وقتی فرزند بزرگسال دیگر نمی خواهد پدر و مادرش را ببیند/ چرا بعضی اختلافات خانوادگی با گذشت زمان حل نمی شوند و به قطع رابطه می رسند؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا،  والدین ممکن است این فاصله را بی وفایی یا ناسپاسی بدانند، اما فرزند از تجربه هایی حرف بزند که سالها احساس کرده کسی آنها را جدی نگرفته است. چرا بعضی اختلاف های خانوادگی با گذشت زمان حل نمی شوند و حتی به قطع رابطه می رسند؟

قطع رابطه ناگهانی است یا پایان سالها دلخوری؟

از بیرون ممکن است تصمیم یک فرزند برای فاصله گرفتن ناگهانی به نظر برسد اما گاهی این تصمیم پس از سالها اختلاف، تلاش ناموفق برای گفت و گو یا تکرار رفتارهایی شکل می گیرد که فرد آنها را آزاردهنده می داند برای مثال  ممکن است فرزند بارها خواسته باشد درباره دخالت در زندگی خصوصی، تحقیر شدن یا رعایت نشدن مرزهایش صحبت کند، اما هر بار با انکار تجربه خود یا متهم شدن به حساسیت بیش از اندازه روبرو شده باشد. در چنین شرایطی، فاصله گرفتن می تواند راهی برای کاهش تنش باشد.

با این حال، همه قطع رابطه ها نتیجه آسیب های شدید یا رفتار عمدی والدین نیستند. اختلاف های ارزشی، تعارض های طولانی، سوءتفاهم و شرایط پیچیده زندگی نیز ممکن است در شکل گیری فاصله نقش داشته باشند.

سه عاملی که می توانند فاصله خانوادگی را بیشتر کنند

۱. نادیده گرفتن مرزهای شخصی

پرس وجوی مداوم درباره درآمد، دخالت در انتخاب همسر، تصمیم گیری بجای فرزند یا انتظار دسترسی همیشگی به زندگی خصوصی او می تواند احساس استقلال را تضعیف کند. حتی اگر والدین نیت خیر داشته باشند، تکرار این رفتارها ممکن است به تعارض منجر شود.

۲. انکار تجربه عاطفی فرزند

وقتی فرد از ناراحتی خود صحبت می کند و پاسخ می شنود که چیزی نشده، زیادی حساس هستی یا باید همه چیز را فراموش کنی، ممکن است احساس کند جایی برای بیان تجربه هایش وجود ندارد. تکرار این وضعیت می تواند گفت و گو را دشوارتر کند.

۳. تبدیل اختلاف به احساس گناه

جمله هایی مانند بعد از تمام زحماتی که برایت کشیدیم، این رفتار حق ما نبود یا اگر ما را دوست داشتی چنین کاری نمی کردی، ممکن است اختلاف را از یک مسئله مشخص به آزمونی برای اثبات محبت تبدیل کند. در این حالت، فرزند به جای بررسی موضوع اصلی، درگیر احساس بدهکاری و گناه می شود.

البته یک جمله یا یک مشاجره به تنهایی برای نتیجه گیری درباره کیفیت یک خانواده کافی نیست. آنچه اهمیت دارد، الگوی تکرارشونده رفتارها و تاثیر آنها بر اعضای خانواده است.

چرا والدین هم  از این فاصله آسیب می بینند؟

قطع ارتباط می تواند برای والدین با غم، سردرگمی، احساس طرد شدن و نگرانی درباره آینده همراه باشد. گاهی آنها واقعا نمی دانند کدام رفتارشان باعث افزایش فاصله شده است گاهی نیز اختلاف را می بینند، اما برداشت متفاوتی از علت آن دارند.

در چنین شرایطی، اصرار مداوم برای تماس، تماس گرفتن از شماره های دیگر یا وارد کردن بستگان برای وادار کردن فرزند به بازگشت، ممکن است فاصله را بیشتر کند. تلاش برای ترمیم رابطه زمانی شانس بیشتری دارد که به جای فشار، با شنیدن تجربه طرف مقابل و پذیرش امکان خطا همراه باشد.

در عین حال، شنیدن روایت یکطرف به تنهایی برای قضاوت قطعی درباره تمام رابطه کافی نیست. روابط خانوادگی معمولا تاریخچه ای پیچیده دارند و باید بدون پیش داوری بررسی شوند.

آیا هر فرزندی که رابطه را قطع می کند، تصمیم درستی گرفته است؟

نه می توان همه تصمیم های قطع رابطه را درست دانست و نه می توان همه آنها را نشانه ناسپاسی تلقی کرد. برای برخی افراد، کاهش تماس یا قطع موقت ارتباط راهی برای محافظت از خود در برابر رفتارهای آسیب زا است. برخی دیگر ممکن است در دوره ای از خشم یا فشار روانی تصمیمی بگیرند که بعدا بخواهند آن را بازبینی کنند. پرسش مهم این نیست که فرزند حتما باید برگردد یا والدین حتما باید کنار گذاشته شوند پرسش این است چه نوع ارتباطی برای هر دو طرف امن تر، محترمانه تر و واقع بینانه تر است.

اگر امکان گفت و گو وجود داشته باشد، تعیین مرزهای روشن، صحبت درباره رفتارهای مشخص و توافق بر سر شیوه تماس می تواند مفید باشد. اگر رابطه با تهدید، خشونت یا آزار همراه است، حفظ امنیت باید در اولویت قرار گیرد و بازسازی ارتباط نباید به فرد تحمیل شود.

 دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و استاد دانشگاه- می گوید: در روابط خانوادگی، محبت و آسیب پذیری می توانند همزمان وجود داشته باشند. ممکن است فرزندی والدینش را دوست داشته باشد، اما از شیوه ارتباط با آنها رنج ببرد. همچنین ممکن است والدینی به فرزندشان علاقه داشته باشند، اما رفتارهایی انجام دهند که استقلال یا احساس امنیت او را تضعیف کند.

وی معتقد است: برای فهم چنین تعارضی، باید میان نیت و پیامد تفاوت گذاشت. نیت خوب داشتن لزوما به معنای بی آسیب بودن یک رفتار نیست؛ همانطور که احساس رنج نیز به تنهایی تمام ابعاد یک رابطه را توضیح نمی دهد.

اگر قرار است رابطه ترمیم شود، هر دو طرف باید بتوانند درباره تجربه خود حرف بزنند، بدون آنکه گفت و گو به مسابقه ای برای اثبات مقصر بودن دیگری تبدیل شود. گاهی نیز به کمک متخصص نیاز است تا افراد بتوانند مرزهای سالم تری ایجاد کنند یا درباره میزان ارتباط مناسب تصمیم بگیرند.

خودآزمایی: آیا رابطه خانوادگی به مرزبندی نیاز دارد؟

-آیا پس از هر دیدار خانوادگی برای مدت طولانی احساس اضطراب یا فرسودگی می کنید؟

-آیا می توانید بدون ترس از تحقیر یا تهدید، درباره ناراحتی خود صحبت کنید؟

-آیا درخواست های شما برای رعایت حریم خصوصی بارها نادیده گرفته شده است؟

-آیا برای حفظ آرامش، همیشه از خواسته های خود صرف نظر می کنید؟

-آیا فاصله گرفتن را تنها راه پایان دادن به تعارض می دانید؟

این پرسش ها تشخیص روانشناختی نیستند بلکه می توانند به روشن شدن نیازها و الگوهای رابطه کمک کنند.

قطع رابطه میان والدین و فرزندان بزرگسال، همیشه با یک دعوای بزرگ آغاز نمی شود. گاهی فاصله در طول سالها و در نتیجه گفت و گوهای ناموفق، مرزهای نادیده گرفته شده یا اختلاف های حل نشده شکل می گیرد.

اما ترمیم رابطه نیز فقط با درخواست بخشش یا یادآوری زحمات گذشته اتفاق نمی افتد. شنیدن بدون تحقیر، پذیرفتن مسئولیت رفتارها و احترام به مرزهای یکدیگر می تواند نقطه شروع باشد. گاهی نزدیک شدن دوباره ممکن است؛ گاهی نیز فاصله ای سنجیده برای حفظ امنیت و آرامش ضروری است.