روش‌های ارزشیابی باید با روش‌های تعلیم و تربیت تناسب داشته باشد

به گزارش رکنا، به‌روزرسانی روش‌های تعلیم و تربیت گفت: فناوری ابزاری است که معلم به آن معنا می‌بخشد و هیچ فناوری جایگزین نقش تربیتی، الهام‌بخش و هویت‌ساز معلم نخواهد شد.

مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، در مراسم معرفی مدل آموزشی نسل چهارم (طرح میناب) با اشاره به ضرورت اجرای نقشه راه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، اظهار کرد: اصلاح و به‌روزرسانی روش‌های تعلیم و تربیت با تأکید بر کار گروهی خلاقانه، کار تیمی فعال و توجه به نقش الگویی معلم، از جمله موضوعات مورد تأکید در سند تحول بنیادین است.

وی با اشاره به تغییر شرایط یادگیری در عصر فناوری، گفت: اگر دانش‌آموز امروز وارد مدرسه شود و برای هر سؤالی که دارد بتواند با استفاده از ابزارهای فناوری، گوگل و یوتیوب به پاسخ دسترسی پیدا کند، این سؤال مطرح می‌شود که نقش مدرسه چه خواهد بود. این‌ها سؤال فناوری نیستند، بلکه سؤال آینده مدرسه هستند.

آذرکیش افزود: همه تلاش‌ها باید در خدمت مدرسه باشد تا مدرسه آینده، مدرسه‌ای مهارت‌محور و فناوری‌محور باشد و نقش معلمین در آن برجسته‌تر شود.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر جایگاه مدرسه اظهار کرد: مدرسه فرصتی برای همدلی و پیوستگی تمام افکار است. در سند تحول بنیادین بر این موضوع تأکید شده که مدرسه کانون تربیت و پیشرفت محله است و باید نقطه اتکای دولت و ملت، عامل تمدن‌ساز و هویت‌ساز دانش‌آموزان و کانون استحکام فرهنگی و اجتماعی باشد.

وی با اشاره به ضرورت تنوع‌بخشی به محیط‌های یادگیری گفت: مراکز نوآوری و کارآفرینی، کتابخانه‌ها و پارک‌های علم و فناوری می‌توانند در کنار مدرسه به‌عنوان محیط‌های متنوع یادگیری مورد استفاده قرار گیرند و موقعیت‌های یادگیری دانش‌آموزان را توسعه دهند.

آذرکیش با اشاره به رویکرد «موقعیت مکمل آموزش» ادامه داد: طراحی نوین باید شامل ترکیب طراحی آموزشی نوین، فناوری، پژوهش، پروژه‌محوری و بهره‌گیری از همه موقعیت‌های یادگیری باشد تا کیفیت یادگیری ارتقا پیدا کند و دانش‌آموز برای آینده آماده شود.

وی گفت: نباید فقط بپرسیم «امروز چه چیزی تدریس کردیم»، بلکه باید بپرسیم «امروز چه موقعیت یادگیری برای دانش‌آموز ایجاد کردیم». مدیران نیز باید این سؤال را از معلمان خود داشته باشند.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر حرکت از برنامه‌محوری به مسئله‌محوری افزود: شناسایی مسئله باید جزو اولویت‌ها باشد. برای مثال، به جای اینکه صرفاً درباره آلودگی آب صحبت کنیم، می‌توان به دانش‌آموز گفت موضوع آب را در مدرسه خود بررسی کند، درباره آن فکر کند، کار تیمی انجام دهد، راه‌حل ارائه کند و از ابزارهای هوش مصنوعی و فناوری استفاده کند.

وی چهار اصل عدالت، مشارکت، تکنولوژی مناسب و روابط بین‌بخشی را مورد اشاره قرار داد و گفت: روابط بین‌بخشی به ارتقای کیفیت کمک می‌کند و در ایجاد یک اکوسیستم آموزشی پایدار نقش دارد. ارتباط بخش خصوصی، بخش‌های دولتی و دستگاه‌های مختلف برای ما مهم است.

آذرکیش تصریح کرد: دانش‌آموز پژوهشگر باید از همه موقعیت‌های یادگیری استفاده کند و کلاس درس فقط یک اتاق نیست. موقعیت‌های یادگیری مختلف باید برای دانش‌آموزان ایجاد شود. تدریس به‌تنهایی کافی نیست و فناوری نیز کافی نیست؛ مهم این است که دانش‌آموز چگونه از فناوری برای حل مسئله استفاده کند.

وی با تأکید بر ضرورت حرکت از آموزش سنتی به آموزش متناسب با شرایط نسل چهارم گفت: زمان آن گذشته است که یک معلم 45 دقیقه صحبت کند و بقیه بنشینند و یادداشت کنند. باید از آموزش سنتی به آموزشی که شرایط جدید مربوط به نسل چهارم است، با سرعت اقدام کنیم.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش افزود: در طراحی آموزش و یادگیری، استفاده از STEAM و طراحی تجربه‌های یادگیری مسئله‌محور اهمیت دارد و باید مفاهیم علوم، ریاضی، فناوری، مهندسی و هنر به یکدیگر متصل شوند. باید از تدریس درس به طراحی تجربه یادگیری حرکت کنیم.

وی یکی از چرخش‌های تحولی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش را حرکت از دانش‌آموز منفعل در کلاس درس به دانش‌آموز فعال در محیط‌های یادگیری عنوان کرد و گفت: باید از روش‌های انعطاف‌ناپذیر و خشک به روش‌های خلاقانه، فناوری، کار تیمی و کار گروهی حرکت کنیم.

آذرکیش با اشاره به تجربه‌های اجراشده با همکاری معاونت علمی ریاست جمهوری و شرکت‌های دانش‌بنیان اظهار کرد: در این تجربه‌ها، موقعیت‌های مختلفی برای دانش‌آموزان طراحی شده و از هوش مصنوعی و فناوری به‌صورت هدفمند در خدمت یادگیری استفاده شده است.

وی تأکید کرد: صرف استفاده و مصرف هوش مصنوعی مزیت نیست و باید به لایه‌های عمیق‌تر آن توجه شود. هدف، تبدیل دانش‌آموز به کاربر آگاه، خالق و مسئول فناوری است.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با اشاره به اهمیت پژوهش، تجربه و بازخورد در یادگیری گفت: باید به دانش‌آموزان فرصت اشتباه کردن، آزمایش کردن و تکرار کردن بدهیم. یادگیری را نباید با آموزش یکسان دید؛ یادگیری زمانی اتفاق می‌افتد که دانش‌آموز تحقیق کند، تجربه کند، موضوع را لمس کند و بتواند آن را اصلاح کند.

وی افزود: موقعیت‌های یادگیری باید درون مدرسه و خارج از مدرسه و در مراکز یادگیری رسمی، غیررسمی و تجربی ایجاد شود و بازدیدها، تعاملات، رویدادها و فضای مجازی نیز می‌توانند در این فرایند مورد استفاده قرار گیرند.

آذرکیش با تأکید بر ضرورت تغییر در نظام ارزشیابی گفت: نمی‌توان آموزش و یادگیری را متنوع و تغییر داد اما همچنان ارزشیابی مانند گذشته باشد. هم‌زمان با تغییر در روش‌های تعلیم و تربیت، روش‌های ارزشیابی نیز باید تغییر کند.

وی فرهنگ همکاری و کار تیمی، امید، نشاط و هویت‌آفرینی، توسعه پایدار و محیط زیست، ایمنی سایبری و اخلاق فناوری را از موضوعات مهم در این مسیر برشمرد و گفت: در حوزه هوش مصنوعی، یکی از نگرانی‌های مشترک، اخلاق فناوری و مسئولیت اخلاقی است و دانش‌آموز باید بداند چه چیزی را بپرسد و چگونه با مسئولیت از این فناوری استفاده کند.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش یادگیری عمیق، پایدار و کاربردی، تقویت مهارت‌های قرن بیست‌ویکم، توانمندی در حل مسئله، نوآوری و کارآفرینی، افزایش خودکارآمدی، امید و انگیزه و مسئولیت‌پذیری اجتماعی و زیست‌محیطی را از نتایج این رویکرد عنوان کرد.

وی در ادامه با تأکید بر نقش معلم در عصر تحولات دیجیتال گفت: فناوری جایگزین نقش تربیتی، الهام‌بخش و هویت‌ساز معلم نخواهد شد. فناوری ابزاری است که معلم به آن معنا می‌بخشد.

آذرکیش افزود: نقش معلم در این رویکرد، طراح تجربه یادگیری، هدایت تفکر انتقادی و پرورش سواد دیجیتال است و فعالیت‌های دانش‌آموزمحور قلب فرایند یادگیری را تشکیل می‌دهد.

وی طراحی آموزشی، فناوری و هوش مصنوعی و فعالیت‌های یادگیرنده‌محور را سه مؤلفه مورد تأکید در این رویکرد دانست و گفت: طراحی آموزش باید ستون فقرات کیفیت آموزش باشد.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در پایان گفت: یادگیری از همه جا برای همه در همه زمان‌ها» و تأکید کرد که دانش‌آموزان باید از همه فرصت‌ها و موقعیت‌های یادگیری برای ساختن خود و ساختن آینده استفاده کنند.