مرز باریک حمایت و دخالت؛ نقش پدربزرگ و مادربزرگ در تربیت کودکان

به گزارش رکنا، پگاه دوستی اظهار کرد: نقش پدربزرگ و مادربزرگ در خانواده می‌تواند بسیار سازنده و حمایت‌کننده باشد، اما برای اینکه این حضور به رشد سالم کودک کمک کند، لازم است مسئولیت‌ها و حدود نقش هر یک از اعضای خانواده به‌طور شفاف مشخص شود.

وی با اشاره به اهمیت هماهنگی میان والدین افزود: نخستین گام در تربیت موفق کودک، توافق پدر و مادر بر سر اصول فرزندپروری است. زمانی که والدین درباره شیوه‌های تربیتی اختلاف‌نظر داشته باشند، رسیدن به هماهنگی با پدربزرگ و مادربزرگ نیز دشوارتر خواهد شد.

این روانشناس ادامه داد: بهتر است خانواده‌ها درباره موضوعاتی مانند ساعت خواب، تغذیه، استفاده از تلفن همراه، قوانین خانه و شیوه‌های تشویق و تنبیه با یکدیگر گفت‌وگو کنند تا همه در چارچوبی مشترک عمل کنند. البته تفاوت‌های جزئی در رفتار، مانند اختصاص زمان بیشتر برای بازی یا دادن یک خوراکی اضافه، تا زمانی که اصول اصلی خانواده حفظ شود، معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند.

دوستی درباره وابستگی کودکان به پدربزرگ و مادربزرگ نیز گفت: داشتن رابطه صمیمی با پدربزرگ و مادربزرگ نه‌تنها مضر نیست، بلکه می‌تواند احساس تعلق، امنیت و حمایت عاطفی کودک را تقویت کند. با این حال، والدین باید همچنان مرجع اصلی تربیت و پایگاه امن کودک باقی بمانند و نقش پدربزرگ و مادربزرگ در جایگاه حمایتگر و مکمل تعریف شود.

وی با اشاره به اختلاف‌نظرهای طبیعی میان نسل‌ها در زمینه تربیت کودک افزود: تفاوت دیدگاه‌ها میان والدین و پدربزرگ و مادربزرگ امری طبیعی است، اما این اختلاف‌ها نباید در حضور کودک مطرح شود؛ زیرا مشاهده تعارض میان بزرگ‌ترها می‌تواند احساس امنیت کودک را کاهش داده و او را دچار سردرگمی کند.

این روانشناس درباره لوس کردن کودکان توسط پدربزرگ و مادربزرگ نیز توضیح داد: اگر والدین احساس می‌کنند کودک بیش از حد مورد ناز و توجه قرار می‌گیرد، بهترین راهکار گفت‌وگوی محترمانه و شفاف با بزرگ‌ترهاست. برخورد هیجانی یا سرزنش کردن نه‌تنها کمکی به حل مسئله نمی‌کند، بلکه ممکن است روابط خانوادگی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

دوستی تأکید کرد: زمانی که کودک از سوی بزرگ‌ترها پیام‌های متناقض دریافت کند، ممکن است در پذیرش قوانین با مشکل مواجه شود، احساس امنیت او کاهش یابد و حتی رفتارهای لجبازانه یا مقابله‌ای در او افزایش پیدا کند.

وی با اشاره به شرایط خانواده‌های دارای والدین شاغل گفت: در خانواده‌هایی که برای نگهداری از کودک از پدربزرگ و مادربزرگ کمک گرفته می‌شود، اهمیت هماهنگی و تعیین قوانین مشترک دوچندان است. بهتر است پیش از آغاز این همکاری، انتظارات و چارچوب‌های تربیتی به‌طور شفاف میان طرفین مطرح و توافق شود.

این روانشناس در ادامه خاطرنشان کرد: والدین نباید مسئولیت تربیت کودک را به‌طور کامل به دیگران واگذار کنند. حتی در صورت مشغله زیاد، اختصاص زمان باکیفیت برای ارتباط با فرزند اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا کیفیت تعامل والد و کودک تأثیر بیشتری از مدت زمان حضور در کنار یکدیگر بر رشد و سلامت روانی کودک دارد.

دوستی در پایان با مقایسه نگهداری کودک توسط پدربزرگ و مادربزرگ و حضور در مهدکودک گفت: نمی‌توان یکی از این دو شیوه را به‌طور مطلق بر دیگری برتر دانست. پدربزرگ و مادربزرگ می‌توانند محیطی سرشار از محبت و حمایت فراهم کنند و مهدکودک نیز فرصت مناسبی برای یادگیری مهارت‌های اجتماعی و استقلال در اختیار کودک قرار می‌دهد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، کیفیت روابط، ثبات قوانین و پاسخ‌گویی مناسب به نیازهای عاطفی کودک است.