چرا زائران اربعین ارز مازاد را به بانک نمی‌ فروشند؟

فروش ارز اربعین ۱۴۰۵ به پایان رسیده، اما حالا یک سؤال مهم برای بسیاری از زائران باقی مانده است: با دینارهای اضافه‌ای که از سفر برگشته‌ایم چه کار کنیم؟

طبق روال سال‌های گذشته، زائرانی که بخشی از ارز اربعین خود را خرج نکرده‌اند، می‌توانند دینار باقی‌مانده را به بانکی که از آن ارز گرفته‌اند، برگردانند. اما اختلاف قابل توجه نرخ بانک و بازار آزاد باعث شده این بار داستان کمی متفاوت باشد.

چرا مردم دینار مازاد را به بانک پس نمی‌دهند؟

بانک‌ها موظف‌اند ارز مازاد اربعین را از زائران خریداری کنند و این کار از مسیر رسمی و بدون کارمزد انجام می‌شود. اما مشکل اصلی، تفاوت قیمت خرید بانک با قیمت دینار در بازار آزاد است.

برای مثال، اگر نرخ دولتی هر دینار را حدود ۱۱۹ تومان و نرخ بازار آزاد را حدود ۱۳۲ تومان در نظر بگیریم، اختلاف هر دینار به حدود ۱۳ تومان می‌رسد.

حالا اگر یک زائر ۱۰۰ هزار دینار از سهمیه خود را خرج نکرده باشد، دو انتخاب پیش روی او قرار دارد:

فروش به بانک با نرخ حدود ۱۱۹ تومان: ۱۱ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان

فروش در بازار آزاد با نرخ حدود ۱۳۲ تومان: ۱۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان

یعنی در این مثال، اختلاف دریافتی به حدود ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد.

بازفروش ارز اربعین یعنی چه؟

بازفروش ارز اربعین در واقع همان برگرداندن دینارهای اضافه به شبکه بانکی است.

زائری که تمام ارز خریداری‌شده را در عراق خرج نکرده، می‌تواند با ارائه مدارک لازم و رسید خرید اولیه به همان بانکی که ارز را دریافت کرده مراجعه کند. بانک نیز دینار باقی‌مانده را با نرخ تعیین‌شده خریداری کرده و معادل ریالی آن را به حساب زائر واریز می‌کند.

این روش از نظر قانونی ساده و کم‌دردسر است؛ اما وقتی قیمت بازار آزاد بالاتر باشد، طبیعی است که بخشی از مردم به گزینه دوم فکر کنند.

سود یک میلیونی، وسوسه‌ای که زائران را به بازار آزاد می‌برد

ماجرا زمانی جالب‌تر می‌شود که حجم ارز باقی‌مانده بیشتر باشد.

مثلاً برای ۲۰۰ هزار دینار، اگر اختلاف نرخ دولتی و آزاد همان ۱۳ تومان باشد، اختلاف ارزش دو روش به حدود ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان می‌رسد.

در چنین شرایطی، بعضی زائران ترجیح می‌دهند به‌جای فروش دینار با نرخ پایین‌تر به بانک، برای پیدا کردن خریدار در بازار آزاد وقت بگذارند.

به زبان ساده، هرچه فاصله نرخ رسمی و آزاد بیشتر باشد، انگیزه فروش ارز مازاد در بازار آزاد هم بیشتر می‌شود.

آیا فروش دینار در بازار آزاد به‌صرفه‌تر است؟

از نظر مبلغ دریافتی، تا زمانی که نرخ بازار آزاد بالاتر از نرخ خرید بانک باشد، فروشنده می‌تواند پول بیشتری دریافت کند. البته بازار آزاد با ریسک‌ها و دردسرهای خودش همراه است و قیمت‌ها نیز می‌توانند تغییر کنند.

در مقابل، فروش به بانک مسیر رسمی و مشخصی دارد و زائر نیازی به پیدا کردن خریدار ندارد.

بنابراین انتخاب بین این دو مسیر در نهایت به اختلاف قیمت، میزان ارز باقی‌مانده و ریسک‌پذیری فروشنده بستگی دارد.

ماجرای عجیب دینار عراق بعد از اربعین ۱۴۰۵

در واقع اتفاقی که بعد از اربعین رخ داده، نتیجه یک اختلاف ساده اما مهم است: دولت ارز اربعین را با نرخ پایین‌تر در اختیار زائر قرار می‌دهد، اما هنگام بازخرید، نرخ بانکی ممکن است همچنان از بازار آزاد پایین‌تر باشد.

همین فاصله باعث می‌شود زائری که دینار اضافه در دست دارد، پیش از مراجعه به بانک یک حساب سرانگشتی انجام دهد و ببیند فروش در کدام بازار برایش پول بیشتری به همراه دارد.

سؤال اصلی اینجاست: وقتی اختلاف قیمت به چند میلیون تومان می‌رسد، چند زائر حاضرند دینارهای باقی‌مانده را با نرخ پایین‌تر به بانک برگردانند؟