پرونده عجیب «قاچاق برق» / تونل ۳۰ متری زیر تخت بیمار برای استخراج رمزارز !/ بمب و برق بیشترین جستجوی مردم ایران در این روزها

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  وقتی بازرسان به محل رسیدند، خبری از یک سوله معمولی یا چند دستگاه ماینر کنار هم نبود؛ پشت یک ورودی پنهان، زیر تخت یک بیمار، مسیری به عمق ۳۰ متر در زمین ایجاد شده بود؛ تونلی که به یکی از عجیب‌ترین مخفیگاه‌های ماینرهای غیرمجاز ختم می‌شد.

قاچاق برق؛ ماینرهایی که پنهانی شبکه انرژی ایران را می‌بلعند

سالهاست افکار عمومی با مفاهیمی مانند قاچاق سوخت، قاچاق کالا و قاچاق ارز آشناست؛ اما حالا صنعت برق از پدیده‌ای سخن می‌گوید که شاید برای بسیاری عجیب به نظر برسد: «قاچاق برق».

برقی که از نیروگاه‌ها تولید می‌شود، با میلیاردها تومان سرمایه‌گذاری، مصرف آب، سوخت و زیرساخت به دست مشترکان می‌رسد. اما بخشی از این انرژی، پیش از آنکه به خانه‌ها، کارخانه‌ها و کسب‌وکارهای قانونی برسد، در مسیر دیگری مصرف می‌شود؛ مسیری که مقصد آن نه تولید، نه اشتغال و نه توسعه اقتصادی، بلکه استخراج رمزارز است.

در ظاهر شاید تنها چند دستگاه الکترونیکی در گوشه یک سوله یا کارگاه روشن باشند، اما در واقع پشت این دستگاه‌ها، مصرفی عظیم از برق یارانه‌ای پنهان شده که هزینه آن را همه مردم می‌پردازند.

ماجرا از جایی حساس‌تر می‌شود که بسیاری از این مراکز، برق را با تعرفه صنعتی یا کشاورزی دریافت می‌کنند؛ تعرفه‌هایی که به دلیل حمایت دولت از تولید و اشتغال، یارانه قابل توجهی دارند.

برخی افراد با دریافت مجوزهای صنعتی، پرورش ماهی، دامداری یا فعالیت‌های مشابه، برق ارزان دریافت می‌کنند اما زمانی که تولید برایشان سود کافی ندارد، مسیر دیگری را انتخاب می‌کنند؛ خاموش شدن خط تولید و روشن شدن ماینرها.

در این شرایط، یارانه‌ای که قرار بوده به تولید ملی کمک کند، عملاً به ابزاری برای کسب درآمد شخصی از استخراج بیت‌کوین و سایر رمزارزها تبدیل می‌شود.این همان نقطه‌ای است که کارشناسان صنعت برق آن را مصداق تضییع حقوق عمومی می‌دانند.

هر ماینر؛ برق ۱۲ خانه را می‌بلعد

شاید در نگاه اول چند دستگاه ماینر چندان مهم به نظر نرسد، اما اعداد داستان دیگری می‌گویند.بر اساس اعلام مسئولان صنعت برق، هر دستگاه ماینر به اندازه مصرف برق حدود ۱۰ تا ۱۲ خانوار برق مصرف می‌کند.به زبان ساده، اگر در یک سوله ۲۰ دستگاه ماینر فعال باشد، مصرف برق آن معادل برق مورد نیاز حدود ۲۰۰ تا ۲۴۰ خانه خواهد بود.اگر تعداد دستگاه‌ها به ۵۰ یا ۱۰۰ برسد، مصرف برق آن از یک محله کوچک نیز فراتر می‌رود.

در کشوری که هر تابستان با نگرانی از خاموشی، محدودیت مصرف و فشار بر شبکه برق مواجه است، چنین مصرفی دیگر یک تخلف ساده نیست؛ بلکه مستقیماً بر زندگی میلیون‌ها نفر اثر می‌گذارد.

سه هزار مگاوات برق؛ عددی که زنگ خطر را به صدا درآورد

برآوردهای رسمی نشان می‌دهد مصرف برق ماینرها در کشور به حدود ۳ هزار مگاوات می‌رسد. این عدد زمانی اهمیت خود را نشان می‌دهد که بدانیم در روزهای اوج مصرف، همین چند هزار مگاوات می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری یا ناپایداری شبکه برق داشته باشد.

در روزهایی که صنایع با محدودیت مصرف مواجه می‌شوند، برخی کارخانه‌ها مجبور به کاهش تولید هستند و خانواده‌ها نگران خاموشی‌های احتمالی‌اند، بخش قابل توجهی از برق کشور صرف استخراج رمزارز می‌شود؛ فعالیتی که نه اشتغال گسترده ایجاد می‌کند و نه ارزش افزوده‌ای متناسب با مصرف انرژی خود دارد.

به نام صنعت؛ به کام سودجویان برق ارزان

یکی از حساس‌ترین ابعاد ماجرا، سوءاستفاده از عنوان صنعت است.تولیدکنندگان واقعی در سال‌های اخیر با مشکلات متعددی از جمله افزایش هزینه‌ها، کمبود نقدینگی، قطعی برق، محدودیت‌های واردات و نوسانات اقتصادی روبه‌رو بوده‌اند.

در چنین شرایطی، فعالان واقعی اقتصاد برای حفظ اشتغال و ادامه تولید تلاش می‌کنند، اما در سوی دیگر، برخی افراد با همان مجوزها و همان برق یارانه‌ای، به جای تولید کالا و خدمات، مشغول استخراج رمزارز هستند.

موضوعی که از نگاه بسیاری از فعالان اقتصادی، رقابتی ناعادلانه و نوعی سوءاستفاده از منابع عمومی محسوب می‌شود.

شکار ماینرها؛ وقتی مصرف برق لو می‌دهد

برخلاف تصور عمومی، کشف ماینرهای غیرمجاز تنها با حضور مأموران و بازرسی‌های میدانی انجام نمی‌شود.امروز بخش عمده‌ای از این مراکز از طریق سامانه‌های هوشمند پایش مصرف برق شناسایی می‌شوند.به گفته مسئولان، حدود ۹۰ درصد کشفیات از طریق بررسی الگوی مصرف مشترکان صورت می‌گیرد.

افزایش ناگهانی، مداوم و غیرمتعارف مصرف برق در یک واحد صنعتی یا تجاری، یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که کارشناسان را به وجود ماینرهای غیرمجاز مشکوک می‌کند.

در واقع، حتی اگر دستگاه‌ها پشت دیوارهای ضخیم، در سوله‌های دورافتاده یا زیرزمین‌های پنهان قرار گرفته باشند، ردپای آن‌ها در قبض برق باقی می‌ماند.

از تونل‌های زیرزمینی تا سوله‌های مخفی؛ جنگ با پنهان‌کاران ماینر

متخلفان نیز بیکار ننشسته‌اند.برخی برای فرار از شناسایی، روش‌های پیچیده‌ای به کار می‌گیرند؛ از ایجاد فضاهای عمیق زیرزمینی گرفته تا استقرار ماینرها در مکان‌هایی که دسترسی به آن‌ها دشوار است.

در مواردی نیز دستگاه‌ها در پوشش فعالیت‌های دیگر پنهان می‌شوند تا کمتر جلب توجه کنند.

اما با وجود همه این روش‌ها، مصرف برق بالا معمولاً مهم‌ترین سرنخ باقی می‌ماند؛ سرنخی که دیر یا زود مسیر را به سمت محل فعالیت غیرقانونی باز می‌کند.

انبار ماینر در عمق ۳۰ متری؛ ورودی مخفی زیر تخت یک بیمار

یک منبع آگاه در شرکت توزیع برق توانیر به خبرنگار رکنا گفت: "برخی متخلفان برای پنهان کردن ماینرهای غیرمجاز به روش‌هایی متوسل شده‌اند که باور آن دشوار است.در یکی از پرونده‌های کشف‌شده، یک انبار بزرگ ماینر در عمق حدود ۳۰ متری زمین ایجاد شده بود؛ محلی که دسترسی به آن از طریق ورودی مخفی زیر تخت یک بیمار انجام می‌شد."

همین منبع آگاه تاکید داشت:" در این روزها بیشترین جستجوی هشتگی مردم در ایران بمب و برق بوده است. یعنی به همان اندازه که درگیر نگرانی های جنگی هستند به اهمیت قطع نشدن برق در منازل و محل کسب و کار خود نیز توجه دارند"

این نمونه تونل از زیر تخت بیمار نشان می‌دهد سود حاصل از استخراج غیرمجاز رمزارز تا چه اندازه می‌تواند برخی افراد را به سمت طراحی مخفیگاه‌های پیچیده سوق دهد.

با این حال، حتی چنین پنهان‌کاری‌هایی نیز نتوانسته مانع شناسایی شود؛ زیرا در نهایت الگوی غیرعادی مصرف برق، سرنخی بوده که مأموران را به محل فعالیت غیرقانونی رسانده است.

در واقع، هرچقدر مخفیگاه‌ها پیچیده‌تر شوند، ردپای مصرف برق همچنان یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که ماینرهای غیرمجاز را لو می‌دهد.

گزارش‌های مردمی؛ سلاح تازه علیه استخراج پنهانی

یکی از ابزارهای مهم مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز، گزارش‌های مردمی است.گاهی همسایه‌ها، دوستان، کارکنان یا افرادی که از فعالیت یک مرکز مطلع هستند، اطلاعات خود را در اختیار صنعت برق قرار می‌دهند.برای این منظور سامانه پیامکی ۳۵۱ راه‌اندازی شده است.

بر اساس اعلام مسئولان، افرادی که محل فعالیت ماینرهای غیرمجاز را گزارش کنند و گزارش آن‌ها به کشف تجهیزات منجر شود، به ازای هر دستگاه ماینر حدود سه میلیون تومان پاداش دریافت می‌کنند.

به این ترتیب، کشف یک مرکز دارای ۱۰ دستگاه ماینر می‌تواند حدود ۳۰ میلیون تومان پاداش برای گزارش‌دهنده به همراه داشته باشد.

دولت وارد فاز برخورد سخت‌تر شد، برق متخلف مدتها قطع می شود

تا همین اواخر، رویه معمول این بود که تجهیزات غیرمجاز کشف و ضبط و متخلفان جریمه شوند.اما تجربه نشان داد که برخی افراد پس از مدتی دوباره به همان فعالیت بازمی‌گردند.به همین دلیل دولت اعلام کرده است از ابتدای مردادماه، برق مراکزی که در آن‌ها ماینر غیرمجاز کشف شود، به مدت یک ماه قطع خواهد شد.

هدف از این تصمیم، افزایش هزینه تخلف و جلوگیری از تکرار آن عنوان شده است. با این حال، موفقیت این سیاست به اجرای مستمر، گسترده و بدون تبعیض آن وابسته خواهد بود.وقتی چراغ خانه‌ها خاموش می‌شود و سود به جیب عده‌ای محدود می‌رود

اصل ماجرا شاید در یک سؤال خلاصه شود. در شرایطی که کشور با ناترازی برق، گرمای شدید، فشار بر نیروگاه‌ها و نگرانی از خاموشی مواجه است، آیا استفاده از برق یارانه‌ای برای استخراج رمزارز چیزی جز برداشت از جیب همه مردم است؟

برقی که می‌تواند خانه‌ها را روشن نگه دارد، چرخ کارخانه‌ها را بچرخاند یا از فشار بر شبکه بکاهد، در برخی نقاط به ابزاری برای تولید دارایی دیجیتال تبدیل شده است؛ دارایی‌ای که سود آن به جیب گروهی محدود می‌رود اما هزینه آن را میلیون‌ها مشترک برق می‌پردازند.

به همین دلیل، ماجرای ماینرهای غیرمجاز دیگر صرفاً یک پرونده فنی یا اقتصادی نیست.این موضوع به مسئله‌ای مرتبط با عدالت، حقوق عمومی و امنیت انرژی کشور تبدیل شده است.

مطالبه روشن در پایان این گزارش، پایان دادن به «قاچاق برق» است؛ پدیده‌ای که بی‌صدا اتفاق می‌افتد اما اثر آن می‌تواند در خاموش شدن چراغ خانه‌های بسیاری دیده شود.