زاکانی: با علم و مدیریت درست می‌توان از آلودگی هوا و بحران آب عبور کرد/ شعار علم و مدیریت در برابر واقعیت تلخ آلودگی هوا و بحران آب + فیلم

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، شهردار تهران، زاکانی، در سخنانی اعلام کرده است که عبور از بحران‌های آلودگی هوا و کمبود آب با تکیه بر علم و مدیریت درست ممکن است. این ادعا، در نگاه نخست، امیدبخش به نظر می‌رسد، اما با نگاهی به آمار و واقعیت‌های موجود در شهر و کشور، بیشتر شبیه وعده‌ای تکراری و کم‌اثر است. 

آمار رسمی وزارت بهداشت و پژوهشگاه‌های هواشناسی کشور نشان می‌دهد که تنها در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۵، بین ۵۰ تا ۵۹ هزار مرگ زودرس به آلودگی هوا نسبت داده شده است؛ یعنی به‌طور میانگین بیش از ۱۶۰ مرگ در روز و حدود ۷ مرگ در ساعت. قربانیانی که بیشتر آنها به دلیل بیماری‌های قلبی، عروقی و تنفسی جان خود را از دست داده‌اند و شرایط در فصول سرد به دلیل افزایش آلودگی و استفاده از سوخت‌های فسیلی وخیم‌تر می‌شود. این ارقام سندی روشن بر ناکامی مدیریت شهری و فقدان اجرای برنامه‌های علمی و مبتنی بر داده است. از منظر اقتصادی نیز آلودگی هوا بار سنگینی بر کشور تحمیل می‌کند و برآوردها نشان می‌دهد خسارت سالانه این بحران بیش از ۴۷ میلیون دلار است؛ رقمی که بخش عمده آن به هزینه‌های درمان، کاهش بهره‌وری نیروی کار و از دست رفتن سرمایه انسانی بازمی‌گردد.

بحران کم‌آبی نیز به همان اندازه هشداردهنده است. کاهش سطح آب‌های زیرزمینی، هدررفت گسترده شبکه توزیع، مصرف بی‌رویه خانوارها و صنایع بزرگ، و عدم سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین بازچرخانی و تصفیه آب، همگی نشان‌دهنده ضعف مدیریت و فقدان برنامه‌ریزی پایدار است. خانواده‌های کم‌درآمد بیش از دیگران با محدودیت و قطعی آب مواجه می‌شوند و نظام قیمت‌گذاری و تعرفه‌ها انگیزه صرفه‌جویی ایجاد نمی‌کند. آمارها حکایت از هدررفت ده‌ها میلیون مترمکعب آب در سال دارند و مسئولان، با وجود تکیه بر شعارهایی چون «مدیریت علمی»، هیچ اقدام عملیاتی مؤثری برای کنترل و کاهش این بحران انجام نداده‌اند.

وعده‌های شهرداری تهران درباره حل بحران‌ها، اگرچه پرطمطراق و رسانه‌ای هستند، فاصله‌ای عمیق با واقعیت‌های عینی جامعه و محیط زیست دارند و بیش از آنکه راهگشا باشند، نوعی سرپوش تبلیغاتی بر مشکلات موجود محسوب می‌شوند. عبور واقعی از بحران‌های هوا و آب فراتر از سخنرانی و وعده‌های تبلیغاتی است و نیازمند اقدامات ساختاری، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین، محدودسازی صنایع آلاینده، توسعه گسترده فضای سبز، ارتقای نظام نظارت بر مصرف منابع و بازنگری در سیاست‌های تخصیص و مصرف آب است. بدون ایجاد این زیرساخت‌ها و تغییر رویکرد مدیریتی، تهران همچنان شاهد قربانی شدن روزانه شهروندان و تداوم بحران‌های محیط‌زیستی خواهد بود.

فقدان شفافیت در گزارش‌دهی و ناکافی بودن سیاست‌های پیشگیرانه نشان می‌دهد که مسئولان، با وجود شعارهایی چون «علم و مدیریت درست»، هنوز برنامه‌ای عملیاتی و کارآمد برای حفاظت از جان و سلامت مردم ارائه نکرده‌اند. هرگونه ادعای عبور از بحران‌ها بدون تغییر در ساختار تصمیم‌گیری و مبتنی بر شواهد علمی، بیش از آنکه امیدبخش باشد، نوعی بی‌توجهی به واقعیت‌های تلخ جامعه و محیط زیست است. تهران برای رسیدن به هوای پاک و مدیریت پایدار منابع آبی، نیازمند جهش مدیریتی واقعی و تحول عمیق در سیاست‌گذاری است، نه صرفاً وعده‌های نمایشی و سخنرانی‌های رسانه‌ای.