بلک فرایدی / چرا تخفیف ها ما را به خریدی وادار می کنند که لازم نداریم؟/ تحلیل روانشناسی خبر ترند
رکنا: جشنواره بلک فرایدی برخی فروشگاهها و مراکز فروش آنلاین از یکشنبه اول آذر ۱۴۰۵ آغاز شده و تا 10 آذر ادامه دارد. دیجی کالا در تبلیغات خود از تخفیف هایی تا سقف ۷۰ درصد، امکان خرید اقساطی و جوایز ویژه خبر داده است اما پشت هیجان خرید در روزهای حراج، یک پرسش روانشناختی مهم وجود دارد: چرا گاهی کالایی را می خریم که پیش از دیدن برچسب تخفیف حتی به آن فکر هم نمی کردیم؟
به گزارش گروه روانشناسی رکنا، تصور کنید وارد یک فروشگاه اینترنتی می شوید تا فقط قیمت یک وسیله مورد نیاز را بررسی کنید. ناگهان شمارش معکوس روی صفحه ظاهر می شود، کنار یک کالا نوشته شده فقط تا چند ساعت دیگر فرصت دارید و تعداد محدودی از آن باقی مانده است. در همان لحظه، تصمیمی که می توانست با مقایسه قیمت و بررسی نیاز همراه باشد، به مسابقه ای برای از دست ندادن فرصت تبدیل می شود.
این همان نقطه ای است که بازاریابی و روانشناسی به هم می رسند. تخفیف فقط کاهش قیمت نیست گاهی پیامی روانی درباره کمیابی، فوریت و ترس از جا ماندن است.
ترس از دست دادن فرصت وقتی نخریدن هم اضطراب آور می شود
یکی از سازوکارهای مهم در خریدهای هیجانی، ترس از دست دادن فرصت یا FOMO است. فرد تصور می کند اگر همین حالا خرید نکند، ممکن است دیگر نتواند آن کالا را با این قیمت به دست آورد. در نتیجه، بجای آنکه بپرسد آیا این کالا را لازم دارم، از خودش می پرسد آیا می توانم از این فرصت بگذرم؟
پژوهشی در مجله Journal of Promotion Management اثر پیام های محدودیت زمانی بر خرید تکانه ای آنلاین را بررسی کرده است. یافته ها نشان می دهد پیام هایی مانند پیشنهاد محدود یا فرصت کوتاه، می توانند از مسیر تشدید ترس از دست دادن فرصت، احتمال خریدهای ناگهانی را افزایش دهند. در این پژوهش، آگاهی بیشتر مصرف کننده از شیوه های اقناع بازاریابی با کاهش اثر این پیام ها همراه بوده است بنابراین مسئله فقط قدرت تخفیف نیست میزان آگاهی ما از سازوکارهایی است که ذهن را به تصمیم فوری سوق می دهند.
چرا تخفیف ۷۰ درصدی همیشه به معنای خرید به صرفه نیست؟
یکی دیگر از میانبرهای ذهنی در حراج ها، اثر لنگر است. وقتی ابتدا قیمت بالایی به ما نشان داده می شود و سپس قیمت پایین تری در کنار آن قرار می گیرد، ذهن قیمت نخست را مبنای مقایسه قرار می دهد. در نتیجه، عدد دوم بسیار جذاب به نظر می رسد حتی اگر قیمت نهایی نسبت به قیمت معمول بازار چندان متفاوت نباشد برای مثال دیدن قیمت قبلی یک کالا در کنار قیمت تخفیف خورده، ممکن است این احساس را ایجاد کند که با فرصتی استثنایی روبرو هستیم اما برای تشخیص ارزش واقعی خرید، باید قیمت همان کالا را در فروشگاه های دیگر و در روزهای پیش از جشنواره بررسی کرد.
البته این موضوع به معنای غیرواقعی بودن تخفیف های یک فروشگاه خاص نیست. درباره هر کالا باید جداگانه و با مقایسه قیمت معتبر قضاوت کرد. درصد تخفیف اعلام شده به تنهایی اثبات نمی کند خرید، بهترین انتخاب اقتصادی است.
چرا وقتی همه می خرند، ما هم وسوسه می شویم؟
در روزهای حراج، تصاویر سبدهای خرید، پیام های دوستان درباره شکار تخفیف و تبلیغات گسترده، یک عامل دیگر را فعال می کنند: نفوذ اجتماعی. وقتی می بینیم تعداد زیادی از افراد در حال خرید هستند، ممکن است محبوبیت یک کالا را با ارزش واقعی آن اشتباه بگیریم.
در چنین وضعیتی، فرد فقط محصول را نمی خرد گاهی احساس می کند در یک رویداد جمعی مشارکت کرده و از دیگران عقب نمانده است. این مسئله به ویژه زمانی تقویت می شود که پیام های کمیابی، زمان محدود و توصیه دیگران همزمان ظاهر شوند.
بعد از جشنواره چرا پشیمان می شویم؟
خرید هیجانی ممکن است در لحظه احساس لذت، پیروزی یا آرامش ایجاد کند اما پس از پایان هیجان، فرد با هزینه واقعی، بدهی احتمالی یا کالایی روبرو می شود که کاربرد چندانی برایش ندارد. در این مرحله احساس گناه، پشیمانی و سرزنش خود می تواند جای هیجان اولیه را بگیرد.
گاهی فرد برای توجیه خرید می گوید چون تخفیف داشت، پس خرید خوبی انجام داده است اما تخفیف به تنهایی خرید را منطقی نمی کند. معیار اصلی، تناسب کالا با نیاز، بودجه و اولویت های زندگی است.
چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟
جشنواره های تخفیفی نشان می دهند تصمیم اقتصادی همیشه حاصل محاسبه دقیق نیست. هیجان، ترس، مقایسه اجتماعی، احساس فوریت و میانبرهای شناختی می توانند بر رفتار خرید اثر بگذارند. شناخت این سازوکارها به مصرف کننده کمک می کند میان خرید آگاهانه و خریدی که فقط برای فرار از حس جا ماندن انجام می شود، تفاوت بگذارد.
پیام گروه روانشناسی رکنا به مردم
پیش از ورود به جشنواره، فهرستی از کالاهای واقعا مورد نیاز خود تهیه کنید. قیمت معمول کالا را پیش از حراج بررسی کنید و فقط به درصد تخفیف اکتفا نکنید. در خرید اقساطی نیز مجموع مبلغ پرداختی، کارمزد، شرایط بازپرداخت و هزینه های جانبی را بسنجید. هیچ شمارش معکوسی نباید جای فرصت فکر کردن را از شما بگیرد.
راهکار برای خرید آگاهانه
یک قانون ساده می تواند جلوی بسیاری از خریدهای تکانه ای را بگیرد: پیش از پرداخت، چند دقیقه از صفحه خرید فاصله بگیرید و سه پرسش از خودتان بپرسید: آیا پیش از دیدن تخفیف به این کالا نیاز داشتم؟ آیا قیمت نهایی آن در مقایسه با بازار واقعا مناسب است؟ اگر این پیشنهاد تا فردا باقی نمی ماند، آیا به این معناست که باید آن را بخرم؟
اگر پاسخ پرسش اول منفی است، بهتر است خرید را دوباره بررسی کنید. تخفیف زمانی ارزشمند است که هزینه ای غیرضروری به زندگی اضافه نکند.
تلنگر روانشناختی
گاهی فروشنده کالایی را ارزان تر عرضه می کند، اما ذهن ما آن قدر درگیر از دست ندادن فرصت می شود که فراموش می کنیم اصلا به آن کالا نیاز نداریم. در روزهای حراج، مهارت مهم فقط پیدا کردن تخفیف نیست توانایی نه گفتن به خریدی است که هیجان آن از نیاز واقعی ما بزرگ تر شده است.
-
فیلم تلخ از مراسم بدرقه و خاکسپاری باشکوه صدف حقبین در خمام رشت / در جشن تولدش با گلوله کشته شد
ارسال نظر