ورود گردشگران خارجی به ایران ۱۰.۶۷ درصد کاهش یافت / ایران در بحران گردشگری، ترکیه در اوج؛ همسایه رکورد زد و ما عقب ماندیم / جنگ و ناآرامی، گردشگری را نابود می کند

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، صنعت گردشگری در ایران، روزگار سختی را می گذراند؛ صنعتی که با همه ظرفیت های طبیعی و تاریخی اش، این روزها تنی زخمی و رمقی اندک دارد. گردشگری خارجی، که می تواند یکی از منابع مهم درآمد و توسعه فرهنگی کشور باشد، با هر نوسان سیاسی و امنیتی آسیب می بیند و شوربختانه نشانی از معرفی درخور میراث ایران به جهان دیده نمی شود.

زیرساخت های گردشگری در بسیاری نقاط کشور فرسوده است؛ کافی است کمی از تهران فاصله بگیرید و سری به یک سرویس بهداشتی بین راهی بزنید تا وضعیت واقعی را ببینید. آثار تاریخی، با وجود ارزش و اهمیت فراوان، به خوبی نگهداری نمی شوند. چنددستگی در مدیریت متولیان، بی توجهی به مرمت و کاهش بخشی از بودجه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، زنگ خطری جدی برای آینده این صنعت است؛ برای مثال، اعتبارات عمرانی این وزارتخانه در لایحه بودجه ۱۴۰۵ بیش از ۲۹ درصد کاهش یافته و این موضوع نه تنها توسعه زیرساخت ها را به خطر می اندازد، بلکه می تواند به تخریب جاذبه های تاریخی کشور و آسیب بیشتر به گردشگری منجر شود.

شرایط سیاسی و امنیتی نیز تاثیر مستقیم بر آمار گردشگران خارجی دارد. آمارها نشان می دهد در ۱۰ ماهه نخست سال ۱۴۰۳، حدود ۶ میلیون و ۳۳۰ هزار گردشگر خارجی وارد ایران شدند؛ اما این رقم در مدت مشابه امسال به ۵ میلیون و ۶۵۰ هزار نفر کاهش یافته و افت ۱۰.۶۷ درصدی را نشان می دهد. این کاهش، نشان دهنده آسیب پذیری و شکنندگی ساختار گردشگری کشور است و هشدار جدی برای مسئولان به شمار می رود.

در حوزه گردشگری زیارتی نیز دو جریان دیده می شود؛ بخشی از مسافران در قالب گردشگری ترکیبی، هم زیارت می کنند و هم از جاذبه های تاریخی و طبیعی بازدید دارند؛ بخشی دیگر صرفا برای زیارت و اغلب به صورت انفرادی وارد کشور می شوند و معمولا در قالب تور و آژانس سفر نمی کنند. برآوردها نشان می دهد این گروه حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد گردشگران ورودی را تشکیل می دهند و عمدتا از عراق، کشورهای حاشیه خلیج فارس و پاکستان به ایران می آیند. در مقابل، گردشگرانی که در قالب تور سفر می کنند، بیشتر مقصدشان تورهای فرهنگی و تاریخی است.

حوادث سیاسی و امنیتی امسال نیز بر گردشگری سایه انداخته است. جنگ ۱۲ روزه در خردادماه، اتفاقات دی ماه ۱۴۰۴، قطعی اینترنت و ناآرامی ها، همگی ضربه های جدی بر پیکر نیمه جان گردشگری ایران وارد کرده اند. اکنون، با تداوم شرایط مبهم سیاسی و امنیتی و سایه دائمی تهدیدات، آینده گردشگری ایران در هاله ای از ابهام قرار دارد و مشخص نیست این صنعت چگونه و با چه توان و سرعتی می تواند مسیر پیش رو را طی کند.

این در حالی است که کشور همسایه ایران یعنی ترکیه، با درآمد ۶۵ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۵، رکورد تاریخ گردشگری خود را شکست و با وجود زلزله و تنش های منطقه، از اهداف اقتصادی اش فراتر رفت.

اگر شرایط گردشگری ایران بهینه بود و زیرساخت ها، امنیت و مدیریت این صنعت در وضعیت مناسبی قرار داشت، می توانستیم بخش قابل توجهی از درآمد کشور را بدون اتکا به فروش نفت تامین کنیم. ایران با برخورداری از هزاران اثر تاریخی، طبیعی و فرهنگی منحصر به فرد، ظرفیت جذب میلیون ها گردشگر خارجی را دارد و این پتانسیل می توانست به منبعی پایدار برای تقویت اقتصاد و اشتغال جوانان تبدیل شود.

بهبود زیرساخت ها، ارتقای خدمات، تبلیغات بین‌المللی و تسهیل ورود گردشگران می‌توانست نه تنها درآمد ارزی کشور را افزایش دهد، بلکه جریان سرمایه گذاری داخلی و خارجی را هم تحریک کند. به این ترتیب، گردشگری می توانست نقش استراتژیک در کاهش وابستگی به نفت ایفا کند و اقتصاد ایران را به سمت تنوع و پایداری سوق دهد؛ صنعتی که هم ارزش فرهنگی و تاریخی کشور را معرفی می کند و هم فرصتی برای توسعه اقتصادی واقعی فراهم می آورد.