چرا وقتی رابطه خوب است، دعوا راه می اندازیم؟ با پاسخ به ۷ سوال ببینید از می ترسید!

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، همه تعارض ها از یک مشکل تازه شروع نمی شوند. گاهی رابطه خوب پیش می رود، شریک عاطفی مهربان است و تهدید مشخصی وجود ندارد؛ اما یکی از دو نفر ناگهان روی موضوعی کوچک پافشاری می کند، گذشته را دوباره پیش می کشد یا بحثی را که می توانست تمام شود ادامه می دهد. این رفتار لزوما به معنای علاقه داشتن به دعوا نیست. ممکن است امنیت، اعتماد یا نزدیکی برای فرد تجربه ای ناآشنا باشد و سیستم هشدار او در دل آرامش نیز به دنبال نشانه خطر بگردد.

وقتی آرامش به جای امنیت، ابهام ایجاد می کند

برای فردی که روابط بی ثبات، مراقبت غیرقابل پیش بینی یا تعارض های مکرر را تجربه کرده است، آرامش همیشه به معنای امنیت نیست. ممکن است ذهن او بپرسد چرا همه چیز بیش از اندازه خوب است، این وضعیت تا چه زمانی ادامه دارد یا قرار است بعد از این نزدیکی چه اتفاقی بیفتد. در چنین شرایطی، مشکل خود آرامش نیست. مسئله این است که فرد هنوز نمی تواند به دوام آن اعتماد کند.

پژوهش های دلبستگی نشان می دهند اضطراب و اجتناب دلبستگی می توانند بر شیوه ادراک حمایت، نزدیکی و تعارض اثر بگذارند. با این حال، از روی یک دعوا نمی توان سبک دلبستگی فرد را تشخیص داد. دلبستگی یک الگوی گسترده است و رفتار رابطه ای تحت تاثیر شخصیت، تجربه های گذشته، شرایط فعلی و رفتار هر دو طرف قرار دارد.

آیا بعضی دعواها برای گرفتن اطمینان شروع می شوند؟

گاهی فرد نیاز دارد مطمئن شود هنوز دوست داشتنی و مهم است، اما نمی تواند این نیاز را مستقیم بیان کند. به جای درخواست محبت یا اطمینان، موضوعی کوچک را به بحران تبدیل می کند.

شریک عاطفی پس از دعوا تماس می گیرد، توضیح می دهد، عذرخواهی می کند یا برای حفظ رابطه تلاش بیشتری نشان می دهد. فرد مضطرب برای مدتی مطمئن می شود که هنوز اهمیت دارد.

در این چرخه، بحران به طور موقت امنیت ایجاد می کند. مغز ممکن است به تدریج یاد بگیرد برای رسیدن به توجه و آشتی، ابتدا باید تنش ایجاد شود.

این توضیح یک فرضیه درباره کارکرد رفتار است، نه حقیقتی قطعی درباره هر دعوا. فرد ممکن است واقعا مسئله ای حل نشده داشته باشد که فقط در دوره آرامش فرصت بیان آن را پیدا کرده است.

آرامش چگونه می تواند ترس از صمیمیت را فعال کند؟

صمیمیت فقط احساس خوشایند ایجاد نمی کند؛ فرد را آسیب پذیر نیز می کند. هرچه رابطه نزدیک تر شود، احتمال از دست دادن آن نیز از نظر هیجانی مهم تر می شود.

فردی که از وابستگی یا آسیب دیدن می ترسد، ممکن است پس از نزدیک شدن شریک عاطفی، ناخودآگاه فاصله ایجاد کند. ایراد گرفتن، سرد شدن، ساختن سوءتفاهم یا باز کردن یک بحث قدیمی می تواند احساس کنترل را به او برگرداند.

برای فرد دارای اضطراب دلبستگی، دعوا ممکن است راهی برای سنجیدن میزان علاقه شریک باشد. برای فردی که از نزدیکی اجتناب می کند، تعارض ممکن است فاصله امن تری ایجاد کند. این دو الگو حتی می توانند یکدیگر را تشدید کنند؛ یک نفر بیشتر دنبال اطمینان می رود و دیگری بیشتر عقب می کشد.

پژوهش بازیابی پس از تعارض چه می گوید؟

در مطالعه ای روی ۱۰۰ زوج، پژوهشگران رفتاری را بررسی کردند که خراب کردن فرصت بازیابی پس از تعارض نامیده شد. این رفتار شامل ادامه دادن اختلاف قبلی، مطرح کردن مشکل تازه یا بی اعتبار کردن تلاش مثبت شریک پس از پایان بحث بود.

نتایج نشان داد رفتار هر دو طرف و الگوهای دلبستگی با کیفیت بازیابی پس از تعارض ارتباط دارند. همچنین خراب کردن بازیابی توسط شریک با رضایت کمتر طرف مقابل در پیگیری یک ساله همراه بود. این مطالعه درباره رفتار بعد از تعارض است و به تنهایی ثابت نمی کند افراد هنگام آرامش عمدا دعوا ایجاد می کنند؛ اما نشان می دهد بعضی زوج ها در خارج شدن از فضای تعارض مشکل دارند. 

خودتخریبی رابطه ای یک برچسب ساده نیست

پژوهش های مربوط به خودتخریبی رابطه ای به عواملی مانند دشواری اعتماد، حالت دفاعی و کمبود مهارت های رابطه ای اشاره کرده اند. با این حال، نباید هر اعتراض یا تعارضی خودتخریبی نامیده شود.

مطالعه سال ۲۰۲۵ درباره نظریه خودتخریبی رابطه نشان می دهد این فرایند می تواند چرخه ای باشد؛ ناامنی دلبستگی و هدف های دفاعی بر رفتار اثر می گذارند و پیامدهای همان رفتار نیز برداشت فرد از کیفیت و استرس رابطه را تغییر می دهند. این پژوهش مقدماتی است و هنوز برای نتیجه گیری قطعی به مطالعات بیشتری نیاز دارد. 

بعد از دعوا چه چیزی به دست آمد؟

از نگاه دکتر مریم سامانی، روانشناس بالینی و استاد دانشگاه، فقط محتوای دعوا نباید بررسی شود. پرسش مهم این است که تعارض چه کارکردی برای فرد داشته است.

آیا پس از دعوا از علاقه شریک مطمئن شد؟ آیا توجهی دریافت کرد که پیش از آن نمی توانست درخواست کند؟ آیا از صمیمیت بیش از اندازه فاصله گرفت؟ آیا احساس کرد کنترل دوباره به دست او برگشته است؟ یا واقعا موضوع مهمی برای گفت وگو وجود داشت؟

اگر دعوا به طور مکرر همان نتیجه را ایجاد کند، ممکن است بحران به راه غیرمستقیم تامین یک نیاز تبدیل شده باشد.

راه سالم تر این است که نیاز پیش از بحران بیان شود. فرد می تواند بگوید این چند روز آرام بوده ایم، اما بخشی از من نگران است دوباره فاصله بگیری یا اکنون به اطمینان و توجه بیشتری نیاز دارم.

خودسنجی کنید: آرامش برایتان امن است یا غریبه؟

وقتی رابطه آرام می شود، آیا لذت می برید یا منتظر اتفاق بد می مانید؟ آیا در دوره های صمیمیت میل بیشتری به ایراد گرفتن یا فاصله گرفتن پیدا می کنید؟ آیا روی موضوعات کوچک بیش از اندازه پافشاری می کنید؟ آیا محبت بعد از دعوا بیشتر از محبت روزهای آرام به شما اطمینان می دهد؟ آیا بدون بحران نمی توانید درباره نیازهایتان حرف بزنید؟

یک سوال مهم دیگر این است که اگر از علاقه و ماندن شریک خود مطمئن بودید، باز هم همان بحث را با همان شدت ادامه می دادید؟

پاسخ مثبت به این پرسش ها تشخیص روانشناختی نیست، اما می تواند به شناسایی چرخه رابطه کمک کند.

رابطه سالم بدون اختلاف نیست. امنیت یعنی دو نفر بتوانند نیاز، ترس و نارضایتی خود را بیان کنند، بدون اینکه برای اثبات عشق رابطه را تا مرز فروپاشی ببرند. گاهی رشد عاطفی از جایی آغاز می شود که فرد یاد می گیرد آرامش را تحمل کند و برای دریافت اطمینان، مجبور به ساختن بحران نباشد.