تحلیل روانشناسی خبر ترند / واکنش تند محسن تنابنده به اظهارات میرسلیم درباره تیبا / چرا حرف این عضو مجمع تشخیص خبرساز شد؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، اظهارات مصطفی میرسلیم، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، درباره قابلیت رقابت خودروی تیبا با خودروهای خارجی از نظر قیمت، بازتاب گسترده ای پیدا کرد. او درباره وضعیت فنی این خودرو نیز توضیحاتی ارائه داد و معتقد بود ارتقای فنی آن از نظر اقتصادی توجیه پذیر نبوده است.

در واکنش به این اظهارات، محسن تنابنده، بازیگر سینما و تلویزیون، با بازنشر سخنان میرسلیم در صفحه شخصی خود نوشت: هیچ ننگی از این بالاتر نیست که با تو هم عمرم...

این واکنش در فضای مجازی بازتاب یافت؛ اما باید میان سه موضوع تفاوت قائل شد: اظهارات میرسلیم، واکنش تنابنده و برداشت مخاطبان از این تقابل. واکنش یک بازیگر، به خودی خود درستی یا نادرستی ادعای فنی درباره خودرو را ثابت نمی کند؛ همانطور که بازتاب یک جمله نیز نشان نمی دهد همه مردم دیدگاهی یکسان دارند.

چرا فاصله میان حرف و تجربه مهم است؟

یکی از مفاهیم مرتبط با این موضوع، ناهمخوانی شناختی در نظریه لئون فستینگر-روانشناس- است. این مفهوم به تنشی اشاره دارد که ممکن است هنگام مواجهه با باورها، اطلاعات یا تجربه های ناسازگار ایجاد شود برای مثال: اگر فردی از کیفیت، قیمت یا ایمنی یک خودرو تجربه ناخوشایندی داشته باشد، ممکن است ادعایی مثبت درباره همان خودرو را ناسازگار با تجربه خود ارزیابی کند. در چنین شرایطی، احتمال دارد واکنش انتقادی نشان دهد یا برای پذیرفتن ادعا به شواهد بیشتری نیاز داشته باشد.

اما یک مرز مهم وجود دارد: این نظریه سازوکاری عمومی برای توضیح برخی واکنش های انسانی است؛ نمی توان بدون بررسی مستقیم نتیجه گرفت که واکنش کاربران به این اظهارات حتماً ناشی از ناهمخوانی شناختی بوده است.

مفهوم مرتبط دیگر، اعتماد عمومی است. ارزیابی یک سخن فقط به محتوای آن وابسته نیست؛ اعتبار گوینده، شواهد ارائه شده و میزان سازگاری ادعا با تجربه مخاطب نیز می توانند در قضاوت او نقش داشته باشند.

وقتی سخن یک چهره صاحب منصب با تجربه ای که مردم از یک محصول دارند متفاوت به نظر برسد، ممکن است به جای اقناع، تردید و پرسش ایجاد شود. 

چرا بحث خودرو فقط یک بحث فنی نیست؟

خودرو برای بسیاری از خانواده ها کالایی گران قیمت و تصمیمی مالی مهم است. بنابراین، بحث درباره کیفیت، قیمت و امکان انتخاب میان خودروهای مختلف می تواند با نگرانی های روزمره مردم پیوند بخورد. از منظر تحلیل اجتماعی، وقتی یک موضوع با هزینه های خانوار، ایمنی و حق انتخاب مصرف کننده ارتباط دارد، حساسیت عمومی نسبت به اظهارنظرهای مربوط به آن قابل فهم است. 

برای داوری درباره قابلیت رقابت یک خودرو نیز باید معیارهای مشخصی مانند قیمت، کیفیت ساخت، ایمنی، مصرف سوخت، دوام، فناوری و هزینه نگهداری بررسی شوند. یک اظهار نظر سیاسی یا یک واکنش کنایه آمیز، جایگزین ارزیابی فنی مستقل نیست.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

زیرا شیوه گفت وگوی چهره های عمومی با جامعه می تواند بر کیفیت بحث های عمومی اثر بگذارد. وقتی موضوعی مستقیماً با زندگی روزمره مردم ارتباط دارد، توضیح روشن، ارائه شواهد و پاسخگویی به نقدها می تواند زمینه گفت وگویی سازنده تر را فراهم کند.

هدف این گزارش، تأیید خودکار واکنش یک چهره مشهور یا محکوم کردن فردی دیگر نیست؛ بلکه بررسی این پرسش است که چگونه می توان اختلاف نظر عمومی را از تقابل شخصی به گفت وگویی مبتنی بر شواهد تبدیل کرد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

اظهارنظر درباره کالاهایی که با هزینه و ایمنی زندگی مردم ارتباط دارند، بهتر است با اطلاعات قابل سنجش و معیارهای روشن همراه باشد. در موضوع خودرو، ارائه داده های مستقل درباره ایمنی، کیفیت، دوام، قیمت و مقایسه با نمونه های مشابه می تواند به روشن تر شدن بحث کمک کند.

پذیرش پرسش و نقد نیز بخشی از ارتباط مؤثر با افکار عمومی است. پاسخ مستند به نگرانی های مردم، به جای تقلیل دادن اختلاف نظر به جدل شخصی، امکان ارزیابی دقیق تر ادعاها را فراهم می کند.

راهکار برای مردم

هنگام مواجهه با اظهارات جنجالی، پیش از پذیرفتن یا رد کردن یک ادعا، میان نظر شخصی، داده فنی و تحلیل رسانه ای تفاوت بگذارید. درباره خودرو نیز بهتر است به گزارش های معتبر ایمنی، مشخصات فنی، تجربه های قابل بررسی و مقایسه های مستقل مراجعه کنید.

واکنش تند یک چهره مشهور را به تنهایی نشانه درستی ادعای او یا نادرستی سخن طرف مقابل ندانید. شهرت می تواند توجه ایجاد کند، اما جای شواهد را نمی گیرد. در بحث های مجازی نیز نقد رفتار و استدلال، معمولاً از حمله شخصی به گفت وگویی مفیدتر منتهی می شود.

تلنگر روانشناختی

وقتی حرف ها با تجربه زندگی مردم همخوان نیست، واکنش ایجاد می شود؛ اما واکنش، به تنهایی حقیقت را تعیین نمی کند. اعتماد پایدار زمانی شکل می گیرد که ادعاها روشن، شواهد قابل بررسی و گفت وگو با مردم همراه با احترام باشد.