ترندترین خبرهای روز زیر ذره بین گروه روانشناسی رکنا / از تنگه هرمز تا واکسن آنفلوانزا و مشکلات برق و گاز

گروه روانشناسی رکنا، در ستون فشار روانی خبر، ترندترین خبرهای روز را از زاویه فشار وارد شده بر مردم بررسی می کند، پیامدهای احتمالی آن را به مسئولان هشدار می دهد و برای کاهش آسیب های روانی، راهکارهایی عملی پیشنهاد می کند.

خبر اول؛ حادثه تنگه هرمز

وقتی خبر اصابت پرتابه به یک کشتی در نزدیکی قشم منتشر می شود، مردم فقط درباره یک حادثه دریایی نمی شنوند؛ آنها هم زمان با احتمال گسترش جنگ، افزایش قیمت ارز، گرانی کالاها و ناامن شدن آینده رو به رو می شوند. ابهام درباره عامل حمله، فشار روانی خبر را بیشتر می کند.

ماجرای خبر چیست؟

براساس گزارش های اولیه، یک کشتی تجاری ایرانی در نزدیکی جزیره قشم هدف پرتابه قرار گرفته و در این حادثه یک نفر جان باخته و چند نفر مجروح شده اند. عامل حمله هنوز به صورت قطعی معرفی نشده است و همین ابهام، زمینه انتشار روایت های متناقض و شایعات مختلف را فراهم می کند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

حادثه تنگه هرمز فقط یک مسئله نظامی یا سیاسی نیست. نام این تنگه در ذهن بسیاری از مردم با جنگ، نفت، تحریم، ارز و معیشت پیوند خورده است. به همین دلیل، انتشار چنین خبری می تواند پیش از مشخص شدن پیامدهای واقعی، اضطراب اقتصادی و امنیتی ایجاد کند.

در چنین شرایطی، بخشی از مردم ممکن است پیوسته شبکه های اجتماعی را بررسی کنند، پیام های تایید نشده را جدی بگیرند یا برای خرید ارز، طلا و کالاهای ضروری تصمیم های عجولانه بگیرند. کودکان، سالمندان و افرادی که سابقه اضطراب دارند نیز ممکن است بیشتر تحت تاثیر فضای خبری قرار بگیرند.

پرداختن ما به این خبر با هدف ورود به تحلیل نظامی نیست؛ مسئله ما مردمی هستند که میان روایت های متناقض، بدون پاسخ روشن درباره آینده باقی می مانند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

مردم در شرایط بحرانی بیش از شعار، به اطلاعات منظم، روشن و قابل اعتماد نیاز دارند. تاخیر طولانی در اطلاع رسانی یا انتشار روایت هایی که بعدا تغییر می کنند، شایعه را تقویت و اعتماد عمومی را تضعیف می کند.

مسئولان باید به روشنی اعلام کنند چه چیزی تایید شده، چه چیزی هنوز نامعلوم است و بررسی ها چه زمانی به روزرسانی خواهد شد. اعلام اینکه هنوز اطلاعات قطعی در دست نیست، از ارائه یک پاسخ شتاب زده و پس گرفتن آن کم هزینه تر است.

البته مسئولان امنیتی و اجرایی نیز زیر فشار تصمیم گیری سریع، حفظ آرامش عمومی و ملاحظات محرمانه قرار دارند؛ اما همین فشار نباید به سکوت خبری یا کوچک نمایی نگرانی مردم منجر شود.

راهکار برای مردم

مردم بهتر است خبر را در ساعت های مشخص و از چند منبع معتبر دنبال کنند و از بررسی مداوم کانال های خبری بپرهیزند. هر تصویر، فایل صوتی یا ادعای منتسب به منبع آگاه را نباید واقعیت تلقی یا بازنشر کرد.

میان شنیدن یک خبر و گرفتن تصمیم اقتصادی فاصله بگذارید. اگر اضطراب خبر باعث بی خوابی، تپش قلب، تحریک پذیری یا اختلال در فعالیت روزانه شده است، تماس با یک روان شناس می تواند از مزمن شدن فشار جلوگیری کند.

خبر دوم؛ ناترازی برق و احتمال محدودیت گاز

خاموشی فقط قطع شدن برق نیست؛ برای بسیاری از مردم یعنی برهم خوردن برنامه زندگی، آسیب به کسب و کار، نگرانی درباره درآمد و احساس ناتوانی در کنترل آینده. وقتی محدودیت ها تکرار و زمان آنها نامعلوم می شود، یک مشکل زیرساختی به فشار روانی روزانه تبدیل می شود.

ماجرای خبر چیست؟

مسئولان از ادامه ناترازی برق و احتمال مدیریت مصرف گاز صنایع در زمستان خبر داده اند. این هشدار برای بخش تولید می تواند به معنای کاهش فعالیت باشد و برای خانواده ها، خاطره خاموشی ها و اختلال در زندگی روزمره را زنده کند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

تکرار اختلال های روزانه می تواند به اندازه یک حادثه ناگهانی آسیب زا باشد. فردی که نمی داند چه زمانی برق قطع می شود، آیا محل کارش فعال خواهد ماند یا درآمدش کاهش پیدا می کند، به تدریج احساس کنترل بر زندگی را از دست می دهد.

برای یک کارگر، محدودیت انرژی ممکن است به معنای نگرانی درباره دستمزد و امنیت شغلی باشد. برای صاحب کسب و کار، به معنای کاهش تولید و زیان مالی است. برای خانواده نیز ممکن است با خرابی وسایل، اختلال در آموزش فرزندان، مراقبت از بیمار و افزایش هزینه ها همراه شود.

گروه روانشناسی رکنا این موضوع را پیگیری می کند؛ زیرا فشار ناشی از ناترازی انرژی در قبض برق خلاصه نمی شود و می تواند به خشم، فرسودگی، تعارض خانوادگی، بی اعتمادی و احساس بی عدالتی منجر شود.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

مردم باید بدانند محدودیت ها چه زمانی، در کدام مناطق و تا چه مدتی اجرا می شوند. برنامه ریزی پذیر کردن بحران، بخشی از فشار روانی آن را کاهش می دهد؛ حتی اگر مشکل در کوتاه مدت کاملا حل نشود.

درخواست مداوم از خانواده ها برای صرفه جویی، بدون ارائه اطلاعات شفاف درباره مصرف صنایع و سازمان های بزرگ، ممکن است احساس سرزنش شدن را ایجاد کند. مسئولان باید توضیح دهند بار کمبود چگونه میان بخش های مختلف توزیع می شود و چه اقداماتی برای اصلاح زیرساخت ها در حال انجام است.

مدیران نیز برای انتخاب میان انرژی خانگی، تولید و خدمات عمومی زیر فشار هستند؛ اما فشار مدیریتی نباید باعث وعده های غیرواقعی یا انتقال تمام مسئولیت به شهروندان شود.

راهکار برای مردم

خانواده ها می توانند برای ساعت های احتمالی خاموشی برنامه جایگزین داشته باشند، وسایل ضروری را آماده نگه دارند و کارهای وابسته به برق را تا حد امکان زمان بندی کنند. داشتن برنامه، احساس بی اختیاربودن  وبلاتکلیفی را کاهش می دهد.

همچنین لازم است اعضای خانواده خشم ناشی از اختلال ها را متوجه یکدیگر نکنند. صحبت کردن درباره نگرانی مالی، تقسیم وظایف و محدود کردن بحث های تنش زا هنگام خاموشی می تواند از افزایش تعارض جلوگیری کند.

خبر سوم؛ عرضه واکسن آنفلوانزا

خبر ورود واکسن آنفلوانزا باید آرامش بخش باشد؛ اما وقتی مردم درباره زمان عرضه، قیمت، میزان موجودی، تفاوت واکسن ها و گروه های اولویت دار پاسخ روشنی ندارند، مراقبت از سلامت می تواند به اضطراب کمبود و رقابت برای دسترسی تبدیل شود.

ماجرای خبر چیست؟

سازمان غذا و دارو از عرضه واکسن آنفلوانزا از اواخر شهریور و ادامه روند تامین واکسن های چینی، روسی و فرانسوی خبر داده است. هم زمان، افزایش تقاضا می تواند پرسش ها و نگرانی هایی درباره موجودی، کیفیت و نحوه توزیع ایجاد کند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

جامعه هنوز خاطره کمبودهای دارویی، صف های خرید و اختلاف نظرهای دوران کرونا را فراموش نکرده است. بنابراین خبر تامین واکسن برای همه فقط یک اطلاعیه پزشکی نیست؛ ممکن است ترس از نرسیدن واکسن، نگرانی درباره کیفیت یا بی اعتمادی به فرایند توزیع را فعال کند.

برخی افراد ممکن است صرفا از ترس کمبود برای خرید فوری اقدام کنند، حتی اگر در گروه های پرخطر نباشند. در مقابل، گروهی دیگر ممکن است به دلیل اطلاعات متناقض یا بی اعتمادی، از دریافت واکسنی که به آن نیاز دارند خودداری کنند.

ضرورت پرداختن گروه روانشناسی رکنا به این خبر، جلوگیری از تصمیم گیری بر پایه ترس است؛ چه ترسی که به خرید شتاب زده منجر شود و چه ترسی که فرد را از دریافت مراقبت ضروری بازدارد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

اطلاع رسانی درباره واکسن باید فراتر از اعلام ورود چند محموله باشد. مردم باید بدانند واکسن چه زمانی، با چه قیمتی، در کدام مراکز و برای چه گروه هایی عرضه می شود. مجوزها و تفاوت واکسن ها نیز باید به زبان ساده و از سوی متخصصان توضیح داده شود.

ابهام در موجودی یا توزیع، بازار شایعه و فروش غیررسمی را تقویت می کند. مسئولان حوزه سلامت نیز برای تامین واکسن، کنترل تقاضا و پاسخ به نگرانی های عمومی زیر فشار قرار دارند؛ با این حال، راه مدیریت این فشار ارائه اطلاعات دقیق است، نه کم اهمیت نشان دادن پرسش های مردم.

راهکار برای مردم

مردم باید واکسن را فقط از داروخانه ها و مراکز رسمی تهیه کنند و درباره ضرورت و زمان دریافت آن با پزشک یا داروساز مشورت کنند. کشور سازنده به تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره کیفیت واکسن نیست؛ مجوز رسمی، شرایط نگهداری و تناسب آن با وضعیت جسمی فرد اهمیت بیشتری دارد.

از خرید واکسن در فضای مجازی، نگهداری غیراصولی یا توصیه کردن نسخه شخصی خود به دیگران پرهیز کنید. اگر در گروه های پرخطر قرار ندارید، اجازه دهید تصمیم درباره زمان دریافت واکسن براساس توصیه پزشکی باشد، نه ترس از تمام شدن موجودی.

جمع بندی گروه روانشناسی رکنا

سه خبر امروز سه فشار متفاوت را بر مردم تحمیل می کنند: حادثه تنگه هرمز، ترس از ناامنی و آینده نامعلوم را افزایش می دهد؛ ناترازی انرژی، زندگی روزانه و احساس کنترل را فرسوده می کند؛ و خبر واکسن، نگرانی درباره سلامت، اعتماد و دسترسی عادلانه را به همراه دارد.

مطالبه گروه روانشناسی رکنا از مسئولان روشن است: سلامت روان مردم باید بخشی از مدیریت هر بحران باشد، نه موضوعی که پس از پایان بحران به آن پرداخته شود.

اطلاع رسانی دقیق، برنامه ریزی پذیر کردن شرایط، پذیرش صادقانه ابهام ها و شنیدن نگرانی های مردم، اقداماتی جانبی نیستند؛ این اقدامات بخشی از مسئولیت مدیریت بحران هستند.

ستون فشار روانی خبر هر روز ترندترین اخبار را رصد می کند تا نشان دهد پشت هر تیتر، مردمی زندگی می کنند که هزینه روانی ابهام، تاخیر و تصمیم های نادرست را می پردازند.