برای آشتی گل بخریم یا حرف بزنیم؟ / روانشناسی عجیب یک دسته گل بعد از دعوا

به گزارش گروه روانشناسی رکنا،  سوال مهم اینجاست: آیا این گل واقعا می تواند رابطه را ترمیم کند؟ یا فقط چند دقیقه از سنگینی دعوا کم می کند؟ روانشناسی رابطه پاسخ جالبی دارد. هدیه دادن بعد از تعارض می تواند حامل پیام باشد، احساسات مثبت را دوباره فعال کند و نشانه ای از تمایل به نزدیک شدن باشد، اما خود هدیه به تنهایی نمی تواند جای عذرخواهی، پذیرش مسئولیت و گفت و گوی واقعی را بگیرد. گاهی یک گل، شروع گفت و گوست؛ نه پایان دعوا.

چرا آدم ها بعد از دعوا گل می خرند؟

وقتی رابطه دچار تعارض می شود، فقط یک اختلاف نظر اتفاق نیفتاده است. احساس نزدیکی، اعتماد و امنیت رابطه نیز ممکن است برای مدتی آسیب ببیند. در چنین شرایطی فرد ممکن است بخواهد به طرف مقابل نشان دهد که هنوز رابطه برایش مهم است اما گفتن این جمله همیشه آسان نیست. ممکن است فرد از گفتن اشتباه کردم، خجالت بکشد. ممکن است هنوز عصبانی باشد. ممکن است نگران باشد که اگر مستقیما حرف بزند، دوباره دعوا شروع شود. در این شرایط، هدیه می تواند به یک پیام غیرکلامی تبدیل شود. گل در چنین موقعیتی ممکن است معنای ساده ای داشته باشد: هنوز برایم مهمی. می خواهم فاصله کمتر شود. نمی خواهم این دعوا پایان رابطه باشد.این پیام ممکن است واقعی و ارزشمند باشد اما یک مشکل وجود دارد. طرف مقابل باید بفهمد دقیقا چه چیزی قرار است ترمیم شود.گل می تواند محبت را نشان دهد، اما لزوما مسئولیت را نشان نمی دهد.

فرق آشتی کردن با حل کردن دعوا

یکی از مهمترین تفاوت ها در روابط این است که پایان یافتن دعوا با حل شدن مشکل یکی نیست.ممکن است دو نفر بعد از یک مشاجره همدیگر را بغل کنند، گل بدهند، شام بخورند و دوباره رابطه گرم شود اما اگر موضوع اصلی همچنان حل نشده باشد، تعارض ممکن است دوباره برگردد. در این حالت گل نقش آرام کننده موقت را دارد، نه حل کننده مسئله. فرض کنید یکی از زوجین به دیگری توهین کرده است.بعد گل می خرد و می گوید: بیا دیگه تمومش کنیم.

اگر هیچ اشاره ای به رفتار آسیب زننده، مسئولیت فرد و تغییر احتمالی آن نشود، گل ممکن است فقط روی مسئله را بپوشاند. اما اگر فرد بگوید: کاری که کردم درست نبود. می دانم حرفم به تو آسیب زد. نمی خواهم فقط با گل قضیه را تمام کنم. می خواهم درباره اش حرف بزنیم؛ حالا گل معنای دیگری پیدا می کند.گل دیگر جای عذرخواهی نیست. بخشی از عذرخواهی شده است.

چرا هدیه می تواند احساس رابطه را تغییر دهد؟

در پژوهش های روانشناسی روابط، هدیه دادن فقط یک رفتار اقتصادی یا اجتماعی ساده نیست. هدیه می تواند پیام هایی درباره علاقه، توجه، شناخت طرف مقابل و کیفیت رابطه منتقل کند. وقتی فرد هدیه ای انتخاب می کند که با سلیقه طرف مقابل هماهنگ است، پیام دیگری نیز منتقل می شود: من تو را می شناسم. این نکته درباره گل اهمیت زیادی دارد. یک دسته گل تصادفی با گلی که فرد می داند همسرش دوست دارد، یک پیام یکسان ندارد.

وقتی انتخاب گل با شناخت همراه است، خود انتخاب می تواند بخشی از پیام رابطه باشد اما باز هم همه چیز به زمینه بستگی دارد. اگر فرد همیشه بعد از هر رفتار آسیب زننده گل بخرد و هیچ تغییری در رفتار ایجاد نکند، گل ممکن است به تدریج ارزش ترمیمی خود را از دست بدهد. حتی ممکن است طرف مقابل آن را به عنوان بخشی از یک چرخه آشنا ببیند: دعوا، آسیب، گل، آرامش، تکرار. در این حالت دیگر گل پیام محبت نیست؛ ممکن است تبدیل به علامت پیش بینی کننده دعوای بعدی شود.

چرا یک دسته گل گاهی فرد را بیشتر عصبانی می کند؟

همه افراد بعد از دعوا با دریافت هدیه خوشحال نمی شوند. فرض کنید کسی از رفتار همسرش عمیقا ناراحت است و طرف مقابل بدون توضیح یک دسته گل می آورد. ممکن است واکنش فرد این باشد: من گل نمی خواهم. می خواهم بفهمی چرا ناراحتم. این واکنش کاملا قابل فهم است. وقتی فرد احساس کند طرف مقابل به جای مواجه شدن با مسئله، تلاش می کند احساس او را با یک هدیه خاموش کند، هدیه ممکن است حتی خشم را بیشتر کند. پس ارزش روانشناختی هدیه به این بستگی دارد که آیا نیاز عاطفی فرد مقابل را هدف گرفته یا نه.

گاهی چیزی که فرد نیاز دارد گل نیست.نیاز دارد شنیده شود.نیاز دارد طرف مقابل مسئولیت بپذیرد.نیاز دارد بداند رفتار آسیب زننده تکرار نمی شود.نیاز دارد احساس کند دردش دیده شده است.در چنین شرایطی، گران ترین دسته گل دنیا هم ممکن است پیام اشتباهی باشد.

عذرخواهی خوب چه چیزی دارد که گل ندارد؟

عذرخواهی موثر معمولا فقط گفتن ببخشید، نیست.در یک عذرخواهی واقعی، فرد باید بتواند رفتار خود را ببیند و مسئولیت آن را بپذیرد.جمله ای مثل اگر ناراحت شدی ببخشید با جمله می دانم حرفی که زدم به تو آسیب زد و مسئولیتش را می پذیرم، یکسان نیست.

در اولی، حتی ممکن است مسئولیت به احساس طرف مقابل منتقل شود.در دومی، فرد رفتار خودش را می بیند. به همین دلیل اگر گل با عذرخواهی مسئولانه همراه شود، می تواند پیام رابطه را تقویت کند اما اگر قرار باشد جای عذرخواهی را بگیرد، ممکن است فقط یک حرکت زیبا روی یک مسئله حل نشده باشد.

آیا هر هدیه ای بعد از دعوا خوب است؟

هدیه دادن در روابط یک زبان است و زبان زمانی موثر است که طرف مقابل آن را بفهمد.برای بعضی افراد، گل بسیار معنادار است.برای دیگری، حضور و گفت و گو ارزش بیشتری دارد.برای یک نفر، نوشتن یک نامه کوتاه تاثیرگذارتر است.برای فردی دیگر، اینکه شریک زندگی اش چند ساعت بدون دفاع کردن فقط به حرف های او گوش دهد، از هر هدیه ای مهم تر است.پس حتی در آشتی هم مسئله فقط چه چیزی بدهم؟، نیست. سوال مهمتر این است:طرف مقابل من در این لحظه به چه چیزی نیاز دارد؟گل یا مسئولیت؟گاهی گل دقیقا همان چیزی است که رابطه نیاز دارداما گاهی رابطه به چیزی بسیار سخت تر احتیاج دارد:تغییر رفتار.

چرا بعد از آشتی احساس نزدیکی بیشتری ایجاد می شود؟

در روابط نزدیک، تعارض همیشه به معنای شکست رابطه نیست.آنچه اهمیت دارد نحوه مدیریت تعارض است.اگر دو نفر بتوانند بعد از اختلاف دوباره ارتباط برقرار کنند، احساس امنیت و نزدیکی می تواند بازسازی شود.در اینجا رفتارهایی که نشان دهنده تمایل به ترمیم رابطه هستند اهمیت پیدا می کنند .نگاه کردن به طرف مقابل. نزدیک شدن.گفت و گو. ابراز محبت. شوخی مناسب .لمس محبت آمیز در شرایطی که طرف مقابل آن را می پذیرد و حتی یک دسته گل. همه اینها می توانند بخشی از تلاش برای برقراری دوباره ارتباط باشند اما هیچ کدام به تنهایی تضمین نمی کنند که مسئله حل شده است.

گل قرمز همیشه نشانه عشق نیست

در مقاله قبلی درباره رنگ ها گفتیم معناهای رنگی ثابت و جهانی نیستند. اینجا هم همین مسئله وجود دارد. ممکن است کسی گل قرمز را نشانه عشق بداند. فرد دیگری گل سفید را ترجیح دهد. یک نفر از گل رز خوشحال شود و دیگری از گلی که یادآور خاطره خاصی است بنابراین حتی انتخاب گل هم می تواند بخشی از شناخت رابطه باشد.

گاهی بهترین گل، همان گلی است که می دانید طرف مقابل دوست دارد. نه گلی که در اینترنت نوشته اند :برای آشتی مناسب است.

تلنگر روانشناختی

دکتر مریم سامانی- روانشناس بالینی و استاد دانشگاه - می گوید: در رابطه زوجی، من همیشه بین ترمیم رابطه و پایان دادن به تنش، تفاوت می گذارم. پایان دادن به تنش یعنی دیگر دعوا نمی کنیم اما ترمیم رابطه یعنی چیزی را که در جریان تعارض آسیب دیده، دوباره می سازیم. این دو یکی نیستند. ممکن است یک دسته گل، یک آغوش یا یک شام دو نفره تنش را پایین بیاورد. این اتفاق می تواند ارزشمند باشد اما اگر پشت آن هیچ گفت و گویی نباشد، ممکن است تعارض فقط به آینده منتقل شده باشد. برای همین اگر کسی بعد از دعوا از من بپرسد:  گل بخرم یا نه؟، پاسخ من این نیست که گل بخر یا نخر. می پرسم: بعد از خریدن گل قرار است چه اتفاقی بیفتد؟

اگر قرار است گل جای حرف زدن را بگیرد، کافی نیست. اگر قرار است گل بگوید: هنوز برایم مهمی و بعد دو نفر بتوانند درباره اتفاقی که افتاده حرف بزنند، گل می تواند بخشی زیبا از فرایند ترمیم باشد. رابطه با یک دسته گل نجات پیدا نمی کند اما گاهی یک دسته گل می تواند در را برای گفت و گویی باز کند که مدت هاست هیچ کدام جرات شروعش را نداشته اند. اگر بعد از دعوا خواستید گل بخرید، یک جمله هم همراهش ببرید .لازم نیست جمله پیچیده باشد. می توانید بگویید: این گل برای این نیست که موضوع را فراموش کنیم. برای این است که بدانی هنوز رابطه برایم مهم است و می خواهم درباره چیزی که بین ما اتفاق افتاد حرف بزنیم. همین جمله، از خود گل مهمتر است. چون گل احساس را نشان می دهد و جمله، مسئولیت را.

یادتان باشد یک دسته گل نمی تواند خیانت را جبران کند.نمی تواند توهین را پاک کند.نمی تواند اعتماد از دست رفته را یک شبه برگرداند و نمی تواند جای تغییر رفتار را بگیرد اما می تواند یک پیام انسانی و ساده داشته باشد:من هنوز این رابطه را می خواهم.

وقتی این پیام با مسئولیت پذیری، شنیدن، عذرخواهی و تغییر رفتار همراه شود، گل دیگر فقط گل نیست.می شود بخشی از زبان ترمیم. برای همین است که بعد از بعضی دعواها، افراد برای هم گل می خرند. نه چون گل مشکل را حل می کند؛

چون گاهی گفتن هنوز دوستت دارم، بیا دوباره حرف بزنیم؛ سخت شده است و یک دسته گل، اولین جمله ای است که آدم جرات می کند به جای آن بگوید.

منابع

Algoe, S. B., Haidt, J., & Gable, S. L. (2008). Beyond reciprocity: Gratitude and relationships in everyday life. Emotion, 8(3), 425–429

Belk, R. W. (1979). Gift-giving behavior. Research in Marketing, 2, 95–126

Floyd, K., Mikkelson, A. C., Tafoya, M. A., et al. (2014). Human affection exchange: XIV. Affectionate communication in romantic relationships. Communication Quarterly, 62(1), 1–22

McCullough, M. E., Rachal, K. C., Sandage, S. J., Worthington, E. L., Brown, S. W., & Hight, T. L. (1998). Interpersonal forgiving in close relationships: II. Theoretical elaboration and measurement. Journal of Personality and Social Psychology, 75(6), 1586–1603

Rusbult, C. E., Hannon, P. A., Stocker, S. L., & Finkel, E. J. (2005). Forgiveness and the need to belong. In Handbook of Forgiveness

Overall, N. C., Fletcher, G. J. O., & Simpson, J. A. (2009). Regulation processes in intimate relationships: The role of partner responsiveness and attachment. Journal of Personality and Social Psychology, 96(2), 404–415