چرا وقتی حالمان بد است سراغ شکلات می رویم؟ / تلنگر روانشناسی

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، اما آیا مغز واقعا می داند چه زمانی به شکلات نیاز دارد یا ما به مرور یاد گرفته ایم که شکلات را با حال خوب پیوند بزنیم؟ پژوهش های روانشناسی غذا نشان می دهد میل به شکلات می تواند حاصل ترکیبی از عوامل زیستی، حسی، عاطفی و یادگیری باشد. طعم شیرین، چربی، عطر و بافت شکلات می توانند تجربه ای لذت بخش ایجاد کنند و همین تجربه ممکن است با خاطرات، پاداش و آرامش در ذهن فرد پیوند بخورد. بنابراین وقتی فرد تحت فشار است، میل به خوراکی هایی که قبلا برایش احساس لذت یا آرامش ایجاد کرده اند، می تواند افزایش پیدا کند.

داستان شکلات تلخ و سلامت مغز

در این میان شکلات تلخ داستان جالب تری دارد. پژوهش هایی درباره شکلات با درصد بالای کاکائو نشان داده اند که مصرف آن می تواند با تغییراتی در خلق و خو همراه باشد؛ البته شواهد هنوز به اندازه ای نیست که بتوان گفت شکلات درمان افسردگی یا اضطراب است. یک مطالعه تصادفی کنترل شده نیز مصرف شکلات تلخ را با تغییرات خلقی و تغییرات مرتبط با میکروبیوم روده بررسی کرده است و همین ارتباط میان کاکائو، خلق و محور روده و مغز یکی از مسیرهای جالب پژوهش های جدید است.

درو رمزی، روان پزشک و از چهره های شناخته شده روان پزشکی تغذیه ای، در سال های اخیر بر ارتباط میان الگوی تغذیه و سلامت مغز تاکید کرده است. رویکرد او البته به یک ماده غذایی خاص محدود نمی شود و بیشتر بر کیفیت کلی رژیم غذایی، مواد غذایی کم فرآوری شده و تغذیه مناسب برای مغز تاکید دارد.

نکته جذاب اینجاست که ممکن است بخشی از آرامشی که هنگام خوردن شکلات تجربه می کنیم، نه فقط از ترکیبات آن، بلکه از خود رفتار خوردن ناشی شود. چند دقیقه توقف، مزه کردن، نشستن، فاصله گرفتن از کار و توجه به یک تجربه لذت بخش می تواند به مغز فرصتی برای تغییر وضعیت بدهد. به همین دلیل اگر کسی شکلات را جلوی تلویزیون و هنگام اسکرول کردن بی وقفه شبکه های اجتماعی بخورد، تجربه روانی او ممکن است با کسی که یک تکه شکلات را آگاهانه و بدون حواس پرتی می خورد متفاوت باشد.

از طرف دیگر، شکلات می تواند به یک راه فرار عاطفی تبدیل شود. وقتی فرد هر بار که غمگین، مضطرب یا عصبانی می شود به غذا پناه می برد، مغز به تدریج رابطه ای میان احساس ناخوشایند و خوردن ایجاد می کند. در این حالت مسئله دیگر شکلات نیست؛ مسئله این است که آیا انسان برای آرام کردن خودش فقط یک ابزار دارد یا می تواند از گفت وگو، ارتباط اجتماعی، استراحت، حرکت، خواب و تنظیم احساسات نیز استفاده کند.

نگاه روانشناختی 

دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و استاد دانشگاه  می گوید: گاهی ما شکلات نمی خوریم چون گرسنه ایم؛ می خوریم چون می خواهیم چند دقیقه حالمان عوض شود. این تفاوت مهمی است. اگر یک تکه شکلات آگاهانه خورده شود و لذت آن را تجربه کنیم، با خوردن بی اختیار برای خاموش کردن یک احساس تفاوت دارد. بهتر است به جای جنگیدن با میل به شکلات، از خودمان بپرسیم الان واقعا چه چیزی می خواهم؛ انرژی، آرامش، محبت، استراحت یا فقط یک لحظه لذت؟"

بنابراین سوال این نیست که شکلات برای روحیه خوب است یا بد. سوال جالب تر این است که ما با شکلات چه رابطه ای ساخته ایم. آیا یک خوراکی خوشمزه است که گاهی از آن لذت می بریم یا تبدیل شده است به آرام بخش کوچک و روزانه ما؟

و شاید همین جاست که شکلات از یک خوراکی ساده به یک آینه روان شناختی تبدیل می شود؛ چیزی که می تواند به ما نشان دهد در لحظه های سخت، چگونه خودمان را آرام می کنیم.