پشت پرده توسعه میدان نفتی سهراب؛ سناریوی حفر 547 حلقه چاه و شمارش معکوس برای مرگ تالاب هورالعظیم + فیلم

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  این روزها کانون توجه مسائل محیط زیستی کشور بر وضعیت بحرانی تالاب هورالعظیم و طرح توسعه میدان نفتی سهراب متمرکز شده است.

پیشبرد فعالیت های نفتی در این زیست بوم شکننده بدون اعمال مدیریت اصولی و سختگیرانه محیط زیستی، خطایی جبران ناپذیر خواهد بود که می تواند زنجیره ای از بحران های زیست محیطی، بهداشتی، اجتماعی و معیشتی را در جنوب غرب کشور رقم بزند. در این میان، پاسخ روز گذشته شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، به خبرنگار اجتماعی رکنا که پیگیری ابهامات این طرح بود، به یک جمله کوتاه خلاصه شد؛ پاسخی با این مضمون که بعدا در این باره صحبت خواهد کرد.

این موکول کردن پاسخگویی به آینده، در شرایطی که هر تصمیم اشتباه می تواند حیات این تالاب بین المللی را به مرز نابودی کامل برساند، بر دامنه نگرانی کارشناسان و کنشگران افزوده است.

لیدا آشتیانی، کارشناس و پژوهشگر حوزه محیط زیست، در گفتگو با خبرنگار اجتماعی رکنا به تشریح ابعاد پنهان، پیامدها و مخاطرات صدور مجوز برای طرح های نفتی در منطقه حفاظت شده هورالعظیم پرداخته است.

پشت پرده توسعه نفتی؛ از چاه های سهراب تا مگا پروژه آزادگان

آشتیانی با تاکید بر این که ماجرا تنها به مجوز اولیه میدان نفتی سهراب ختم نمی شود، این طرح را نخستین حلقه از یک سناریوی گسترده و به هم پیوسته دانست و اعلام کرد بحث فعلی تنها بر سر بیست حلقه چاه در فاز نخست این پروژه متمرکز شده است، در حالی که در پشت صحنه این برنامه، طرح های توسعه ای دیگری با احداث خطوط لوله جدید و حفر شش تا دوازده حلقه چاه تکمیلی وجود دارد. همچنین برخی گزارش ها از پیگیری وزارت نفت برای دریافت مجوز قطعی دوازده حلقه چاه دیگر در فاز دوم حکایت دارد که به ظرفیت های قبلی اضافه خواهد شد.

این پژوهشگر محیط زیست در ادامه به خطری به مراتب بزرگتر اشاره کرد و گفت اعطای مجوز به این فازها عملا زمینه ساز اجرای طرحی عظیم تحت عنوان مگا پروژه آزادگان خواهد بود؛ پروژه ای که استقرار پانصد و چهل و هفت حلقه چاه را در مدت بیست سال در پهنه حفاظتی تالاب هورالعظیم پیش بینی کرده است. کوتاه آمدن سازمان حفاظت محیط زیست و شخص رئیس این سازمان در برابر فاز نخست میدان سهراب، امکان مهار فجایع بعدی را به طور کامل از بین خواهد برد. برخی شواهد نشان می دهد تصمیم گیری های کلیدی درباره این پروژه ها پشت درهای بسته و خارج از روال های قانونی معمول صورت می گیرد و فشارهای فراقانونی، دستگاه متولی حفاظت از طبیعت را در وضعیتی قرار داده که توان انجام وظایف ذاتی خود را از دست می دهد. ناتوانی تاریخی این سازمان در اخذ خسارت های زیست محیطی از میادین نفتی مستقر، این پیام ناامیدکننده را منتقل می کند که اراده یا توان کافی برای ایستادگی در برابر فعالیت های ویرانگر نفتی وجود ندارد.

تصویرسازی از مرگ تالاب؛ تاوان سنگین سلامت و معیشت خوزستان

این کارشناس محیط زیست در تشریح وضعیت منطقه در صورت تداوم این رویه خاطرنشان کرد با مرگ این تالاب چند هزار ساله، نخستین و مهم ترین سپر طبیعی خوزستان در برابر توفان های ریزگرد از میان خواهد رفت. بستر خشکیده تالاب که پیش از این نیز بر اثر ورود زهاب های نیشکر آسیب جدی دیده است، ذرات نمک و ترکیبات سمی را با وزش نخستین بادها وارد ریه های ساکنان اهواز، سوسنگرد، بستان و هویزه خواهد کرد؛ رویدادی که به تعطیلی های مداوم، هجوم بیماران تنفسی به مراکز درمانی و اختلال جدی در زندگی روزمره مردم منجر می شود.

به گفته آشتیانی، نابودی هورالعظیم به معنای فروپاشی کامل زنجیره غذایی، از بین رفتن منابع آبزیان و نابودی درآمد صیادان محلی است. پرندگان مهاجر دیگر مقصدی برای لانه سازی نخواهند داشت و خطوط انتقال برق میادین نفتی نیز اکوسیستم پرندگان را با تهدید مداوم روبرو کرده است. با بیکاری کشاورزان و دامداران، دامنه این بحران تنها به مرگ یک پهنه آبی محدود نمی ماند، بلکه هویت زیستی، اجتماعی و بخشی از یکپارچگی سرزمینی منطقه را نابود می سازد.

توسعه پایدار در گرو اصلاح رویکرد به درآمدهای مسئولیت اجتماعی

آشتیانی در پایان با رد این فرضیه که فعالان محیط زیست مخالف اصل توسعه و بهره برداری های اقتصادی هستند، تاکید کرد مطالبه اصلی جامعه کارشناسی، جلوگیری از قربانی شدن طبیعت در پای طرح های توسعه ای و حرکت به سوی توسعه همگام با حفاظت است. در بسیاری از کشورهای جهان هنگام استحصال نفت از اکوسیستم های آبی، نه تنها از تخریب گسترده پیشگیری می شود، بلکه منابع مسئولیت اجتماعی شرکت های نفتی مستقیما به احیا، ترمیم بخش های آسیب دیده و توانمندسازی جوامع محلی اختصاص می یابد. 

وی تصریح کرد چالش اساسی در خوزستان این است که حضور صنایع نفتی اغلب با تخریب فاقد جبران همراه بوده و بودجه های مسئولیت اجتماعی در مسیرهایی صرف می شود که ارتباطی با مهار آسیب های مستقیم نفتی ندارد. ارزش خدمات اکوسیستمی هورالعظیم در بلندمدت بسیار فراتر از هزینه هایی است که امروز باید برای نجات و حفاظت آن پرداخت شود، بنابراین بهره گیری از الگوهای موفق جهانی و تخصیص منابع لازم برای حفظ حیات این تالاب، ضرورتی غیرقابل چشم پوشی به شمار می رود.