دستمزدها با گرانی لبنیات همخوان نیست / افت 15 درصدی مصرف لبنیات در کشور طی ماه‌ های اخیر / توزیع شیر مدارس ادامه دارد

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، در روزهای اخیر و هم‌ زمان با افزایش حدود 30 درصدی قیمت شیر خام، گمانه‌ زنی‌ هایی در بازار و میان مصرف‌ کنندگان درباره احتمال رشد حدود 20 درصدی قیمت محصولات لبنی مطرح شده است. موضوعی که نگرانی‌ هایی را درباره تأثیر آن بر سبد غذایی خانوار ایجاد کرده و توجه‌ ها را به سازوکار قیمت‌ گذاری در این صنعت جلب کرده است. در همین راستا، خبرنگار اقتصادی رکنا در گفتگویی با محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع فرآورده‌ های لبنی ایران، به بررسی جزئیات نحوه تعیین قیمت لبنیات، سهم شیر خام در هزینه تمام‌ شده و پیامدهای افزایش هزینه‌ های تولید پرداخته است.

در این خصوص گفتگوی خبرنگار اقتصادی رکنا با محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی ایران درباره سازوکار افزایش قیمت لبنیات، سهم شیر خام در قیمت تمام‌ شده، روند افزایش‌ های تدریجی قیمت و همچنین وضعیت مصرف و صادرات لبنیات در کشور را بخوانید.

مبنای قیمت گذاری محصولات لبنی چیست؟

فربد در ابتدای این گفتگو درباره مبنای قیمت‌ گذاری در صنعت لبنیات گفت: طبق آیین‌ نامه قیمت‌ گذاری تولیدات داخل که توسط سازمان حمایت ابلاغ شده، همه صنایع از جمله صنایع لبنی موظف هستند بر اساس آن قیمت‌ گذاری کنند. این آیین‌ نامه ملاک عمل است و کارخانه‌ های لبنی باید بر اساس اسناد بهای تمام‌ شده را تعیین کنند.

او با اشاره به نقش شیر خام در ساختار هزینه محصولات لبنی افزود: شیر خام یک سند مثبت در قیمت‌ گذاری است. دامدار کمتر از این قیمت نمی‌ فروشد، بنابراین این نرخ مبنا قرار می‌ گیرد.

وی ادامه داد: نقش شیر در فرآورده‌ های مختلف لبنی متفاوت است. به‌ طور متوسط حدود 70 درصد قیمت تمام‌ شده محصولات لبنی مربوط به شیر است. البته این عدد در محصولات مختلف فرق دارد. در برخی محصولات مثل پنیر که میزان مصرف شیر بالاتر است، نقش شیر تا حدود 77 درصد هم می‌ رسد. در محصول ماست کم‌ چرب حدود 61 درصد است، در شیر بطری حدود 67 درصد و در شیر کیسه‌ ای تا حدود 85 درصد هم می‌ تواند برسد. این‌ ها میانگین‌ های صنعت است که با توجه به سهم هر محصول در بازار، به عدد حدود 70 درصد می‌ رسیم.

اثر افزایش قیمت شیر خام بر محصولات لبنی 20 درصد است

او درباره اثر افزایش قیمت شیر خام بر محصولات لبنی توضیح داد: وقتی قیمت شیر خام از 46 هزار و 500 تومان به 60 هزار و 500 تومان افزایش پیدا می‌ کند، حدود 20 درصد رشد را شاهد هستیم. اگر این افزایش را در سهم 70 درصدی شیر در قیمت تمام‌ شده ضرب کنید، اثر نهایی آن حدود 20 درصد روی قیمت محصولات لبنی می‌ شود.

فربد در ادامه درباره روند افزایش قیمت‌ ها در بازار لبنیات گفت: این‌ طور نیست که کارخانه‌ ها هر زمان بخواهند قیمت را بالا ببرند. قبل از افزایش نرخ شیر خام، حدود 20 درصد افزایش قیمت مجاز بوده که متناسب با رشد هزینه‌ ها مثل دستمزد، بسته‌ بندی، حمل‌ و نقل، انرژی و نرخ ارز اعمال شده است.

او افزود: افزایش هزینه‌ ها در زمان‌های مختلف اتفاق می‌ افتد؛ مثلا دستمزد از ابتدای فروردین تغییر می‌ کند یا هزینه بسته‌ بندی و حمل‌ و نقل در زمان‌ های دیگر. بنابراین افزایش قیمت هم باید متناسب با همین تغییرات اعمال شود. کارخانه‌ ها نمی‌ توانند پیش‌ دستانه قیمت‌ ها را بالا ببرند برای هزینه‌ هایی که هنوز اتفاق نیفتاده است. آیین‌ نامه چنین اجازه‌ ای نمی‌ دهد.

در چند ماه گذشته مصرف لبنیات حداقل 15 درصد کاهش یافته است

فربد در ادامه به موضوع رقابت در صنعت لبنیات اشاره کرد و گفت: رقابت در این صنعت بسیار شدید است. سهم بازار برای شرکت‌ ها تعیین‌ کننده است. اگر یک کارخانه فروشش کاهش پیدا کند، نمی‌ تواند هزینه‌ هایش را پوشش دهد و وارد زیان می‌ شود.

او افزود: بر اساس اسناد موجود در بورس کشور، حاشیه سود صنعت لبنیات به طور متوسط 5 درصد است. در حالی که طبق قانون می‌ تواند تا 17 درصد باشد اما در عمل به دلیل رقابت شدید، سود واقعی حدود 5 درصد است.

وی با اشاره به تعداد کارخانه‌ های فعال گفت: بین 300  تا 400 کارخانه لبنی در کشور فعال هستند که برای کسب سهم بازار با هم رقابت می‌ کنند.

فربد همچنین به کاهش مصرف لبنیات اشاره کرد و گفت: در چند ماه گذشته حداقل حدود 15 درصد کاهش مصرف در سطح خرده‌ فروشی کشور داشته‌ ایم. به همین دلیل است که صنعت نمی‌ تواند یک‌ باره قیمت را اصلاح کند و افزایش‌ ها به‌ صورت پلکانی انجام می‌ شود. حتی سازمان حمایت هم در جلسات اخیر تأکید داشته که افزایش‌ ها بهتر است یک‌ باره اعلام شود تا تکلیف مردم و صنعت روشن شود اما شرایط رقابتی اجازه این کار را نداده است.

در ادامه درباره تفاوت عملکرد برخی برندها مانند "دامداران" که آخرین برندی است که محصولات خود را گران می کند و یا با میزان کمتری نسبت به دیگر برندها افزایش قیمت دارد، پرسیده شد که فربد گفت: برخی برندها ممکن است با هدف حفظ سهم بازار، افزایش قیمت کمتری اعمال کنند. این به سیاست‌ های شرکت و سهامداران مربوط است که بهتر است از این برندها پرسیده شود.

صادرات لبنیات فقط برای ارزآوری نیست

او همچنین درباره صادرات لبنیات نیز توضیح داد: سیاست کشور اصولا بر صادرات محور بودن به دلیل ارزآوری است اما در صنعت لبنیات یک موضوع دیگر هم وجود دارد و آن این است که اگر مصرف داخلی نتواند متناسب با تولید شیر خام در کشور رشد کند، ناچار بخشی از تولید به سمت تولید شیر خشک و سایر محصولات قابل صدور و صادرات هدایت می‌ شود.

فربد افزود: شیر خام محصولی فسادپذیر است و باید مدیریت شود. به همین دلیل واحدهای تولید شیر خشک به‌ عنوان یک ابزار تنظیم بازار ایجاد شده اند تا از هدررفت شیر جلوگیری شود.

او ادامه داد: اولویت اصلی با بازار داخلی است اما وقتی امکان جذب کامل تولید وجود نداشته باشد، صادرات انجام می‌ شود.

دستمزدها با گرانی لبنیات همخوان نیست / توزیع شیر مدارس ادامه دارد

در بخش دیگری از این گفتگو، فربد درباره کاهش مصرف و توان خرید مردم نیز اظهار کرد: در عمل با کاهش مصرف مواجه هستیم. مردم به دلیل کاهش قدرت خرید، اولویت‌ بندی در سبد مصرفی خود انجام می‌ دهند و لبنیات در برخی موارد در اولویت‌ های بعدی قرار می‌ گیرد.

او افزود: طبق برخی آمارها، اگر قیمت لبنیات چندین برابر شده، دستمزدها به همان نسبت رشد نکرده است. این موضوع باعث تغییر الگوی مصرف شده است.

در پایان این گفتگو درباره برنامه‌ های حمایتی مانند شیر مدارس و کالاهای یارانه‌ ای نیز مطرح شد که فربد گفت: محصول یارانه‌ ای به معنای مستقیم وجود ندارد اما برخی شرکت‌ ها محصولات حمایتی دارند که با سود ناچیز یا بدون سود عرضه می‌ شود.

او درباره طرح شیر مدارس نیز توضیح داد: شیر مدارس اثر مهمی در افزایش سرانه مصرف دارد. هم اثر روانی دارد و هم باعث عادت مصرف در کودکان می‌ شود که در آینده ادامه پیدا می‌ کند.

فربد در پایان تأکید کرد: صنعت لبنیات در چارچوب سیاست‌ های کلان کشور و تحت نظارت سازمان‌ های مسئول فعالیت می‌ کند و تصمیمات قیمتی بر اساس مجموعه‌ ای از عوامل هزینه‌ ای، رقابتی و اقتصادی اتخاذ می‌ شود.