مغز چگونه ما را به پرخوری سوق می‌ دهد؟ نقش پنهان مدارهای عصبی در اشتها

به گزارش رکنا، دکتر هادی علیقلی، عضو هیأت علمی گروه علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به عوامل مؤثر در پرخوری و چاقی اظهار کرد: علاوه بر مسائل روان‌شناختی و شرایط محیطی، ساختار و عملکرد مغز نیز نقش مهمی در شکل‌گیری رفتارهای غذایی دارد.

وی توضیح داد: یکی از مهم‌ترین بخش‌های مغز در این زمینه، «مدار پاداش» است که شامل نواحی‌ای مانند تگمنتوم شکمی و هسته اکومبنس می‌شود. این مدار با ترشح ماده‌ای به نام دوپامین، احساس لذت و رضایت ناشی از خوردن غذاهای خوش‌طعم را ایجاد می‌کند و در بروز پرخوری‌های هیجانی یا وسواس‌گونه نقش کلیدی دارد.

این متخصص علوم اعصاب افزود: بخش دیگری از مغز که در کنترل رفتارهای غذایی نقش دارد، قشر پیش‌پیشانی است؛ ناحیه‌ای که مسئول تصمیم‌گیری، کنترل رفتار و مهار تکانه‌ها محسوب می‌شود. کاهش فعالیت این بخش در برخی افراد می‌تواند توانایی مقاومت در برابر هوس‌های غذایی را کاهش داده و احتمال پرخوری را افزایش دهد.

به گفته علیقلی، این تغییرات عصبی می‌توانند چرخه‌ای از پرخوری و افزایش وزن را ایجاد کنند که شکستن آن بدون مداخلات تخصصی دشوار است.

وی با اشاره به پیشرفت‌های اخیر در حوزه نوروساینس گفت: شناخت بهتر عملکرد مدارهای مغزی، مسیر را برای توسعه درمان‌های جدید و هدفمند هموار کرده است. روش‌هایی مانند تحریک مغناطیسی مغز و برخی داروهای مؤثر بر انتقال‌دهنده‌های عصبی، می‌توانند به تنظیم دوباره مدارهای پاداش و تقویت توانایی مغز در کنترل رفتار کمک کنند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین تأکید کرد که یافته‌های جدید علوم اعصاب به بهبود روش‌های شناختی ـ رفتاری نیز کمک کرده و امکان طراحی برنامه‌های مؤثرتری برای کنترل تکانه‌ها، مدیریت استرس و اصلاح عادت‌های غذایی را فراهم آورده است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: درک دقیق‌تر سازوکارهای مغزی مرتبط با پرخوری، می‌تواند زمینه‌ساز درمان‌های شخصی‌سازی‌شده و مؤثرتر برای مقابله با چاقی و اختلالات خوردن باشد و نگاه ساده‌انگارانه به این مشکل را تغییر دهد.