بحران فاضلاب در اردبیل؛ رودخانه‌ها در خطر آلودگی

 به گزارش رکنا ،رشد جمعیت توسعه شهرنشینی و افزایش مصرف آب، مدیریت فاضلاب شهری را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی کشور تبدیل کرده است. امروزه توسعه شهرها بدون ایجاد زیرساخت‌های مناسب برای جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای منابع آب، خاک، حیات‌وحش و سلامت عمومی به همراه داشته باشد. از همین رو، توسعه و ارتقای تصفیه‌خانه‌های فاضلاب دیگر تنها یک پروژه عمرانی نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین الزامات حفاظت از محیط‌زیست و توسعه پایدار محسوب می‌شود.

مطابق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، حفاظت از محیط‌زیست وظیفه‌ای عمومی است و هرگونه فعالیتی که موجب آلودگی یا تخریب جبران‌ناپذیر محیط‌زیست شود، ممنوع است. همچنین بر اساس قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست و قانون توزیع عادلانه آب، جلوگیری از آلودگی منابع آب و مدیریت صحیح پساب‌های شهری از وظایف قانونی دستگاه‌های اجرایی و بهره‌برداران تأسیسات فاضلاب به شمار می‌رود. از این‌رو، مدیریت اصولی فاضلاب نه یک انتخاب، بلکه یک تکلیف قانونی و زیست‌محیطی است.

شهر اردبیل نیز به دلیل قرار گرفتن در حوضه رودخانه‌های بالیقلوچای و قره‌سو و برخورداری از اراضی ارزشمند کشاورزی، بیش از هر زمان دیگری به توسعه زیرساخت‌های تصفیه فاضلاب نیاز دارد. ورود فاضلاب تصفیه‌نشده به این رودخانه‌ها، علاوه بر کاهش کیفیت منابع آب، می‌تواند اکوسیستم‌های طبیعی، حیات‌وحش، اراضی کشاورزی و سلامت جوامع محلی را تحت تأثیر قرار دهد.

بهره‌برداری صحیح از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب، علاوه بر جلوگیری از ورود آلاینده‌ها به محیط‌زیست، امکان استفاده دوباره از پساب تصفیه‌شده را در صنایع و دیگر مصارف مجاز فراهم می‌کند و از برداشت بی‌رویه آب از منابع سطحی و زیرزمینی می‌کاهد. در مقابل، هرگونه ضعف در بهره‌برداری، فرسودگی تجهیزات یا کمبود ظرفیت تصفیه، می‌تواند به کاهش راندمان سامانه و ورود بخشی از آلاینده‌ها به رودخانه‌ها منجر شود؛ موضوعی که در نهایت هزینه‌های زیست‌محیطی و اقتصادی سنگینی را به جامعه تحمیل می‌کند.

بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، رشد جمعیت و توسعه کالبدی شهر اردبیل طی سال‌های اخیر، حجم فاضلاب تولیدی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده است. در عین حال، ظرفیت فعلی تصفیه‌خانه در برخی مقاطع پاسخگوی حجم فاضلاب ورودی نیست و بخشی از فاضلاب مازاد، بدون تصفیه کامل، وارد رودخانه قره‌سو می‌شود. این وضعیت، ضرورت توسعه ظرفیت تصفیه‌خانه و تکمیل زیرساخت‌های مرتبط را بیش از پیش آشکار می‌کند.

توسعه تصفیه‌خانه فاضلاب اردبیل، اقدامی پیشگیرانه برای حفاظت از منابع آب و طبیعت استان است. افزایش ظرفیت تصفیه، ارتقای کیفیت پساب خروجی و بهره‌برداری اصولی از این مجموعه، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش آلودگی رودخانه قره‌سو، حفاظت از آب‌های زیرزمینی، صیانت از اراضی کشاورزی، حفظ تنوع زیستی و ارتقای سلامت عمومی ایفا کند. موفقیت این پروژه تنها با افزایش ظرفیت تصفیه سنجیده نمی‌شود، بلکه رعایت استانداردهای زیست‌محیطی و توسعه ظرفیت تصفیه‌خانه با استفاده از فناوری‌های روز دنیا نیز از شاخص‌های اصلی ارزیابی عملکرد آن به شمار می‌روند.

در شرایط کنونی، توسعه تصفیه‌خانه فاضلاب اردبیل را باید یکی از ضروری‌ترین سرمایه‌گذاری‌های زیست‌محیطی استان دانست؛ سرمایه‌گذاری‌ای که افزون بر عمل به الزامات قانونی، نقشی تعیین‌کننده در حفاظت از منابع طبیعی، کاهش آلودگی رودخانه‌ها و تأمین حق نسل‌های آینده برای برخورداری از محیط‌زیستی سالم دارد.