نوشیدنی‌ های انرژی‌ زا؛ زنگ خطر برای قلب جوانان! افزایش گزارش ایست قلبی و تپش قلب

به گزارش رکنا، نوشیدنی‌های انرژی‌زا برای بسیاری از جوانان به بخشی از برنامه روزانه تبدیل شده‌اند؛ از مصرف هنگام درس خواندن و شب‌بیداری گرفته تا استفاده پیش از ورزش و فعالیت‌های سنگین. این نوشیدنی‌ها معمولاً با وعده افزایش انرژی، تمرکز و کاهش خستگی تبلیغ می‌شوند، اما آیا مصرف مداوم آن‌ها واقعاً بی‌خطر است؟

یافته‌های یک پژوهش جدید که در نشست علمی انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۶ ارائه شده، نگرانی‌های تازه‌ای درباره ارتباط نوشیدنی‌های انرژی‌زا و مکمل‌های محرک با عوارض جدی قلبی‌عروقی ایجاد کرده است.

بررسی بیش از ۲۸ هزار گزارش ثبت‌شده در سازمان غذا و داروی آمریکا نشان می‌دهد محصولات حاوی کافئین و محرک‌ها در گزارش‌های مربوط به ایست قلبی، حمله قلبی و اختلالات ضربان قلب سهم قابل توجهی داشته‌اند؛ به‌خصوص در افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله.

البته پژوهشگران تأکید می‌کنند که این یافته‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند نوشیدنی‌های انرژی‌زا علت مستقیم این حوادث هستند. با این حال، نتایج به‌اندازه‌ای مهم هستند که مصرف‌کنندگان، به‌ویژه جوانان، باید درباره مقدار کافئین و عوارض احتمالی این محصولات آگاهی بیشتری داشته باشند.

پژوهش جدید درباره نوشیدنی‌های انرژی‌زا چه می‌گوید؟

در این تحقیق، پژوهشگران گزارش‌های ثبت‌شده عوارض جانبی در سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) را طی سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ بررسی کردند.

مجموع گزارش‌های بررسی‌شده به ۲۸ هزار و ۳۴۵ مورد می‌رسید که در ۸۵۴ مورد آن‌ها به مصرف کافئین، نوشیدنی‌های انرژی‌زا یا مکمل‌های حاوی محرک اشاره شده بود.

مقایسه اطلاعات نشان داد گزارش برخی عوارض قلبی در ارتباط با محصولات حاوی کافئین و محرک‌ها بیشتر از محصولات فاقد این ترکیبات بوده است.

مهم‌ترین یافته‌های این بررسی عبارت‌اند از:

نکته قابل توجه این است که الگوی افزایش گزارش عوارض در زنان و مردان مشاهده شده است.

همچنین حدود ۴۵ درصد گزارش‌های مرتبط با محصولات کافئین‌دار و محرک، به بزرگسالان ۱۸ تا ۳۴ سال اختصاص داشت.

چرا نوشیدنی‌های انرژی‌زا می‌توانند برای قلب خطرساز باشند؟

مهم‌ترین ترکیب محرک در بسیاری از نوشیدنی‌های انرژی‌زا، کافئین است. این ماده با تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی می‌تواند احساس هوشیاری را افزایش دهد و به‌طور موقت خستگی را کاهش دهد.

اما مصرف مقدار زیاد کافئین ممکن است باعث تحریک بیش از اندازه سیستم عصبی و ایجاد تغییراتی در عملکرد قلب و عروق شود.

برخی از اثرات احتمالی مصرف زیاد این نوشیدنی‌ها عبارت‌اند از:

۱. افزایش ضربان قلب

کافئین می‌تواند فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک را تحریک کند. در برخی افراد، این موضوع باعث افزایش ضربان قلب و احساس تپش قلب می‌شود.

افرادی که به کافئین حساس هستند، ممکن است حتی پس از مصرف مقادیر نسبتاً کم نیز این علائم را تجربه کنند.

۲. افزایش فشار خون

مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا ممکن است به‌طور موقت فشار خون را افزایش دهد.

این موضوع به‌ویژه برای افرادی که فشار خون بالا دارند یا به بیماری‌های قلبی‌عروقی مبتلا هستند، اهمیت دارد.

۳. اختلال در ریتم طبیعی قلب

یکی از نگرانی‌های مهم درباره مصرف زیاد نوشیدنی‌های انرژی‌زا، احتمال ایجاد اختلال در فعالیت الکتریکی قلب است.

برخی ترکیبات محرک و دوزهای بالای کافئین ممکن است در افراد مستعد، زمینه بروز آریتمی یا ضربان نامنظم قلب را فراهم کنند.

۴. اختلال در خواب و افزایش فشار بر بدن

کافئین می‌تواند خواب شبانه را مختل کند. کم‌خوابی نیز ممکن است بر فشار خون، ضربان قلب و عملکرد طبیعی سیستم قلبی‌عروقی تأثیر بگذارد.

به همین دلیل، مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا در ساعات پایانی روز می‌تواند مشکلات بیشتری ایجاد کند.

چرا جوانان بیشتر در معرض مصرف این نوشیدنی‌ها قرار دارند؟

نوشیدنی‌های انرژی‌زا به دلیل تبلیغات گسترده و دسترسی آسان، در میان دانشجویان، ورزشکاران و افرادی که ساعات طولانی کار می‌کنند، محبوبیت زیادی پیدا کرده‌اند.

بسیاری از جوانان برای بیدار ماندن در شب، افزایش تمرکز هنگام مطالعه یا کاهش احساس خستگی در تمرینات ورزشی از این محصولات استفاده می‌کنند.

اما چند عامل می‌تواند خطر مصرف این نوشیدنی‌ها را افزایش دهد:

• مصرف چند قوطی نوشیدنی انرژی‌زا در یک روز

• استفاده هم‌زمان از قهوه، نوشابه کافئین‌دار و مکمل‌های محرک

• مصرف نوشیدنی انرژی‌زا پیش از تمرینات ورزشی سنگین

• ترکیب این نوشیدنی‌ها با الکل

• کم‌خوابی و کم‌آبی بدن

• وجود بیماری قلبی تشخیص‌داده‌نشده یا زمینه ژنتیکی آریتمی

پژوهشگران هنوز به‌طور دقیق نمی‌دانند چرا سهم جوانان در گزارش‌های عوارض قلبی قابل توجه بوده است. احتمال دارد میزان مصرف، شرایط مصرف و وجود مشکلات قلبی تشخیص‌داده‌نشده در این موضوع نقش داشته باشند.

میزان مجاز مصرف روزانه کافئین چقدر است؟

یکی از مهم‌ترین نکاتی که هنگام مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا باید به آن توجه کنید، مجموع کافئین دریافتی در طول روز است.

بر اساس بیانیه علمی انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۶، مصرف حداکثر ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز برای بیشتر بزرگسالان سالم معمولاً بی‌خطر تلقی می‌شود.

این مقدار تقریباً معادل پنج فنجان ۲۴۰ میلی‌لیتری قهوه معمولی است؛ البته میزان کافئین قهوه و سایر نوشیدنی‌ها می‌تواند تفاوت زیادی داشته باشد.

برای درک بهتر، منابع رایج کافئین را در جدول زیر ببینید:

نکته مهم: سقف ۴۰۰ میلی‌گرم یک حد عمومی برای بیشتر بزرگسالان سالم است، نه مقدار هدف یا توصیه‌ای برای همه افراد. افراد باردار، نوجوانان و کسانی که بیماری قلبی یا حساسیت به کافئین دارند، باید محدودیت‌های متفاوتی را رعایت کنند.

همچنین برخی نوشیدنی‌های انرژی‌زا در هر واحد حجم، کافئین بسیار بیشتری از قهوه معمولی دارند. بنابراین همیشه برچسب محصول را بررسی کنید و فقط به تعداد قوطی‌ها اکتفا نکنید.

آیا مصرف یک قوطی نوشیدنی انرژی‌زا هم خطرناک است؟

پاسخ این سؤال برای همه افراد یکسان نیست.

مصرف یک قوطی نوشیدنی انرژی‌زا لزوماً به معنای بروز آسیب قلبی نیست؛ اما میزان کافئین آن، ترکیبات محرک دیگر، وضعیت سلامت فرد و مصرف هم‌زمان سایر منابع کافئین اهمیت دارند.

برای مثال، فردی که در طول روز چند فنجان قهوه می‌نوشد و سپس یک نوشیدنی انرژی‌زا مصرف می‌کند، ممکن است بدون توجه از میزان مناسب کافئین روزانه فراتر برود.

از طرف دیگر، افرادی که سابقه آریتمی، فشار خون بالا یا بیماری‌های قلبی دارند، ممکن است نسبت به اثرات محرک‌ها حساس‌تر باشند.

بنابراین بهتر است مصرف این محصولات را به عادت روزانه تبدیل نکنید و در صورت داشتن بیماری زمینه‌ای، درباره مصرف آن‌ها با پزشک مشورت کنید.

چه کسانی بهتر است از نوشیدنی‌های انرژی‌زا دوری کنند؟

اگرچه بسیاری از افراد سالم ممکن است بدون بروز مشکل جدی از مقدار محدودی کافئین استفاده کنند، اما برخی گروه‌ها باید احتیاط بیشتری داشته باشند.

۱. نوجوانان و کودکان

به دلیل حساسیت بیشتر بدن در سنین رشد و احتمال مصرف مقادیر بالای کافئین، نوشیدنی‌های انرژی‌زا برای کودکان و نوجوانان انتخاب مناسبی نیستند.

۲. افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی

افرادی که سابقه آریتمی، تپش قلب یا بیماری‌های ساختاری قلب دارند، باید درباره مصرف محصولات محرک با پزشک مشورت کنند.

۳. افراد مبتلا به فشار خون بالا

کافئین ممکن است فشار خون را به‌طور موقت افزایش دهد؛ بنابراین این افراد باید در مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا احتیاط کنند.

۴. افراد مبتلا به اختلالات خواب

مصرف کافئین، به‌ویژه در ساعات عصر و شب، می‌تواند خواب را مختل کند و خستگی روز بعد را افزایش دهد.

۵. زنان باردار و شیرده

این افراد باید مجموع کافئین دریافتی خود را محدود کنند و درباره میزان مناسب آن با پزشک مشورت داشته باشند.

ترکیب نوشیدنی انرژی‌زا با ورزش یا الکل چه خطراتی دارد؟

یکی از عادت‌های نگران‌کننده، مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا پیش از فعالیت‌های ورزشی سنگین است.

برخی افراد تصور می‌کنند این نوشیدنی‌ها باعث افزایش توان بدنی می‌شوند و خستگی را از بین می‌برند. اما ترکیب محرک‌ها با تمرین شدید، گرما و کم‌آبی بدن می‌تواند فشار بیشتری بر سیستم قلبی‌عروقی وارد کند.

از سوی دیگر، ترکیب نوشیدنی انرژی‌زا با الکل نیز انتخاب مناسبی نیست.

کافئین ممکن است احساس خواب‌آلودگی ناشی از الکل را کاهش دهد، اما اثرات اختلال‌آور الکل بر قضاوت، هماهنگی حرکتی و واکنش‌های بدن را از بین نمی‌برد. در نتیجه، فرد ممکن است میزان مستی خود را کمتر از واقعیت تصور کند.

بهتر است برای تأمین انرژی هنگام ورزش از خواب کافی، تغذیه متعادل و آب‌رسانی مناسب استفاده کنید و نوشیدنی‌های انرژی‌زا را جایگزین این اصول نکنید.

علائم هشداردهنده پس از مصرف نوشیدنی انرژی‌زا چیست؟

اگر پس از مصرف نوشیدنی انرژی‌زا با علائم زیر مواجه شدید، مصرف آن را متوقف کنید و وضعیت خود را جدی بگیرید:

• تپش قلب شدید یا ضربان نامنظم

• درد یا فشار در قفسه سینه

• سرگیجه شدید

• تنگی نفس

• احساس ضعف ناگهانی یا غش

• لرزش شدید و اضطراب غیرمعمول

اگر درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش یا تپش قلب شدید و پایدار دارید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید. این علائم را نباید صرفاً به کافئین نسبت داد.

چگونه بدون نوشیدنی انرژی‌زا شاداب و پرانرژی بمانیم؟

برای افزایش انرژی روزانه نیازی نیست همیشه به نوشیدنی‌های محرک متوسل شوید. با رعایت چند عادت ساده می‌توانید سطح انرژی و تمرکز خود را به شکل سالم‌تری حفظ کنید.

• خواب کافی داشته باشید: بیشتر بزرگسالان به ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه نیاز دارند.

• صبحانه کامل بخورید: ترکیب پروتئین، غلات کامل و میوه می‌تواند انرژی پایدارتری فراهم کند.

• آب کافی بنوشید: کم‌آبی بدن ممکن است باعث خستگی و کاهش تمرکز شود.

• تحرک روزانه داشته باشید: پیاده‌روی و فعالیت بدنی منظم به بهبود انرژی و سلامت قلب کمک می‌کند.

• مصرف قندهای ساده را کاهش دهید: خوراکی‌های بسیار شیرین جایگزین مناسبی برای وعده‌های غذایی متعادل نیستند.

• استراحت‌های کوتاه داشته باشید: هنگام مطالعه یا کار طولانی، وقفه‌های کوتاه می‌توانند به کاهش خستگی کمک کنند.

جمع‌بندی؛ نوشیدنی انرژی‌زا را دست‌کم نگیرید!

نوشیدنی‌های انرژی‌زا ممکن است در کوتاه‌مدت احساس هوشیاری و انرژی را افزایش دهند، اما مصرف زیاد یا مکرر آن‌ها می‌تواند با مشکلاتی مانند افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و اختلال در ریتم طبیعی قلب همراه باشد.

پژوهش جدید ارائه‌شده در نشست انجمن قلب آمریکا نیز ارتباط قابل توجه این محصولات با گزارش عوارض جدی قلبی‌عروقی، به‌خصوص در جوانان ۱۸ تا ۳۴ ساله را نشان داده است.

البته این مطالعه رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند و نتایج آن هنوز مقدماتی هستند؛ بنابراین برای تعیین میزان خطر واقعی به تحقیقات بیشتر نیاز است.

با این حال، بهتر است مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا را محدود کنید، به مقدار کافئین درج‌شده روی بسته‌بندی توجه داشته باشید و از ترکیب آن‌ها با الکل یا سایر محرک‌ها خودداری کنید.

سلامت قلب شما ارزشمندتر از انرژی کوتاه‌مدتی است که یک قوطی نوشیدنی انرژی‌زا ایجاد می‌کند!