چرا بعضی زنان و مردان عاشق افراد خطرناک می شوند؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، چرا بعضی افراد بارها جذب شریک هایی می شوند که به آنها آسیب می زنند؟ آیا افراد فریبکار واقعا جذاب ترند یا بعضی ویژگی های روانشناختی باعث می شود خطر را دیرتر تشخیص دهیم؟

جذابیت اولیه همیشه نشانه سلامت رابطه نیست

اعتماد به نفس، شوخ طبعی، جسارت و توانایی برقراری ارتباط می توانند در نگاه اول جذاب باشند. اما هیچ کدام به تنهایی نشان نمی دهند که یک فرد برای رابطه بلندمدت قابل اعتماد است.

مشکل زمانی آغاز می شود که جذابیت ظاهری یا کلامی، فرصت شناخت تدریجی طرف مقابل را از بین ببرد. فرد ممکن است در هفته های نخست از ابراز علاقه شدید، وعده های بزرگ و صمیمیت سریع تاثیر بگیرد و پیش از آنکه شناخت کافی به دست آورد، از نظر عاطفی به رابطه وابسته شود.

در برخی روابط ناسالم، فرد مقابل به سرعت از عشق و آینده مشترک حرف می زند، اما وقتی خواسته هایش برآورده نمی شود، رفتارش تغییر می کند. با این حال، ابراز علاقه زودهنگام به تنهایی نشانه فریبکاری نیست؛ آنچه اهمیت دارد، ثبات رفتار، احترام به مرزها و هماهنگی حرف و عمل در طول زمان است.

سه ویژگی شخصیتی که می توانند رابطه را پرخطر کنند

۱. خودشیفتگی و نیاز به تحسین

افرادی که ویژگی های خودشیفتگی پررنگی دارند، ممکن است به تحسین و توجه زیادی نیاز داشته باشند و هنگام مواجهه با انتقاد، واکنشی شدید نشان دهند. در رابطه، این الگو گاهی به نادیده گرفتن نیازهای شریک، احساس محق بودن یا دشواری در پذیرش مسئولیت اشتباه منجر می شود.

البته اعتماد به نفس بالا یا توجه به ظاهر به معنای ابتلا به اختلال شخصیت خودشیفته نیست. تشخیص اختلال شخصیتی به ارزیابی تخصصی نیاز دارد و نمی توان آن را از چند رفتار یا یک رابطه ناموفق نتیجه گرفت.

۲. فریبکاری و بهره کشی عاطفی

برخی افراد برای رسیدن به خواسته هایشان اطلاعات مهم را پنهان می کنند، واقعیت را تحریف می کنند یا از احساس گناه و ترس طرف مقابل بهره می برند. در چنین رابطه ای، شریک عاطفی ممکن است به تدریج به قضاوت خودش شک کند و برای جلوگیری از دعوا، خواسته های خود را کنار بگذارد.

نکته مهم این است که دروغ گویی، دستکاری عاطفی و کنترل گری را باید بر اساس رفتارهای مشخص بررسی کرد، نه صرفا برچسب های شخصیتی.

۳. بی اعتنایی به رنج دیگران

اگر فرد بارها به احساسات شریک خود بی توجهی کند، از آسیب رساندن به او پشیمان نشود یا برای توجیه رفتارش همیشه دیگری را مقصر بداند، رابطه می تواند به محیطی ناامن تبدیل شود.

در چنین شرایطی، وعده تغییر به تنهایی کافی نیست. باید دید آیا فرد مسئولیت رفتار خود را می پذیرد و در طول زمان تغییر پایدار نشان می دهد یا همان الگو را تکرار می کند.

چرا بعضی افراد نشانه های خطر را نادیده می گیرند؟

امید به تغییر: فرد ممکن است تصور کند عشق، صبوری یا فداکاری او می تواند شریک عاطفی را تغییر دهد. این امید گاهی باعث می شود رفتارهای تکرارشونده نادیده گرفته شوند.

ترس از تنهایی: کسی که از تنها ماندن می ترسد، ممکن است رابطه ای ناسالم را به پایان دادن به رابطه ترجیح دهد؛ حتی اگر در آن احساس امنیت نکند.

عادی شدن الگوهای آشنا: اگر فرد در گذشته رابطه هایی را تجربه کرده باشد که در آنها محبت با انتقاد، کنترل یا بی ثباتی همراه بوده است، ممکن است چنین رفتارهایی برایش آشنا به نظر برسند. آشنا بودن یک الگو به معنای سالم بودن آن نیست.

وابستگی ناشی از فراز و فرودهای عاطفی: وقتی محبت و بی اعتنایی به شکل غیرقابل پیش بینی جابه جا می شوند، فرد ممکن است برای بازگشت لحظه های خوب تلاش بیشتری کند. این وضعیت می تواند ماندن در رابطه را دشوارتر کند، اما به تنهایی برای توضیح همه روابط آسیب زا کافی نیست.

از کجا بفهمیم جذابیت به رابطه ای ناسالم تبدیل شده است؟

به جای تلاش برای تشخیص شخصیت طرف مقابل، به رفتارهای قابل مشاهده توجه کنید:

• آیا وقتی نه می گویید، تصمیم شما را محترم می شمارد؟

• آیا می توانید بدون ترس از تحقیر یا تهدید، با او مخالفت کنید؟

• آیا مسئولیت اشتباه هایش را می پذیرد یا همیشه شما را مقصر می داند؟

• آیا رفتارهایش در طول زمان با وعده هایش هماهنگ است؟

• آیا ارتباط با دوستان و خانواده را تشویق می کند یا می کوشد شما را از آنها جدا کند؟

• آیا پس از هر اختلاف، امکان گفت و گو و ترمیم وجود دارد یا با تهدید، تنبیه عاطفی و سکوت طولانی روبه رو می شوید؟

یک پاسخ منفی به تنهایی درباره کل شخصیت فرد حکم قطعی صادر نمی کند؛ اما تکرار رفتارهای کنترل گرانه، تحقیرآمیز یا تهدیدآمیز باید جدی گرفته شود.

نگاه روانشناختی 

دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و زوج  درمانگر  - معتقد است: در انتخاب شریک عاطفی، جذابیت اولیه فقط یکی از بخش های شناخت است. امنیت رابطه در طول زمان و از طریق رفتارهای تکرارشونده آشکار می شود: احترام به مرزها، صداقت، مسئولیت پذیری، توانایی پذیرش مخالفت و آمادگی برای حل اختلاف.

اگر فرد متوجه شود بارها وارد رابطه هایی با الگوهای مشابه می شود، بهتر است بجای سرزنش خود، به انتظارات، ترس ها و شیوه انتخابش توجه کند. آیا برای حفظ رابطه از نیازهایش می گذرد؟ آیا وعده های تغییر را با تغییر واقعی اشتباه می گیرد؟ آیا از تنهایی به اندازه ای می ترسد که رفتارهای آسیب زا را تحمل می کند؟

این پرسش ها می توانند به شناخت بهتر الگوهای رابطه کمک کنند. در صورت تکرار روابط آزاردهنده، کمک گرفتن از متخصص سلامت روان می تواند فرصت مناسبی برای بررسی این الگوها باشد.

افراد فریبکار لزوما جذاب تر از دیگران نیستند گاهی جذابیت اولیه، صمیمیت سریع یا امید به تغییر باعث می شود نشانه های خطر دیرتر دیده شوند. همچنین نمی توان هر شریک خودخواه یا هر رابطه ناموفق را با یک برچسب شخصیتی توضیح داد.

معیار مهم برای انتخاب شریک، شدت هیجان روزهای اول نیست بلکه کیفیت رفتار او در طول زمان است. کسی که شما را دوست دارد، ممکن است با شما اختلاف نظر داشته باشد، اما نباید برای حفظ رابطه مجبور شوید از امنیت، استقلال یا احترام به خودتان دست بکشید.