آیا قربانی‌ های مصر باستان باعث پیدایش گربه خانگی شدند؟

به گزارش رکنا، گربه‌ها در مصر باستان فقط حیواناتی دوست‌داشتنی نبودند؛ آن‌ها در آیین‌های مذهبی، نمادهای مقدس و مراسم تدفین نیز جایگاه ویژه‌ای داشتند. اما یک پرسش تاریخی شگفت‌انگیز مطرح شده است: آیا پرورش و قربانی‌کردن شمار زیادی گربه برای آیین‌های مذهبی، به اهلی‌شدن این حیوانات کمک کرده است؟ این ایده در بحث‌های علمی درباره تاریخ گربه‌ها مطرح شده، اما نباید آن را نظریه‌ای قطعی درباره منشأ گربه خانگی دانست. شواهد باستان‌شناسی و ژنتیکی، داستان پیچیده‌تری از رابطه انسان و گربه را نشان می‌دهند.

گربه‌ها چگونه در مصر باستان به حیواناتی مقدس تبدیل شدند؟

یکی از مهم‌ترین چهره‌های مذهبی مرتبط با گربه‌ها، باستت بود؛ الهه‌ای که اغلب به شکل گربه یا زنی با سر گربه به تصویر کشیده می‌شد. در دوره‌های متأخر تاریخ مصر باستان، پرستش باستت رونق فراوانی داشت و گربه‌ها به یکی از حیوانات مهم در آیین‌های مذهبی تبدیل شدند.

این جایگاه مذهبی باعث شد شمار زیادی از گربه‌ها و حیوانات دیگر مومیایی شوند. زائران می‌توانستند مومیایی حیوانات را به‌عنوان پیشکش به معابد تقدیم کنند؛ در نتیجه، پرورش حیوانات و آماده‌سازی آن‌ها برای آیین‌های مذهبی به فعالیتی گسترده تبدیل شد. پژوهشگران تخمین زده‌اند که در دوره‌های متأخر مصر باستان، میلیون‌ها مومیایی حیوانی تولید و دفن شده‌اند.

آیا قربانی‌کردن گربه‌ها به اهلی‌شدن آن‌ها منجر شد؟

این فرضیه بر این ایده استوار است که پرورش گسترده گربه‌ها در محیط‌های انسانی و انتخاب مداوم حیوانات برای اهداف مذهبی ممکن است بر رفتار آن‌ها در گذر نسل‌ها تأثیر گذاشته باشد. بااین‌حال، اهلی‌شدن یک گونه معمولاً فرایندی طولانی و پیچیده است و نمی‌توان آن را تنها به یک رسم مذهبی نسبت داد.

پژوهش‌های ژنتیکی روی نمونه‌های مومیایی‌شده نشان داده‌اند که دست‌کم برخی از گربه‌های مومیایی‌شده مصری، گربه‌های اهلی بوده‌اند. اما این یافته به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که آیین‌های قربانی یا مومیایی‌کردن، علت اصلی اهلی‌شدن گربه‌ها بوده‌اند.

شواهد باستان‌شناسی چه می‌گویند؟

پژوهشگران با استفاده از تصویربرداری پیشرفته، از جمله سی‌تی‌اسکن میکرو، توانسته‌اند بدون بازکردن پوشش مومیایی‌ها، بقایای درونی آن‌ها را بررسی کنند. در یک مطالعه علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۰، بررسی یک مومیایی نشان داد که گربه‌ای کمتر از پنج ماه سن داشته و آثار آسیب در ناحیه گردن آن دیده می‌شده است؛ هرچند پژوهشگران نتوانستند با قطعیت تعیین کنند که این آسیب دقیقاً در چه مرحله‌ای ایجاد شده است.

این شواهد نشان می‌دهد که برخی گربه‌ها احتمالاً برای پیشکش‌های مذهبی کشته و مومیایی می‌شدند. اما شواهد مربوط به قربانی‌کردن گربه‌ها با شواهد مربوط به منشأ اهلی‌شدن آن‌ها یکسان نیستند؛ برای اثبات رابطه علّی، به شواهد ژنتیکی و باستان‌شناختی گسترده‌تری نیاز است.

جدول خلاصه: افسانه یا واقعیت؟

جمع‌بندی

داستان گربه‌ها در مصر باستان ترکیبی از مذهب، زندگی روزمره و تاریخ طولانی همزیستی انسان و حیوان است. مومیایی‌های گربه نشان می‌دهند که این حیوانات در برخی دوره‌ها بخشی مهم از آیین‌های مذهبی بوده‌اند؛ اما این‌که قربانی‌های آیینی چگونه و تا چه اندازه در اهلی‌شدن گربه‌ها نقش داشته‌اند، همچنان موضوع پژوهش و بحث علمی است.