آلودگی عفونی در تالش؛ زباله‌های بیمارستانی، آب شرب روستاییان را مسموم می‌کند

به گزارش رکنا ، ۱۳ تیر ۱۴۰۵ بود که در فضای مجازی ویدیویی کوتاه اما تکان دهنده از محل دپوی زباله در ساحل «قُرق» و در مجاورت روستای کریم‌محله جوکندان شهرستان «تالش» گیلان منتشر شد. در این تصاویر احشامی مشاهده می‌شدند که بدون هیچ ممانعتی به محل رهاسازی زباله وارد شده و در میان انبوهی از زباله‌‌های عفونی و بیمارستانی در حال چرا و تغذیه بودند. عضو شورای اسلامی این روستا می‌گوید بعد از آن فیلم، شهرداری تالش دستگاه آورده و در میان زباله‌ها راه باز کردند و زباله ها را به اطراف پخش می‌کنند یا رویش را می‌پوشانند. همچنین به گفته این عضو شورای روستایی اهالی ناچارند آب چاه‌هایی که به شیرابه زباله‌‍‌های عفونی آغشته است را جوشانده و برای شرب استفاده کنند. مدیر شبکه بهداشت این شهرستان می‌گوید سال گذشته ۱۸ گزارش در مورد تهدید بهداشت عمومی شیرابه این سایت به محیط زیست شهرستان ارسال کرده‌اند. گرچه با وجود نفوذ شیرابه مرکز دپویی که مملو از زباله بیمارستانی است به چاه‌های آب روستایی هنوز گزارشی از طغیان بیماری‌های پوستی یا گوارشی نداشته اند.

دپوی زباله شهری و رهاسازی زباله‌‌های بیمارستانی بدون انجام اقدامات بی‌خطرسازی در ساحل روستای قرق شهرستان تالش در فاصله کمتر از ۲۰ متری دریا و استمرار اقدامات این‌چنینی در سایر مناطق استان از سواحل آستارا گرفته تا رودسر حاکی از آنست که گویا فنر مدیریت زباله بی‌سر و صدا از دست مدیران استان در رفته است.

بحران پسما‌ند

بسیاری از مردم با مشاهده این فیلم با اعتراض به این وضعیت آن را تهدیدی آشکار برای سلامت عمومی و محیط‌زیست ذکر کرده و خواستار پاسخ‌گویی فوری مقامات استان و شهرستان در خصوص این رخداد شدند.

«فرهاد شیرگر» نایب رییس شورای اسلامی روستای «کریم محله جوکندان» تالش و از ساکنین محلی در گفت وگو با پیام‌ما به وضعیت اسفناک بهداشتی روستاهای مجاور لندفیل اشاره می‌کند و می‌گوید: «هیچ کس به داد ما نمی‌رسد. ما شکایت خودمان را به خدا می‌بریم و آه و ناله این اهالی روی زمین نخواهد ماند و دامنگیر مسئولانی می‌شود که نمی‌خواهند فریاد اهالی را بشنونند»

این عضو شورای روستایی کریم‌محله با اشاره به پروژه ناتمام و بلاتکلیف احداث کارخانه کمپوست روستای «سیاه کِت» از روستاهای مجاور که برای مدیریت پسماند منطقه برنامه‌ریزی شده بود توضیح می‌دهد: «در سال ۱۳۹۷ که در مقابل ورودی لندفیل تجمع کردیم و مانع از ورود زباله‌ها به محوطه شدیم به ما گفتند با احداث کارخانه دیگر زباله وارد روستای شما نمی‌شود. حال چندین سال از این وعده گذشته و ساخت سوله هم نیمه‌کاره رها شده است.»

« شیرگر» در ادامه به معضلات بهداشتی و بروز بیماری‌های پوستی در میان مردم منطقه و حیوانات اشاره می‌کند و می‌گوید: «این روستا حدود ۸۰ خانوار دارد و بیشتر مردم محلی اینجا به دلیل نفوذ شیرابه به آب چاه و بوی بد تعفن مریض شده‌اند. حتی حیوانات هم بیماری پوستی گرفتند.»

او با توضیح اینکه فاصله محل زندگی‌اش تا محل لندفیل قرق، ۲۰۰ متر است بیان می‌کند: «به دلیل فراوانی مگس بارها نتوانسته غذا بخورد و آب چاه‌های منطقه مملو از شیرابه است و به دلیل ضعف آب‌شرب و زنگ‌زدگی لوله‌ها گاهی مجبوریم همین آب شیرابه را بجوشانیم و مصرف کنیم.»

عضو شورای کریم محله به برخی اقدامات شتاب زده بعد از انتشار فیلم در فضای مجازی اشاره کرده و می‌گوید: «مسئولان دارند به مردم خیانت می‌کنند. بعد از آن فیلم، شهرداری دستگاه آورده و در میان زباله‌ها راه باز کردند و زباله ها را به اطراف پخش می‌کنند یا رویش را می‌پوشانند. این کارها خیانت است. آقایان مسئول استان هم که مخفیانه می‌آیند بازدید می‌کنند و عکس می‌گیرند و می‌روند. ما اصلا اینها را ندیدیم تا از درد مردم و زندگی دشوارمان در کنار زباله‌ها بگوییم.»

شیرگر با اشاره به رفت و آمدهای متعدد اعضای شورا به مرکز استان به منظور پیگیری بهسازی لندفیل ادامه می‌دهد: «چندین بار به مرکز بهداشت استان مراجعه کردیم تا از نزدیک بیایند آب چاه‌های منطقه را مشاهده کنند و ببینند تا چه اندازه روغن سیاه که همان شیرابه زباله است روی سطح آب جمع شده است. آنوقت اهالی همین آب را به ناچار جوشانده و مصرف می‌کنند یا به پای باغات کیوی رهاسازی می‌کنند.»

او از تبعات اجتماعی و فرهنگی بوی بد لندفیل هم به پیام ما می‌گوید: «روستاهای دیگر عروس به جوانان اهالی کریم محله نمی‌دهند، مراسم عزا و جشن‌های روستا در محیط‌های سربسته یا مسجد و در کوتاه‌ترین زمان ممکن برگزار می‌شود، چون مردم تحمل بوی تعفن زباله را ندارند.»

۱۸ گزارش تهدید

«محمد جعفرپور» رئیس شبکه بهداشت شهرستان تالش در پاسخ به پیام ما ضمن تایید ورود شیرابه سایت زباله روستای کریم محله بخش قرق تالش به دریا و آب چاه‌های اهالی می‌گوید: «نیازی به آزمایش نیست، ورود شیرابه با چشم عادی قابل مشاهده است».

جعفرپور تاکید می‌کند: «البته شیرابه تمام سایت‌های دپو زباله در شهرها و روستاهای واقع در خط ساحلی گیلان وارد آب دریا می‌شود که به روشنی و با چشم عادی قابل مشاهده هستند و محیط زیست استان باید در این زمینه پاسخگو باشد.»

جعفرپور با بیان اینکه سال گذشته ۱۸ گزارش تهدید علیه بهداشت عمومی از نفوذ شیرابه سایت‌های زباله تالش به دریا را به اداره محیط زیست شهرستان ارسال کردیم می‌گوید: «این گزارشات به منابع طبیعی و جهاد کشاورزی نیز ارسال شده است.»

او با اشاره به اینکه محل رهاسازی زباله در منطقه قرق تالش و سایر محل‌های رهاسازی شهرستان صرفا مکانی برای دپو زباله بوده و از شرایط لندفیل و سلول بهداشتی برخوردار نیستند توضیح می‌دهد: «نبود زیرساخت‌های لازم در همه مناطق ساحلی منجر به نفوذ شیرابه به آب دریا شده است.»

او می‌گوید: «سایت زباله روستای کریم محله از خانه‌های اهالی فاصله استاندارد دارد. با وجود اینکه شیرابه به آب چاه خانه‌های روستایی نفوذ کرده اما خوشبختانه به دلیل وجود زیرساخت‌های شبکه آب شرب، گزارشی از بروز بیماری‌های‌های گوارشی و پوستی در حد طغیان ثبت نشده است.»

آب شرب منطقه را تقویت می‌کنیم

«شیرزاد رستمی» مدیر آبفای شهرستان تالش نیز به پیام ما می‌گوید: «به منظور تقویت شبکه آب شرب منطقه در حال احداث چاه در روستای همجوار ( کیتک ) هستیم.

رستمی با اشاره به اینکه روستای کریم محله قرق تالش با مشکل ضعف آب شرب در فصل تابستان مواجه است توضیح می‌دهد: «حدود ۴۰ خانوار در نزدیکی محل دفن زباله ساکن هستند که البته از لوله‌کشی آب شرب برخوردارند اما در این فصل با قطعی مکرر آب مواجه هستند که با احداث این چاه در روستای کیتک ، مشکل ضعف آب ۸ روستای منطقه رفع خواهد شد.به دلیل وجود شبکه آبرسانی آبفا درمنطقه ، نفوذ شیرابه به چاه‌های اهالی نگران کننده نیست.»

مداخله استاندار

شش روز پس از انتشار این فیلم در شبکه‌‌های اجتماعی محلی، استانی، کشوری و حتی خارجی، ویدیویی از «هادی حق شناس» استاندار گیلان منتشر شد که در واکنش به این قضیه به‌صورت زنده با «محمدتقی آشوبی» رییس دانشگاه علوم پزشکی، «مهدی سلیمانی ضیابری» معاون بهداشتی دانشگاه و «رضا جمشیدی» فرماندار تالش صحبت می‌کند و آخرین وضعیت دفع پسماند بیمارستان در شهرستان تالش را جویا می‌شود.

اگرچه در پاسخ «آشوبی» به استاندار ادعا شده؛ پسماند‌های بیمارستانی پیش از انتقال، بی‌خطرسازی شده‌‌اند و اقدامات تکمیلی برای مدیریت اصولی آنها در حال پیگیری است اما به گفته اهالی روستا زباله‌های عفونی از مدت‌ها پیش در این منطقه رهاسازی می‌شوند و این روند ادامه خواهد داشت.

رهاسازی زباله‌ چه زباله شهری و چه پسماند‌‌های بیمارستانی تفکیک نشده در محل دفنگاه‌‌های در گیلان سابقه طولانی دارد و هر از چند گاهی با وجود حملات تند و شدید مقامات ارشد استان به مسببان آن این امر به راحتی بارها و بارها تکرار می‌شود.

چنان‌چه پیش از این نیز همزمان با شیوع کرونا، رهاسازی زباله‌‌های عفونی آلوده به این ویروس در لندفیل سراوان رشت، زندگی اهالی ۴ روستای مجاور این دفنگاه را با خطر جدی مواجه کرده بود که در مواردی به افزایش ابتلا به بیماری ‌های پوستی و سرطان گوارشی و اعتراضات مردم منطقه منجر شده بود.

در حالی‌که طبق معیار‌های سازمان بهداشت جهانی، زباله‌‌های عفونی بی‌خطر سازی شده باید به یک لندفیل بهداشتی منتقل شود اما چالش اصلی گیلان در این ماجرا فقدان لندفیل بهداشتی برای دفن صحیح است. در حال حاضر در بخشی از لندفیل سراوان رشت، زباله‌‌های عفونی با عمق خاصی دفن و آهک‌پاشی می‌شود اما مساله این است که با توجه به شرایط جغرافیایی گیلان و بالا بودن سطح آب‌‌های زیرزمینی این کار نباید راهکار اصلی نظام سلامت و بهداشت استان باشد.

مدیریت پسماند غیراصولی

«اصغر خودکار» مدیر اداره حفاظت محیط‌زیست شهرستان تالش معتقد است؛ در این زمینه این اداره اقدامات نظارتی خود را انجام داده و این وظیفه شبکه بهداشت شهرستان است که نسبت به تفکیک زباله از مبدا در مطب‌های درمانی و بیمارستان تالش نظارت دقیق داشته باشد.

مدیر حفاظت محیط‌زیست تالش در پاسخ به پیام ما با تاکید به انجام بی‌خطرسازی زباله‌های عفونی در بیمارستان «شهید نورانی» تالش توضیح می‌دهد: «در مقطعی به دلیل خرابی دستگاه خردکن، زباله‌های عفونی به شکل سالم بعد از بی‌خطرسازی در لندفیل تخلیه شده‌اند که متاسفانه توسط زباله‌گردها در محل پراکنده شدند. در غیراین صورت از لحاظ بهداشتی هیچ خطری متوجه اهالی و احشام نیست.»

خودکار همچنین بر محصور بودن محل لندفیل از گذشته تاکید دارد و می‌گوید: «حصارکشی مجموعه کامل است. منتها برای ورود و خروج کامیون‌های حمل زباله دو درب از گذشته در مجموعه قرار دارد که زباله گردها و گاها احشام محلی از آن وارد لندفیل می‌شوند. ضمن اینکه اهالی نسبت به کنترل احشام و دام های خود و جلوگیری از ورود آنها به محوطه بی‌توجه هستند و این حیوانات اغلب از خط ساحلی هم وارد لندفیل می‌شوند.»

او در پاسخ به انجام راهکارهایی به منظور جلوگیری از ورود شیرابه به آب چاه‌های منطقه، مشکلات مالی را بزرگترین مانع بهسازی همه ۶ محل دفن زباله تالش(چوبر، حویق،لیسار، قرق و دو دفنگاه در اسالم) عنوان کرده و ادامه می‌دهد: «متاسفانه جانمایی همه محل‌های دفن تالش در جلگه و خط ساحلی است و تا زمانی که مدیریت یکپارچه و اصولی پسماند در استان و چه شهرستان تالش اجرایی نشود هیچ کاری برای جلوگیری از ورود شیرابه به آبهای سطحی نمی‌توان انجام داد.»

او بزرگترین معضل مدیریت پسماند تالش را عدم آموزش تفکیک زباله از مبدا و نبود فرهنگ سازی به اهالی روستایی منطقه عنوان می‌کند: «این شهرستان نیازمند راهکارهای بلندمدت در مدیریت پسماند است که احداث زباله سوز و کارخانه کمپوست پیش نیاز سایر راهکارهای کوتاه مدت از جمله تفکیک از مبدا، کنترل شیرابه، ساخت سلول بهداشتی، بی‌خطرسازی زباله‌های عفونی و در نهایت خاک پاشی و گندزدایی در محل لندفیل خواهد بود.»