چگونه در شیفت های کاری از بدن خود محافظت کنیم؟

به گزارش رکنا، بررسی های علمی نشان داده است که فعالیت در شیفت های شبانه یا غیر معمول، برخلاف ریتم طبیعی بدن عمل می کند و می تواند زمینه ساز مشکلات جدی سلامتی از جمله انواع بیماری های قلبی، اختلالات متابولیسمی و حتی برخی سرطان ها باشد. در این گزارش، براساس نظرات متخصصان، راهکارهایی عملی برای کاهش این خطرات ارائه شده است.

 وبگاه گاردیَن در گزارشی مطرح کرده است:

امروزه، بسیاری از مشاغل به ویژه در بخش هایی مانند خدمات رسانی، تولید و بهداشت، نیازمند کار در شیفت های نامتعارف یا شبانه هستند. همین امر سبب شده پژوهش ها زنگ خطر را به صدا درآورند و هشدار دهند که این نوع فعالیت ها، موجب برهم زدن ریتم زیستی طبیعی بدن شده و بر سلامتی افراد تأثیر منفی می گذارد.

اثرات نامطلوب بر سلامت

پروفسور استیون لاکلی از دانشگاه ساری در انگلستان بر این باور است که کار در شیفت های غیر معمول، هماهنگی طبیعی بدن را مختل کرده و منجر به افزایش ریسک ابتلا به بیماری هایی مانند قلبی، فشار خون، چاقی، دیابت نوع ۲، افسردگی و حتی برخی سرطان ها می شود.

سازمان جهانی بهداشت نیز این نوع کار را به عنوان احتمالا سرطان زا طبقه بندی کرده است.

راهکارهای پیشنهادی برای کاهش آسیب

متخصصان با اذعان به ضرورت برخی مشاغل شبانه، توصیه هایی برای به حداقل رساندن تأثیرات نامطلوب آن ارائه کرده اند:

• برنامه ریزی اصولی شیفت ها

پروفسور لاکلی تأکید دارد که شیفت ها باید به گونه ای برنامه ریزی شوند که تعداد شیفت های شب به حداقل برسند و تغییر بین شیفت ها تدریجی انجام شود. همچنین، فاصله زمانی کافی بین پایان یک شیفت و آغاز شیفت بعدی الزامی است تا از بازگشت سریع جلوگیری شود؛ به عنوان مثال، کارکنان نباید پس از شیفت عصر، بلافاصله در شیفت صبح روز بعد حاضر شوند.

• نورپردازی مناسب محیط کار

استفاده از نور سرد و آبی در محل کار شبانه می تواند به حفظ هوشیاری کمک شایانی کند.

• چرت های کوتاه و زمان بندی شده

پروفسور راسل فاستر از دانشگاه آکسفورد پیشنهاد می کند یک چرت کوتاه ۱۰ تا ۲۰ دقیقه ای در حین کار شیفتی می تواند عملکرد افراد را افزایش دهد، اما چرت های طولانی تر ممکن است موجب سردرگمی شود.

• مصرف هوشمندانه کافئین

برای دستیابی به مزایای مصرف کافئین، توصیه شده مقدار کمی از آن در فواصل منظم استفاده شود؛ به عنوان مثال، نیم فنجان قهوه کم کافئین در ساعت. همچنین، مصرف این ماده باید حداقل ۶ ساعت قبل از خواب قطع شود.

• سبک زندگی سالم

رعایت تغذیه صحیح، ورزش منظم و کنترل وزن از اقدامات ضروری برای افراد شاغل در شیفت های غیر معمول است. همچنین، انجام چکاپ های منظم برای بررسی قند و چربی خون اهمیت ویژه ای دارد.

• کیفیت خواب در ساعات روز

پس از کار شبانه، باید شرایطی مهیا شود که خواب روزانه در محیطی آرام، تاریک و خنک انجام شود. همچنین ارتباطات با خانواده و دوستان باید به گونه ای باشد که از هرگونه مزاحمت جلوگیری شود.

• توجه به ایمنی

خواب آلودگی پس از شیفت شب می تواند خطراتی مانند رانندگی ناایمن را افزایش دهد. برخی شرکت ها برای حل این مشکل، سرویس بازگشت به خانه فراهم می کنند.

• تأثیر بر زندگی شخصی

کار در شیفت های شبانه فشار زیادی بر روابط خانوادگی و زندگی شخصی وارد می کند. ارتقای آگاهی برای مدیریت بهتر این چالش ها، می تواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.

در مجموع، هرچند فعالیت در شیفت های نامتعارف فشارهای زیادی بر فرد وارد می کند، اما با رعایت اصول مناسب، مدیریت دقیق و مراقبت های ویژه، می توان از آسیب های آن کاست.