدمات عمومی و شرایط آموزشی برگزار شده است. گزارش ها از حضور هزاران نفر در تجمعات ۱۷ اکتبر حکایت دارد و ادامه ناآرامی ها، وقوع تخریب در برخی مناطق و مخالفت امانوئل مکرون با استعفای وزیر کشور خبر داده است. باید میان شرکت کنندگان در اعتراضات مسالمت آمیز و افرادی که مرتکب خشونت یا تخریب شده اند تفاوت گذاشت. حضور در یک تجمع به معنای تایید رفتارهای خشونت آمیز نیست.

خشم جمعی از کجا آغاز می شود؟ فقر یا احساس بی عدالتی؟

تد رابرت گر، پژوهشگر سیاسی و نظریه پرداز محرومیت نسبی، توضیح داده است نارضایتی می تواند از فاصله میان انتظارات مردم و شرایطی که تجربه می کنند شکل بگیرد. بر اساس این نگاه، فشار اقتصادی به تنهایی توضیح دهنده همه اعتراضات نیست. دو جامعه ممکن است مشکلات مالی مشابهی داشته باشند، اما به دلیل تفاوت در انتظارات، اعتماد و فرصت بیان مطالبات واکنش های متفاوتی نشان دهند.

وقتی مردم تصور کنند سهم آنان از دشواری ها ناعادلانه است یا راه موثری برای تغییر شرایط ندارند، احتمال افزایش نارضایتی وجود دارد. این چارچوب به معنای آن نیست که همه معترضان انگیزه یکسانی دارند.

لحظه تبدیل ناراحتی شخصی به هویت جمعی

استیون رایشر، روانشناس اجتماعی و پژوهشگر رفتار جمعیت، در مطالعات خود نشان داده است رفتار افراد در جمع را نمی توان صرفا با از دست رفتن کنترل فردی توضیح داد. افراد ممکن است در جریان اعتراض، خود را عضوی از گروهی با تجربه و هدف مشترک بدانند. این هویت مشترک می تواند احساس قدرت، همبستگی و آمادگی برای اقدام جمعی را افزایش دهد بنابراین تصویر کردن همه جمعیت های معترض به عنوان توده هایی هیجان زده و فاقد تفکر، با یافته های جدید روانشناسی اجتماعی سازگار نیست. رفتار جمعی می تواند سازمان یافته، هدفمند و در عین حال تحت تاثیر شرایط محیطی باشد.

چرا برخورد با معترضان گاهی خشم را تشدید می کند؟

کلیفورد استات، روانشناس اجتماعی و پژوهشگر تعامل پلیس و جمعیت، در بررسی های خود بر اهمیت نحوه برخورد نیروهای پلیسی با گروه های مختلف تاکید کرده است. اگر افراد احساس کنند بدون تمایز و به شکلی ناعادلانه با آنان برخورد می شود، ممکن است اعتمادشان کاهش یابد و تنش تشدید شود.

در مقابل، ارتباط روشن، رفتار متناسب و تفکیک افراد خشونت طلب از معترضان مسالمت آمیز می تواند در مدیریت موقعیت نقش داشته باشد. این یافته ها به معنای توجیه تخریب نیست. هدف، شناخت عواملی است که احتمال گسترش خشونت را کاهش می دهند.

آیا خشم در خیابان مسری است؟

الین هتفیلد، روانشناس اجتماعی و پژوهشگر سرایت هیجانی، درباره انتقال هیجان میان افراد مطالعه کرده است. در تجمعات، صداها، چهره ها، شعارها و واکنش های دیگران می توانند بر حالت هیجانی افراد تاثیر بگذارند. اما این تاثیر مکانیکی و اجتناب ناپذیر نیست.

افراد همچنان می توانند تصمیم بگیرند، مخالفت کنند یا از موقعیت فاصله بگیرند. توضیح خشونت فقط با سرایت خشم، مسئولیت فردی و عوامل سیاسی و اجتماعی را نادیده می گیرد.

چرا تصاویر اعتراضات فرانسه در کشورهای دیگر هم دیده می شود؟

مشاهده اعتراضات خارجی ممکن است برای مخاطبان کشورهای دیگر فرصتی برای مقایسه شرایط اقتصادی و اجتماعی ایجاد کند. گاهی این تصاویر احساس همدلی برمی انگیزند و گاهی نگرانی از بی ثباتی را افزایش می دهند.

شبکه های اجتماعی نیز با برجسته کردن صحنه های پرتنش، ممکن است تصویری نامتوازن از کل رویداد بسازند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

زیرا اعتراض اجتماعی فقط موضوع سیاست نیست با احساس عدالت، کرامت، اعتماد و هویت جمعی ارتباط دارد. تحلیل علمی باید هم حق بیان مسالمت آمیز نارضایتی را از خشونت جدا کند و هم نقش شرایط اجتماعی در افزایش تنش را بررسی کند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

گفت و گوی واقعی با گروه های اجتماعی، ارائه اطلاعات قابل بررسی و رسیدگی روشن به مطالبات می تواند به کاهش احساس بی اعتنایی کمک کند. حفظ امنیت عمومی و احترام به حقوق شهروندان نباید در برابر یکدیگر قرار گیرند.

راهکار برای خانواده ها

هنگام مشاهده تصاویر ناآرامی، به ویژه در حضور کودکان، از بازپخش مکرر صحنه های خشونت آمیز پرهیز کنید. درباره تفاوت اعتراض مسالمت آمیز و تخریب گفت و گو کنید. به نوجوانان کمک کنید خبرها را از چند منبع بررسی کنند و میان مشاهده یک تصویر و شناخت کامل رویداد تفاوت بگذارند.

تلنگر روانشناختی

خشم اجتماعی همیشه از لحظه فریاد آغاز نمی شود. گاهی مدت ها پیش، زمانی شکل گرفته که فرد احساس کرده هیچکس صدایش را نمی شنود. فهمیدن ریشه های خشم، به معنای تایید خشونت نیست؛ می تواند نخستین قدم برای جلوگیری از آن باشد.