چرا آفت دهان مرتب برمی‌ گردد؟ ۷ علت مهم زخم‌های مکرر دهان را بشناسید

به گزارش رکنا، زخم‌های دردناک داخل دهان که بارها ظاهر می‌شوند و غذا خوردن و صحبت کردن را دشوار می‌کنند، ممکن است فقط یک آفت ساده نباشند. کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی، استرس، آسیب‌های دهانی و بعضی بیماری‌های زمینه‌ای از عوامل احتمالی بازگشت مکرر این زخم‌ها هستند.

آفت دهان چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

آفت دهان یکی از مشکلات شایع مخاط دهان است که به شکل زخم‌های کوچک، گرد یا بیضی‌شکل ظاهر می‌شود. این زخم‌ها معمولاً مرکز سفید یا زردرنگ و حاشیه‌ای قرمز دارند و بیشتر در قسمت داخلی لب‌ها، سطح داخلی گونه‌ها، زیر زبان و اطراف لثه ایجاد می‌شوند.

آفت دهان برخلاف تبخال، معمولاً مسری نیست و در بسیاری از موارد بدون درمان خاص، طی یک تا دو هفته بهبود پیدا می‌کند. با این حال، تکرار مداوم آن می‌تواند نشانه‌ای از وجود عوامل زمینه‌ای باشد.

۷ علت اصلی بازگشت مکرر آفت دهان

۱. کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی

یکی از عوامل احتمالی بروز آفت‌های مکرر، کمبود آهن، ویتامین B12 و فولات (اسیدفولیک) است. این مواد برای عملکرد طبیعی سلول‌ها و ترمیم بافت‌های بدن اهمیت دارند. در افرادی که مرتب دچار آفت می‌شوند، بررسی وضعیت تغذیه‌ای و کمبودهای احتمالی می‌تواند مفید باشد.

۲. استرس و فشارهای عصبی

استرس و اضطراب ممکن است در برخی افراد احتمال بروز آفت را افزایش دهد. افرادی که در دوره‌های پراسترس زندگی دچار زخم‌های دهانی می‌شوند، بهتر است به کیفیت خواب، استراحت و مدیریت فشارهای روانی توجه بیشتری داشته باشند.

۳. آسیب به بافت داخلی دهان

گاز گرفتن ناخواسته گونه یا لب، استفاده از مسواک با الیاف زبر و وارد شدن آسیب هنگام خوردن غذاهای سفت می‌تواند زمینه ایجاد زخم‌های دهانی را فراهم کند.

۴. تغییرات هورمونی

برخی افراد هم‌زمان با تغییرات هورمونی، به‌ویژه در دوره‌های خاص چرخه قاعدگی، بیشتر دچار آفت دهان می‌شوند.

۵. حساسیت به برخی مواد غذایی

مصرف بعضی مواد غذایی مانند مرکبات، گوجه‌فرنگی، خوراکی‌های تند و غذاهای اسیدی ممکن است در برخی افراد باعث تحریک زخم‌های دهانی یا تشدید درد آن‌ها شود.

۶. عوامل ژنتیکی و اختلالات سیستم ایمنی

سابقه خانوادگی می‌تواند در افزایش احتمال ابتلا به آفت‌های مکرر نقش داشته باشد. همچنین برخی اختلالات سیستم ایمنی با بروز زخم‌های دهانی ارتباط دارند.

۷. بیماری‌های زمینه‌ای

در بعضی موارد، آفت‌های مکرر می‌توانند با بیماری‌هایی مانند سلیاک، بیماری‌های التهابی روده و برخی اختلالات خونی مرتبط باشند. به همین دلیل، تکرار غیرعادی زخم‌ها نباید بدون بررسی پزشکی نادیده گرفته شود.

چگونه درد و التهاب آفت دهان را کاهش دهیم؟

برای کاهش درد و جلوگیری از تحریک بیشتر زخم‌ها، رعایت چند نکته ساده می‌تواند کمک‌کننده باشد:

• از مسواک نرم استفاده کنید.

• تا زمان بهبود زخم، غذاهای تند، ترش و اسیدی نخورید.

• از مصرف خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های بسیار داغ خودداری کنید.

• دهان خود را با محلول آب‌نمک رقیق شست‌وشو دهید.

• از آسیب زدن به بافت داخلی دهان خودداری کنید.

• در صورت درد شدید، درباره استفاده از داروهای موضعی مناسب با پزشک یا دندان‌پزشک مشورت کنید.

چه زمانی آفت دهان خطرناک است؟

اگرچه بیشتر آفت‌های دهانی خوش‌خیم هستند، اما در شرایط زیر مراجعه به پزشک یا دندان‌پزشک اهمیت دارد:

• زخم دهان بیش از دو هفته باقی بماند.

• آفت‌ها به‌طور مکرر و با فاصله زمانی کوتاه ظاهر شوند.

• زخم‌ها بسیار بزرگ، متعدد یا دردناک باشند.

• همراه با زخم دهان، تب یا کاهش وزن غیرقابل توضیح وجود داشته باشد.

• علائم گوارشی مانند اسهال طولانی‌مدت یا درد شکم نیز مشاهده شود.

زخم‌هایی که بهبود پیدا نمی‌کنند، باید از نظر سایر بیماری‌های مخاط دهان نیز بررسی شوند.

جمع‌بندی

آفت دهان در بیشتر افراد مشکل خطرناکی نیست، اما بازگشت مکرر آن می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. شناسایی کمبودهای تغذیه‌ای، کنترل استرس، رعایت بهداشت دهان و بررسی بیماری‌های احتمالی زمینه‌ای از مهم‌ترین اقداماتی هستند که به مدیریت این مشکل کمک می‌کنند.

توصیه پزشکی: در صورت تکرار آفت، پزشک ممکن است بر اساس شرایط فرد آزمایش‌هایی مانند شمارش سلول‌های خونی، آهن و فریتین، ویتامین B12 و فولات را درخواست کند.