هشدار مهم به ورزشکاران؛ در مصرف پروتئین زیاده‌ روی نکنید

به گزارش رکنا، یک مرور علمی گسترده روی بیش از ۳۵۰ مطالعه نشان می‌دهد برخلاف تصور رایج، مصرف بیشتر پروتئین همیشه به معنای سلامت بیشتر نیست و کاهش متعادل پروتئین در افرادی که نیاز روزانه خود را دریافت می‌کنند، ممکن است به بهبود متابولیسم و سالمندی سالم‌تر کمک کند.

یک مرور علمی بزرگ، این باور رایج را که «هرچه پروتئین بیشتر، بهتر» است، زیر سؤال برده است.این پژوهش که به سرپرستی «دادلی لمینگ»، پژوهشگر زیست‌پزشکی و آسیب‌شناسی، انجام و در نشریه Cell Press Blue منتشر شده، نتایج بیش از ۳۵۰ مطالعه روی انسان، موش، حشرات، مخمر و سایر موجودات زنده را بررسی کرده است.

نتایج نشان می‌دهد کاهش مصرف پروتئین یا برخی اسیدهای آمینه تشکیل‌دهنده آن، می‌تواند مسیرهای زیستی مرتبط با سالمندی سالم‌تر و بهبود متابولیسم بدن را فعال کند.

آیا همه به پروتئین بیشتری نیاز دارند؟

در سال‌های اخیر، پروتئین به بسیاری از محصولات غذایی از جمله قهوه، غلات صبحانه، چیپس و حتی نودل اضافه شده و این تصور شکل گرفته که مصرف بیشتر آن همیشه مفید است.

اما پژوهشگران می‌گویند این موضوع درباره همه افراد صدق نمی‌کند. افرادی که نیاز روزانه خود را تأمین می‌کنند، احتمالاً از مصرف پروتئین بیشتر سود اضافه‌ای نمی‌برند و حتی کاهش متعادل آن ممکن است برای سلامت بلندمدت مفید باشد.

بر اساس نظرسنجی شورای بین‌المللی اطلاعات غذا در سال ۲۰۲۵، حدود ۷۰ درصد بزرگسالان آمریکایی تلاش می‌کنند پروتئین بیشتری مصرف کنند، اما بسیاری از آنها از میزان واقعی نیاز بدن خود اطلاع ندارند.

بدن به چه مقدار پروتئین نیاز دارد؟

پروتئین برای ساخت عضلات، ترمیم بافت‌ها و ریکاوری بدن ضروری است، اما مقدار مورد نیاز آن به عواملی مانند سن، وزن، وضعیت سلامت و میزان فعالیت بدنی بستگی دارد.

مقدار توصیه‌شده برای یک فرد سالم، روزانه ۰.۸ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است؛ یعنی فردی با وزن حدود ۶۴ کیلوگرم، روزانه تقریباً به ۵۱ گرم پروتئین نیاز دارد.

با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد بسیاری از افراد بیش از این مقدار پروتئین مصرف می‌کنند.

دادلی لمینگ می‌گوید افراد کم‌تحرک معمولاً نیازی به مصرف پروتئین بیشتر از میزان توصیه‌شده ندارند و افزایش فعالیت بدنی برای سلامت آنها اهمیت بیشتری نسبت به افزودن پروتئین به رژیم غذایی دارد.

کاهش پروتئین چگونه به سلامت کمک می‌کند؟

پژوهشگران معتقدند کاهش مصرف پروتئین باعث افزایش ترشح هورمونی به نام FGF21 می‌شود؛ هورمونی که مصرف انرژی را افزایش داده و به بدن کمک می‌کند به جای ذخیره چربی، آن را به عنوان سوخت بسوزاند.

همچنین کاهش متعادل پروتئین می‌تواند بر مسیرهای سلولی مرتبط با رشد، ترمیم و بازیافت اجزای سلول‌ها اثر بگذارد؛ فرآیندهایی که نقش مهمی در سالمندی دارند.

البته پژوهشگران تأکید می‌کنند کاهش پروتئین به معنای کمبود پروتئین نیست و هدف، جلوگیری از مصرف بیش از نیاز بدن است، نه حذف این ماده مغذی ضروری.

این توصیه برای همه مناسب نیست

افراد فعال، ورزشکاران، زنان باردار، سالمندان، افرادی که دوران نقاهت بیماری یا جراحی را می‌گذرانند و کسانی که در حال کاهش وزن هستند، معمولاً به پروتئین بیشتری نیاز دارند.

همچنین سالمندان برای جلوگیری از تحلیل عضلات (سارکوپنی) باید همراه با تمرینات قدرتی، پروتئین کافی دریافت کنند.

افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی، کبدی یا سایر بیماری‌های مزمن نیز باید پیش از هرگونه تغییر در رژیم غذایی با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.

هنوز پاسخ همه پرسش‌ها مشخص نیست

پژوهشگران تأکید می‌کنند این مرور علمی محدودیت‌هایی نیز دارد؛ زیرا مطالعات بررسی‌شده از نظر نوع رژیم غذایی، میزان پروتئین و مدت زمان پژوهش متفاوت بوده‌اند و بخش قابل توجهی از آنها روی حیوانات انجام شده است. بنابراین برای تأیید کامل نتایج در انسان، به تحقیقات بیشتری نیاز است.

با این حال، جمع‌بندی پژوهش نشان می‌دهد برای بیشتر بزرگسالانی که پروتئین کافی دریافت می‌کنند، مصرف بیشتر لزوماً مزیت بیشتری ایجاد نمی‌کند.