راز هولناک قتل خواننده لس آنجلسی / چه چیزی قاتل را به جان ثروت او انداخت؟ / تحلیل روانشناسی اخبار ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، پرونده ناپدید شدن مردی معروف به مهرداد نیویورک، پس از شکایت چند زن باردار و پیگیری بستگان او مورد بررسی قرار گرفت. در جریان تحقیقات، انتقال بخش قابل توجهی از اموال این مرد به نام فرد دیگری توجه کارآگاهان را جلب کرد. گزارش منتشرشده از اتهاماتی شامل آدم ربایی، گرفتن اسناد با اجبار و قتل حکایت دارد. برای پنج متهم کیفرخواست صادر شده و پرونده به دادگاه ارجاع شده است. جزئیات مطرح شده درباره نقش اشخاص، اتهامات قضایی هستند و تشخیص نهایی مسئولیت کیفری بر عهده دادگاه است.

چرا ثروت می تواند از یک هدف به توجیه خشونت تبدیل شود؟

روانشناسی جنایی میان تمایل به ثروت و آمادگی برای ارتکاب خشونت تفاوت می گذارد. میلیون ها نفر خواهان رفاه مالی هستند، اما این خواسته به رفتار مجرمانه منجر نمی شود. آنچه در برخی پرونده های خشونت آمیز اهمیت پیدا می کند، فرایند توجیه رفتار است زمانی که فرد برای رسیدن به هدف، آسیب واردشده به دیگری را کم اهمیت جلوه می دهد.

آلبرت بندورا، روانشناس و نظریه پرداز یادگیری اجتماعی، مفهوم گسست اخلاقی را برای توضیح سازوکارهایی مطرح کرده که افراد با استفاده از آنها می توانند رفتار آسیب زا را برای خود قابل قبول جلوه دهند.  این نظریه می تواند چارچوبی برای پرسیدن سوال درباره چنین پرونده هایی باشد، اما بدون ارزیابی مستقیم متهمان نمی توان سازوکار روانی مشخصی را به آنان نسبت داد.

خطرناک ترین مرحله پیش از خشونت

یکی از پرسش های مهم در روانشناسی خشونت این است که چگونه فرد ممکن است دیگری را نه به عنوان انسانی دارای حق و رنج، بلکه به عنوان مانعی در مسیر هدف خود ببیند.

نیک هسلم، روانشناس اجتماعی و پژوهشگر انسان زدایی، درباره شیوه هایی مطالعه کرده که در آنها ویژگی های انسانی دیگران در ادراک فرد کمرنگ می شود.  وقتی توجه فقط بر پول، سند یا منفعت متمرکز باشد، خطر نادیده گرفتن پیامدهای انسانی تصمیم افزایش می یابد. البته وجود چنین فرایندی در متهمان این پرونده اثبات نشده است. نکته هشداردهنده آن است که خشونت شدید همیشه با نفرت آشکار آغاز نمی شود گاهی با عادی سازی تدریجی رفتارهای غیراخلاقی همراه است.

چرا حضور چند نفر لزوما مانع جنایت نمی شود؟

در پرونده هایی که چند نفر در یک اقدام مجرمانه متهم هستند، این پرسش مطرح می شود چرا حضور دیگران همیشه باعث توقف رفتار خطرناک نمی شود. بیب لاتانه و جان دارلی، روانشناس اجتماعی در پژوهش های کلاسیک خود به پدیده پخش مسئولیت پرداخته اند.

در برخی موقعیت های گروهی، افراد ممکن است سهم مسئولیت شخصی خود را کمتر احساس کنند. با این حال، این پدیده توضیح قطعی رفتار گروه های مجرمانه نیست و نباید با نظریه های مربوط به کمک نکردن شاهدان، یکسان فرض شود. بررسی نقش هر متهم نیازمند شواهد مستقل قضایی است.

چرا جزئیات جنایت تا این اندازه مخاطب را جذب می کند؟

پل اسلوویک، روانشناس و پژوهشگر ادراک خطر، نشان داده است واکنش انسان به خطر فقط به احتمال آماری آن وابسته نیست. ویژگی های هیجانی و تصورپذیری رویداد نیز اهمیت دارند.  وقتی خبر جنایت با ثروت هنگفت، ناپدید شدن مرموز و روابط پیچیده همراه می شود، ذهن مخاطب تلاش می کند الگوی پنهان ماجرا را کشف کند.

اما کنجکاوی طبیعی می تواند به توجه افراطی جزئیات خشونت تبدیل شود. انتشار تصاویر آزاردهنده یا بازسازی های نمایشی، لزوما آگاهی عمومی را افزایش نمی دهد و ممکن است برای بعضی مخاطبان اضطراب زا باشد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

زیرا این پرونده فرصتی برای بررسی مرز میان منفعت طلبی، توجیه اخلاقی و خشونت فراهم می کند. هدف تحلیل روانشناختی، جذاب جلوه دادن جنایت یا تشخیص شخصیت متهمان از راه دور نیست. پرسش اساسی این است چگونه می توان نشانه های سوءاستفاده، تهدید و اجبار را زودتر شناخت و مسیرهای گزارش آن را تقویت کرد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

رسیدگی دقیق قضایی، حمایت از شاهدان و بازماندگان و اطلاع رسانی بدون افشای غیرضروری اطلاعات خصوصی اهمیت دارد. همچنین آموزش درباره سوءاستفاده مالی، اجبار در انتقال اموال و تهدیدهای مرتبط با روابط اعتماد باید جدی گرفته شود.

راهکار برای خانواده ها

در معاملات و انتقال دارایی های مهم، استقلال حقوقی و بررسی اسناد ضروری است. تهدید، فشار برای امضا و محدود کردن ارتباط فرد با نزدیکان باید جدی گرفته شود.  اگر کسی از اجبار یا خطر فوری خبر می دهد، موضوع را به جای حل و فصل شخصی، از مسیرهای قانونی و حمایتی پیگیری کنید.

تلنگر روانشناختی

ترسناک ترین بخش بعضی جنایت ها فقط خشونت آشکار نیست؛ لحظه ای است که منفعت در ذهن فرد آنقدر بزرگ می شود که حق زندگی دیگری کوچک به نظر می رسد. هیچ میزان ثروتی نمی تواند انسان را به یک سند قابل تصاحب تبدیل کند.