وام 28 هزار میلیاردی کروز؛ انحصار در جاده مخصوص!

تمرکز بزرگ‌ مقیاس تسهیلات بانکی در صنایع قطعه‌ سازی

این روزها، در حالی که بسیاری از تولیدکنندگان کوچک و متوسط کشور برای دریافت وام‌های محدود سرمایه در گردش با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند و با شرایط سخت و محدودیت‌های پولی مواجه می‌شوند، داده‌های جدید بانک مرکزی نشان می‌دهد تمرکز قابل توجهی از منابع بانکی در صنعت خودرو و به‌ویژه یک شرکت بزرگ قطعه‌سازی صورت گرفته است.

حجم گسترده تسهیلات شرکت کروز

مطابق اطلاعات رسمی تا پایان خرداد 1405، شرکت صنایع تولیدی کروز به‌عنوان یکی از شرکت‌های بزرگ تأمین‌کننده قطعات خودرو، مجموعاً حدود 22.8 هزار میلیارد تومان تسهیلات جاری و نزدیک به 5 هزار میلیارد تومان مطالبات غیرجاری از شبکه بانکی داشته است. این ارقام نشان‌دهنده تمرکز قابل توجه منابع در این شرکت است که تاکنون سوالات زیادی در مورد عدالت در تخصیص منابع و نظارت بر بازپرداخت تسهیلات ایجاد کرده است.

مقایسه با ارزش بازار خودروسازان بزرگ

برای فهم ابعاد این تسهیلات، مقایسه آن با ارزش بازار دو خودروساز بزرگ کشور روشن‌کننده است:

سایپا: ارزش بازار سایپا حدود 77.6 هزار میلیارد تومان برآورد شده است و تسهیلات و تعهدات جاری کروز برابر با تقریباً 29 درصد ارزش کل این خودروساز است.

ایران‌خودرو: ارزش بازار بزرگ‌ترین خودروساز کشور، ایران‌خودرو، حدود 136 هزار میلیارد تومان است. این یعنی حجم تسهیلات دریافتی کروز معادل حدود 17 درصد ارزش این خودروساز می‌باشد. این ارقام به‌وضوح نمایش‌دهنده میزان منابع در اختیار این شرکت بزرگی است.

چالش‌های تخصیص منابع و عدالت در صنعت قطعه‌سازی

در حالی که پایداری بسیاری از قطعه‌سازان کوچک و متوسط با بحران تأمین سرمایه تهدید می‌شود، این حجم از نقدینگی متمرکز در یک بنگاه خاص می‌توانست برای بازسازی خطوط تولید فرسوده، خرید تجهیزات جدید، توسعه فناوری‌های پیشرفته و حمایت مالی از واحدهای قطعه‌سازی کوچک استفاده شود. چنین اقدام‌هایی بدون شک می‌توانند توازن بیشتری در صنعت ایجاد کنند.

مطالبات غیرجاری و ضرورت نظارت

طبق گزارش بانک مرکزی، شرکت کروز حدود 5 هزار میلیارد تومان مطالبات غیرجاری شامل بدهی‌های سررسید گذشته، معوق و مشکوک‌الوصول دارد. این شرایط در حالی رخ می‌دهد که بسیاری از واحدهای کوچک به‌دلیل کمترین تأخیر در پرداخت اقساط با محدودیت‌های سخت بانکی مواجه می‌شوند. این مسئله بار دیگر نشان می‌دهد نیاز به نظارت دقیق‌تر بر نحوه تخصیص و بازپرداخت این منابع عمومی ضروری است.

لزوم شفافیت و پاسخگویی در اختصاص منابع

توسعه صنعتی کشور بدون تکیه بر شرکت‌های بزرگ ممکن نیست، اما شفافیت و مسئولیت‌پذیری باید در تخصیص منابع نیز رعایت شود. وقتی چنین حجم عظیمی از منابع بانکی در اختیار یک بنگاه قرار می‌گیرد، لازم است تأثیر آن روی شاخص‌هایی مانند تولید، داخلی‌سازی پیشرفته قطعات، ایجاد اشتغال، صادرات و بهبود کیفیت خودروها به‌صورت مستند و شفاف در اختیار عموم قرار گیرد.

سؤال کلیدی همچنان باقی است: این تسهیلات کلان چه میزان به پیشرفت داخلی‌سازی قطعات و ارتقای صنعت خودرو کمک کرده و تسویه بدهی‌های معوق کروز چه زمانی اتفاق خواهد افتاد؟