شادی خیری/ وقتی یک دانشجو در خوابگاه جان می بازد، دانشگاه چه مسئولیتی در حمایت روانی دارد؟/ تحلیل روانشناسی خبر ترند
رکنا: درگذشت شادی خیری، دانشجوی ۲۲ ساله و ترم آخر مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی شریف، در شامگاه جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵ در خوابگاه دخترانه طرشت، بار دیگر مسئله سلامت روان دانشجویان و مسئولیت دانشگاه ها در حمایت از آنان را به مرکز توجه آورده است. رئیس پلیس آگاهی تهران اعلام کرده بررسی های اولیه حاکی از مرگ خودخواسته است و تحقیقات برای روشن شدن علت دقیق حادثه ادامه دارد. دانشگاه صنعتی شریف در پیام تسلیت خود از اعضای جامعه دانشگاهی خواسته است از انتشار اخبار تاییدنشده و جزئیات خصوصی پیرامون این حادثه خودداری کنند.
به گزارش گروه روانشناسی رکنا، مرگ یک دانشجو در خوابگاه فقط یک خبر تلخ درباره از دست رفتن یک جوان نیست این اتفاق پرسشی دشوار را پیش روی نظام آموزش عالی می گذارد: دانشگاه تا کجا در برابر سلامت روان دانشجویان مسئول است و چه سازوکارهایی باید وجود داشته باشد تا دانشجویی که در سکوت با فشار روانی دست و پنجه نرم می کند، پیش از رسیدن به نقطه بحران تنها نماند؟
در مواجهه با چنین اتفاقی، نخستین اصل، پرهیز از نتیجه گیری شتاب زده است. هنوز همه جزئیات حادثه روشن نشده و نمی توان از روی خبرهای کوتاه، درباره علت مرگ، وضعیت روانی فرد یا نقش یک عامل مشخص داوری کرد. حتی گزارش های غیررسمی درباره دشواری های شخصی یا دریافت خدمات درمانی، به تنهایی علت یک مرگ را توضیح نمی دهند. مراجعه به روانشناس یا روانپزشک نیز نشانه ضعف، شکست یا پیش بینی قطعی خطر نیست بلکه می تواند بخشی از مراقبت مسئولانه از سلامت باشد.
دانشگاه فقط محل آموزش نیست محیط زندگی نیز هست
دانشجو بخش مهمی از زمان خود را در محیط دانشگاه و خوابگاه می گذراند. فشار تحصیلی، رقابت، نگرانی درباره آینده شغلی، دوری از خانواده، دشواری های مالی، تعارض های بین فردی و احساس تنهایی می توانند همزمان بر تجربه روانی او اثر بگذارند. البته هیچکدام از این عوامل به تنهایی توضیح دهنده رفتار یک فرد نیستند مسئله مهم، انباشته شدن فشارها و نبود دسترسی به حمایت مناسب است.
دانشگاه نمی تواند همه بحران های زندگی دانشجویان را پیش بینی یا کنترل کند، اما می تواند محیطی بسازد که در آن کمک خواستن آسان، محرمانه و بدون انگ باشد. وجود مرکز مشاوره روی کاغذ کافی نیست. دانشجو باید بداند در بحران به کجا مراجعه کند، چه کسی پاسخگوست، اطلاعاتش چگونه محرمانه می ماند و اگر به حمایت تخصصی فوری نیاز داشت، چه مسیری برای ارجاع و پیگیری وجود دارد.
حمایت روانی نباید به لحظه بحران موکول شود
یکی از خطاهای نظام های حمایتی این است که خدمات روانشناختی را فقط زمانی فعال می کنند که نشانه های بحران آشکار شده باشد. حمایت موثر از سلامت روان دانشجویان باید پیشگیرانه و پیوسته باشد. آموزش استادان، کارکنان خوابگاه و مشاوران درباره نشانه های تغییر ناگهانی در رفتار، افت محسوس عملکرد، کناره گیری اجتماعی، ناامیدی یا درخواست کمک می تواند به شناسایی زودتر نیازهای حمایتی کمک کند.
این آموزش به معنای آن نیست که استاد یا مسئول خوابگاه باید نقش روانشناس را بازی کند یا درباره دانشجو تشخیص بگذارد. وظیفه او ایجاد امکان گفتگو، شنیدن بدون قضاوت و وصل کردن فرد به خدمات تخصصی است. گاهی یک ارجاع همراه با پیگیری و اطمینان از دسترسی واقعی به مشاور، از ارائه یک شماره تلفن یا نشانی مرکز مشاوره بسیار موثرتر است.
بعد از یک مرگ تلخ، حمایت از بازماندگان هم مسئولیت دانشگاه است
مسئولیت دانشگاه با پایان بررسی های اولیه تمام نمی شود. دوستان، هم اتاقی ها، همکلاسی ها، استادان و کارکنانی که با فرد در ارتباط بوده اند ممکن است با شوک، اندوه، احساس گناه، خشم، ترس یا پرسش های بی پاسخ روبرو شوند. برخی ممکن است بارها از خود بپرسند آیا می توانستند کاری انجام دهند. این واکنش ها نیازمند شنیده شدن و حمایت اند، نه سرزنش و قضاوت.
در راهنماهای بین المللی پاسخ دانشگاهها به مرگ دانشجو، موضوعی با عنوان مداخله پس از بحران مطرح است. این مداخله شامل ارتباط مسئولانه با جامعه دانشگاهی، حمایت عاطفی از افراد نزدیک، فراهم کردن دسترسی به مشاوره، جلوگیری از انتشار روایت های آسیب زا و بررسی جدی درس هایی است که می توان برای پیشگیری از بحران های آینده آموخت.
چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟
این خبر را نباید به یک پرونده شخصی یا موجی از گمانه زنی در شبکه های اجتماعی تقلیل داد. مسئله بزرگ تر، کیفیت نظام حمایت روانی در دانشگاه هاست. دانشگاه ها باید بتوانند نشان دهند خدمات مشاوره آنها تا چه اندازه در دسترس است، در شرایط اضطراری چه کسی مسئول مداخله است، ارجاع به خدمات تخصصی چگونه انجام می شود و پس از یک حادثه تلخ چه حمایتی از جامعه دانشجویی صورت می گیرد.
دانشگاه های دنیا به این نتیجه رسیده اند که سلامت روان دانشجو را نمی توان به یک اتاق مشاوره سپرد. دانشجو باید بداند کجا کمک بگیرد، از محرمانگی نترسد و در بحران پشت درهای اداری نماند. پرسش این نیست که دانشگاه مشاور دارد یا نه پرسش این است که آیا دانشجو واقعاً می تواند کمک بگیرد؟
پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان دانشگاه ها
سلامت روان دانشجویان نباید به حضور یک اتاق مشاوره یا انتشار شماره تماس محدود شود. هر دانشگاه به برنامه روشن پیشگیری از بحران، مسیر محرمانه و آسان دریافت کمک، نیروی آموزش دیده، امکان ارجاع فوری و برنامه حمایت پس از حادثه نیاز دارد. همچنین لازم است پس از رخدادهای جدی، بدون افشای اطلاعات خصوصی افراد، ارزیابی مستقلی از عملکرد نظام حمایتی انجام شود.
راهکار برای خانواده ها و دانشجویان
خانواده ها بهتر است ارتباط خود با دانشجوی دور از خانه را فقط به پرسش درباره نمره، امتحان و پیشرفت تحصیلی محدود نکنند. پرسیدن از حال واقعی فرد، شنیدن بدون نصیحت فوری و جدی گرفتن درخواست کمک اهمیت دارد. دانشجویان اگر درباره خود یا دوستی نگران اند، لازم نیست برای کمک کردن تشخیص تخصصی داشته باشند می توانند نگرانی خود را با فرد قابل اعتماد، مرکز مشاوره دانشگاه یا خدمات فوریت های سلامت روان در میان بگذارند.
تلنگر روانشناختی
گاهی در محیط های دانشگاهی، دانشجو به دلیل موفقیت تحصیلی، ظاهر آرام یا عملکرد خوبش، فردی بی نیاز از حمایت تصور می شود اما نمره بالا، توانایی علمی و لبخند روزمره هیچکدام تضمین نمی کنند که فرد در درون خود با فشار یا رنجی روبرو نیست. دانشگاه موفق فقط دانشگاهی نیست که دانشجویانش را به مدرک و شغل برساند دانشگاهی است که برای شنیدن، حمایت کردن و تنها نگذاشتن آنان نیز سازوکار واقعی دارد.
-
فیلم/ فرشته دشت مغان با اهدای اعضای بدنش به ۱۰ بیمار زندگی بخشید
ارسال نظر