درمان زخم پای دیابتی با پلاسمای سرد؛ فناوری جدید چه می‌ کند؟

به گزارش رکنا، درمان زخم پای دیابتی با کمک فناوری پلاسما سرد وارد مرحله تازه‌ای از پژوهش‌های پزشکی شده است؛ روشی نوین که می‌تواند با کاهش بار میکروبی زخم و کمک به ترمیم بافت، در کنار درمان‌های استاندارد به بیماران کمک کند.

زخم پای دیابتی یکی از عوارض جدی دیابت است که در صورت بی‌توجهی ممکن است به عفونت، آسیب گسترده بافتی و حتی قطع عضو منجر شود. به همین دلیل، پژوهشگران همواره در جست‌وجوی روش‌هایی هستند که روند بهبود این زخم‌ها را سریع‌تر و احتمال عفونت را کمتر کنند. یکی از فناوری‌های مورد توجه در این زمینه، «پلاسمای سرد اتمسفری» است.

پلاسمای سرد چیست و چگونه به ترمیم زخم کمک می‌کند؟

پلاسمای سرد نوعی گاز یونیزه‌شده است که برخلاف پلاسماهای داغ، در دمایی نزدیک به دمای محیط تولید می‌شود. این فناوری می‌تواند گونه‌های فعال اکسیژن و نیتروژن ایجاد کند؛ ترکیباتی که در شرایط کنترل‌شده ممکن است به کاهش میکروب‌ها و فعال شدن برخی فرایندهای مرتبط با ترمیم زخم کمک کنند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند پلاسمای سرد ظرفیت ضدباکتریایی دارد و می‌تواند در کنار مراقبت‌های معمول زخم، به بهبود شرایط محیط زخم کمک کند.

نتایج یک پژوهش جدید درباره زخم پای دیابتی

در یک کارآزمایی بالینی منتشرشده در مجله علمی Scientific Reports در ژوئیه ۲۰۲۶، اثر پلاسمای سرد مبتنی بر هلیوم در کنار درمان استاندارد زخم پای دیابتی بررسی شد.

در این مطالعه، ۵۰ بیمار مبتلا به زخم پای دیابتی در دو گروه قرار گرفتند؛ یک گروه مراقبت استاندارد دریافت کرد و گروه دیگر علاوه بر مراقبت استاندارد، تحت درمان با پلاسمای سرد نیز قرار گرفت.

درمان پلاسمایی دو بار در هفته و به مدت سه هفته انجام شد. نتایج نشان داد گروه دریافت‌کننده پلاسما کاهش بیشتری در اندازه زخم و بار باکتریایی داشت.

این نتایج امیدوارکننده‌اند، اما مطالعه روی تعداد محدودی از بیماران انجام شده و برای تعیین اثربخشی و ایمنی بلندمدت این روش، پژوهش‌های گسترده‌تری لازم است.

پلاسمای سرد چه مزایایی می‌تواند داشته باشد؟

بر اساس یافته‌های پژوهشی، این فناوری ممکن است چند اثر بالقوه در درمان زخم‌های مزمن داشته باشد:

• کاهش بار میکروبی: برخی گونه‌های فعال تولیدشده توسط پلاسما می‌توانند به کاهش تعداد باکتری‌های موجود در زخم کمک کنند.

• کمک به ترمیم بافت: شواهد اولیه نشان می‌دهد این فناوری ممکن است بر فعالیت سلول‌های دخیل در بازسازی بافت اثر بگذارد.

• کمک به کنترل التهاب: برخی سازوکارهای زیستی مرتبط با التهاب و ترمیم زخم ممکن است تحت تأثیر پلاسما قرار گیرند.

• استفاده در کنار درمان‌های معمول: هدف پژوهش‌ها، بررسی نقش پلاسما به‌عنوان درمان کمکی است، نه جایگزینی مراقبت‌های استاندارد.

آیا پلاسمای سرد جایگزین درمان‌های معمول زخم پای دیابتی است؟

خیر. پلاسمای سرد هنوز یک روش کمکی در حال بررسی است و نباید جایگزین مراقبت‌های ضروری زخم پای دیابتی شود. کنترل قند خون، ارزیابی خون‌رسانی پا، بررسی و درمان عفونت، پانسمان مناسب و کاهش فشار از روی ناحیه زخم همچنان از اصول مهم درمان هستند.

انتخاب این روش نیز باید با نظر پزشک و در مراکز درمانی مجهز انجام شود. استفاده خودسرانه از دستگاه‌های تولید پلاسما یا به تعویق انداختن درمان استاندارد می‌تواند خطرناک باشد.

چه زمانی زخم پای دیابتی نیاز به بررسی فوری دارد؟

افراد مبتلا به دیابت باید هرگونه زخم، تاول، ترک پوستی یا تغییر رنگ پا را جدی بگیرند. افزایش قرمزی، تورم، ترشح، بوی نامطبوع، تب یا سیاه شدن بافت از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند.

حتی زخم‌های کوچک نیز در افراد مبتلا به دیابت ممکن است به‌دلیل اختلال حس یا کاهش خون‌رسانی دیرتر بهبود پیدا کنند؛ بنابراین نباید منتظر بروز درد شدید ماند.

جمع‌بندی

فناوری پلاسمای سرد یکی از روش‌های نوظهور در حوزه درمان زخم‌های مزمن است. نتایج یک کارآزمایی بالینی در سال ۲۰۲۶ نشان داده است که استفاده از این فناوری در کنار مراقبت استاندارد می‌تواند به کاهش بیشتر اندازه زخم و بار باکتریایی کمک کند. بااین‌حال، هنوز برای تأیید قطعی اثربخشی، تعیین بهترین شیوه استفاده و بررسی پیامدهای بلندمدت به مطالعات بیشتری نیاز است.