پشت پرده خانه‌های امنی که تله شدند؛ شگرد سیاه خواستگار قلابی در سایت‌های همسریابی + پادکست یک روانشناس بالینی

 یکی از سوالات مهم در حوزه روانشناسی این است: آیا همه افرادی که در کودکی قربانی مسایل اخلاقی شده‌اند، در بزرگسالی خودشان نیز به مجرم پرونده های اخلاقی تبدیل می‌شوند؟

پاسخ این سوال منفی است. مسیر قربانیان سوءاستفاده در کودکی یکسان نیست و واکنش‌های روانی آنها می‌تواند به شدت متفاوت باشد. برخی از این افراد رفتارهای مجرمانه را باز تولید می‌کنند، در حالی که برخی دیگر به شدت با درد درونی شده، افسردگی شدید پیدا می‌کنند و حتی ممکن است اقدام به خودکشی کنند.

قربانیانی که اقدام به مرگ خودخواسته می‌کنند

افرادی که پس از تجربه‌ آزار در کودکی به سمت مرگ خودخواسته می‌روند، معمولاً دچار افسردگی بسیار شدید، احساس گناه، شرم عمیق و حس بی‌ارزشی هستند. این قربانیان اغلب خود را در بروز آن حادثه مقصر می‌دانند و مدام خودشان را سرزنش می‌کنند.

خطر خودکشی زمانی بالاتر می‌رود که آزار توسط یکی از اعضای خانواده یا افراد نزدیک اتفاق افتاده باشد. در این شرایط، قربانی علاوه بر آسیب اصلی، فشارهای روانی بیشتری را تجربه می‌کند؛ مثل اجبار به سکوت برای حفظ آبرو یا متهم شدن به داشتن نقش در حادثه.

این فضا، که فاقد هرگونه حمایت است، فرصت درمان را از فرد می‌گیرد و باعث می‌شود او خود را بی‌پناه و بی‌ارزش بداند و هیچ راهی جز پایان دادن به زندگی خود تصور نکند.

قربانیانی که رفتار مجرمانه را تکرار می‌کنند

برخی دیگر از قربانیان، به جای خودآزاری یا خودتخریبی، به باز تولید رفتار مجرمانه روی می‌آورند. این پدیده، به زبان روانشناسی، نوعی «تکرار تروما» محسوب می‌شود؛ یعنی فرد به طور ناخودآگاه، تجربه‌ای که در کودکی از آن آسیب دیده را این بار در موقعیتی که احساس کنترل بیشتری دارد بازسازی می‌کند.

در این افراد، تجربه‌ تحقیر و بی‌ارزشی در کودکی، بعدها به صورت تحقیر و بی‌ارزش‌سازی دیگران بروز می‌کند.

این الگو می‌تواند منجر به بروز اختلالات شخصیت، به ویژه اختلال شخصیت مرزی یا ضد اجتماعی شود. قربانی درمانده‌ای که برای حفظ قدرت و جایگاه خود در زندگی راهی نمی‌یابد، ممکن است به تحقیر، سوء استفاده یا هتک حرمت به دیگران روی بیاورد تا احساس حقارت درونی خود را جبران کند.

تغییرات مغزی ناشی از تروما

تجربه‌های شدید آسیب در کودکی می‌تواند منجر به تغییراتی در ساختار مغز شود. این تغییرات بر روی بخش‌هایی از مغز که مسئول تنظیم هیجان، حافظه و کنترل تکانه‌ها هستند اثر می‌گذارد. در نتیجه، قربانیان این آسیب‌ها ممکن است نتوانند هیجانات خود را به درستی تنظیم کنند، حافظه‌شان تحت تأثیر قرار گیرد و در کنترل رفتارهای تکانشی دچار مشکل شوند.

نقش حمایت اجتماعی و خانوادگی

یکی از مهم‌ ترین عوامل در شدت آسیب قربانیان، میزان حمایتی است که از سوی خانواده، اطرافیان و جامعه دریافت می‌کنند.

زمانی که فرد قربانی می‌شود و از طرف اطرافیان با جملاتی چون «سکوت کن»، «آبروی مان می‌رود» یا «خودت هم نقش داشتی» مواجه می‌شود، احساس بی‌ارزشی او تشدید شده و چرخه‌ خشونت و آسیب دوباره تولید می‌شود.

در مقابل، داشتن حمایت عاطفی و روانی از سوی خانواده و محیط می‌ تواند نقش تعیین‌ کننده‌ای در ترمیم روان قربانی داشته باشد و از تکرار الگوی آسیب جلوگیری کند.

نمی‌توان قربانیان را یکدست دید

نباید تمام قربانیان را در یک دسته‌بندی واحد قرار داد. برخی افراد به دلایل ژنتیکی، شخصیتی یا میزان تاب‌آوری روانی، مقاومت بیشتری در برابر آسیب نشان می‌دهند، در حالی که برخی دیگر شکننده‌تر هستند و نیازمند حمایت ویژه‌تر.

بنابراین، لازم است که قربانیان بتوانند احساسات و تجربه‌های تلخ خود را بیان کنند و به آنان آموزش داده شود که رفتارهای ناسالم را با رفتارهای ناسالم پاسخ ندهند.

چرخه خشونت و ...، چرخه‌ای پیچیده و چندلایه است که بدون شناخت، درمان و حمایت نمی‌توان آن را متوقف کرد. لازم است قربانیان دیده شوند، شنیده شوند و به آنان فرصت درمان داده شود تا بتوانند این چرخه‌ی ویرانگر را قطع کنند.
آدرس اینستاگرام دکتر مریم سامانی اینجا کلیک کنید

تلفن تماس: ۰۹۰۲۰۱۱۵۱۲۳

سوالات متداول حقوقی

۱. چطور در سایت‌های همسریابی از دام کلاهبرداران در امان بمانیم؟ هرگز قبل از ملاقات حضوری در مکان‌های عمومی و اطلاع خانواده، به وعده‌های افراد اعتماد نکنید و از ارسال تصاویر شخصی یا پرداخت هرگونه وجه تحت عنوان بیعانه خودداری کنید.

۲. مجازات فریب و آزار در فضای مجازی چیست؟ طبق قانون جرایم رایانه‌ای و مجازات اسلامی، فریب، تهدید و سوءاستفاده از افراد در فضای مجازی می‌تواند منجر به حبس‌های طولانی‌مدت، شلاق و پرداخت خسارات مادی و معنوی سنگین شود.

۳. آیا پلیس فتا بر سایت‌های همسریابی نظارت دارد؟ پلیس فتا همواره بر فعالیت‌های مجرمانه نظارت دارد، اما بسیاری از این سایت‌ها غیرقانونی بوده و بهترین راه پیشگیری، استفاده نکردن از پلتفرم‌های تایید نشده است.

سوالات متداول روانشناسی با پاسخ‌های کارشناسی:

۱. به گفته دکتر روانشناس بالینی، چه کسانی بیشتر در معرض این آسیب‌ها هستند؟ افرادی که در دوران گذار عاطفی (مانند پس از جدایی) هستند یا دچار تنهایی مزمن و کمبود عزت‌نفس می‌باشند، بیشتر در تله‌های عاطفی شکارچیان فضای مجازی گرفتار می‌شوند.

۲. تکنیک "بمباران عشقی" که در این پرونده مطرح شده چیست؟ این یک تکنیک روان‌شناختی است که در آن فرد آزارگر در ابتدای رابطه، قربانی را غرق در توجه و محبت افراطی می‌کند تا قدرت منطق و دفاعی او را از کار بیندازد و سپس نقشه‌های خود را عملی کند.

۳. چگونه می‌توان از نظر روانی امنیت خود را در سایت‌های همسریابی حفظ کرد؟ با حفظ «فاصله ایمن عاطفی»، عدم افشای اسرار زندگی در دیدارهای اول و مهم‌تر از همه، اجازه ندادن به طرف مقابل برای مدیریت کل رابطه و جدا کردن فرد از خانواده و دوستان.