کاهش نگران‌ کننده حجم آب در سدهای بزرگ ایران؛ کشور در آستانه بحران بی‌ آبی/ وضعیت سدهای استان تهران از همه بدتر است

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  در شرایطی که ایران درگیر یکی از سخت‌ ترین دوره‌های خشکسالی خود در تاریخ معاصر است، آخرین گزارش‌ ها نشان می‌ دهد که حجم آب ذخیره‌ شده در سدهای بزرگ کشور به طرز نگران‌ کننده‌ای کاهش یافته است.

طبق آمار منتشر شده، تا ۱۸ بهمن ۱۴۰۴، حجم آب موجود در سدهای بزرگ کشور به حدود ۱۹ میلیارد و ۲۴۰ میلیون متر مکعب رسیده که نسبت به ۲۲ میلیارد و ۱۷۰ میلیون متر مکعب در سال گذشته، کاهش چشمگیر ۱۳ درصدی را نشان می‌دهد.

اما وضعیت سدهای استان تهران، به عنوان پایتخت سیاسی و اقتصادی کشور، از همه بدتر است. سد طالقان با تنها ۸۵ میلیون متر مکعب، سد لار با ۱۰ میلیون متر مکعب و سد امیرکبیر با تنها ۶ میلیون متر مکعب آب ذخیره دارند. این کاهش شدید آب ذخیره‌شده در حالی است که سدهای بزرگ تهران در فهرست مهم‌ترین منابع تأمین آب شرب و صنعتی پایتخت به شمار می‌روند. همچنین، مجموع حجم آب سدهای ماملو و لتیان نیز تنها ۲۴ میلیون متر مکعب است که فاصله زیادی با نیازهای روزافزون تهران دارد.

اما شاید نگران‌کننده‌ تر از همه، کاهش چشمگیر حجم آب در برخی از سدها باشد که در برخی موارد بین ۲۴ تا ۷۸ درصد برآورد شده است. این کاهش شدید در شرایطی رخ می‌دهد که فشار جمعیت و رشد شهری در پایتخت و سایر کلان‌شهرهای کشور همچنان در حال افزایش است.

طبق آمار موجود، ۱۱ سد کشور اکنون حجم آب زیر ۱۰ میلیون متر مکعب دارند. این سدها شامل سدهای امیرکبیر و لار در تهران، سد طرق در خراسان رضوی، سدهای تهم و کینه‌ورس در زنجان، سد تنگوئیه سیرجان در کرمان، سد اکباتان و آبشینه در همدان، سدهای وشمگیر، گلستان و بوستان در گلستان، سد رودبال در فارس و سد نهرین در خراسان جنوبی هستند. این کاهش شدید حجم آب در سدها، به وضوح نشان‌دهنده وضعیت بحرانی منابع آبی کشور است که در صورت ادامه‌دار بودن، می‌تواند به بحران‌های زیست‌محیطی و اقتصادی عمیقی منجر شود.

 ایران در مسیر یک بحران بی‌آبی 

متخصصان بر این باورند که روند کنونی، اگر متوقف نشود، ایران را به سوی بحران بی‌آبی نزدیک‌تر می‌کند. سدهای کشور، که روزگاری تأمین‌کننده اصلی آب شرب و کشاورزی بودند، اکنون به محلی برای ذخیره مقادیر بسیار کمی از آب تبدیل شده‌اند. خشکسالی‌های متوالی، تغییرات اقلیمی و مدیریت نادرست منابع آبی، عواملی هستند که به سرعت کشور را به وضعیت بحرانی می‌رسانند.

با توجه به کاهش شدید حجم آب در سدها و افزایش تقاضای آب، بایستی هرچه سریع‌تر تدابیر مؤثری برای مدیریت منابع آبی کشور اتخاذ شود. این شرایط می‌تواند تهدیدی جدی برای تأمین آب شرب و کشاورزی در سراسر کشور باشد و در صورتی که تدابیر جدی برای مدیریت منابع آبی اندیشیده نشود، ممکن است با فاجعه‌ای بزرگ مواجه شویم.

در کنار مشکلات طبیعی، یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش آب در سدها، ضعف‌های مدیریتی است که در سطح ملی و محلی در مدیریت منابع آبی مشاهده می‌شود. بحران آب به یک مسئله فراتر از تنها "کمبود بارش" تبدیل شده است؛ مسائلی همچون سوءمدیریت در تخصیص منابع آبی، استفاده غیرمؤثر از آب در بخش‌های کشاورزی و صنعت، و عدم نظارت کافی بر روی مصرف آب در مناطق مختلف کشور، از عواملی هستند که وضعیت بحران آب را تشدید کرده‌اند.

چشم‌انداز آینده ایران در رابطه با بحران آب، تاریک‌تر از همیشه به نظر می‌رسد و اگر تغییرات اساسی در سیاست‌ها و برنامه‌های مدیریتی کشور اعمال نشود، ممکن است خیلی زود شاهد "بحران بی‌آبی" در سراسر کشور باشیم.