۲۸ سپتامبر؛ روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات

به گزارش رکنا، ۲۸ سپتامبر، روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات است؛ مناسبتی که بر اهمیت دسترسی آزاد، برابر و مؤثر مردم به اطلاعات تأکید می‌کند. این روز از سوی یونسکو گرامی داشته می‌شود و هدف آن افزایش آگاهی درباره اهمیت حق دسترسی به اطلاعات و نقش آن در جوامع است.

روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات چیست؟

هر سال ۲۸ سپتامبر به عنوان «روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات» یا International Day for Universal Access to Information گرامی داشته می‌شود. این مناسبت به موضوع حق مردم برای دسترسی به اطلاعات و اهمیت شفافیت و جریان آزاد اطلاعات می‌پردازد.

مجمع عمومی یونسکو در سال ۲۰۱۵، ۲۸ سپتامبر را به عنوان روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات اعلام کرد. پس از آن، این مناسبت در سطح بین‌المللی مورد توجه قرار گرفت و در سال ۲۰۱۹ نیز مجمع عمومی سازمان ملل متحد این روز را به رسمیت شناخت.

چرا دسترسی به اطلاعات اهمیت دارد؟

دسترسی به اطلاعات یکی از موضوعات مهم در جامعه امروز است. شهروندان برای تصمیم‌گیری آگاهانه در زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خود به اطلاعات قابل اعتماد نیاز دارند.

اطلاعات عمومی می‌تواند درباره موضوعاتی مانند آموزش، سلامت، محیط زیست، قوانین، خدمات عمومی و فعالیت نهادهای مختلف باشد. دسترسی مناسب به چنین اطلاعاتی می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی و مشارکت اجتماعی کمک کند.

نقش اینترنت در دسترسی به اطلاعات

گسترش اینترنت و فناوری‌های دیجیتال، دسترسی مردم به اطلاعات را در بسیاری از نقاط جهان آسان‌تر کرده است. امروزه افراد می‌توانند در مدت کوتاهی به منابع خبری، علمی، آموزشی و فرهنگی دسترسی پیدا کنند.

با این حال، دسترسی دیجیتال برای همه افراد یکسان نیست. شکاف دیجیتال، محدودیت‌های زیرساختی، هزینه اینترنت، نبود مهارت‌های سواد رسانه‌ای و انتشار اطلاعات نادرست از جمله چالش‌هایی هستند که دسترسی مؤثر به اطلاعات را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

دسترسی به اطلاعات و مقابله با اطلاعات نادرست

دسترسی به اطلاعات به معنای پذیرش هر مطلبی که در اینترنت منتشر می‌شود نیست. یکی از موضوعات مهم در عصر دیجیتال، توانایی تشخیص منابع معتبر از اطلاعات نادرست یا گمراه‌کننده است.

سواد رسانه‌ای به افراد کمک می‌کند منبع یک خبر یا ادعا را بررسی کنند، اطلاعات را با منابع معتبر مقایسه کنند و پیش از بازنشر مطالب درباره صحت آنها اطمینان بیشتری پیدا کنند.

شعار و هدف این روز

روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات فرصتی است برای یادآوری اینکه اطلاع‌رسانی شفاف و دسترسی برابر به اطلاعات می‌تواند در افزایش آگاهی عمومی و مشارکت مردم در جامعه نقش داشته باشد.

این روز همچنین توجه دولت‌ها، سازمان‌های عمومی، رسانه‌ها و نهادهای مدنی را به اهمیت ایجاد سازوکارهای مناسب برای دسترسی مردم به اطلاعات جلب می‌کند.

تاریخچه روز جهانی دسترسی به اطلاعات

ایده اختصاص یک روز جهانی به موضوع دسترسی به اطلاعات ابتدا در سطح جامعه مدنی و کنفرانس‌های بین‌المللی مطرح شد. در سال ۲۰۱۵، یونسکو در سی‌وهشتمین کنفرانس عمومی خود ۲۸ سپتامبر را به عنوان «روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات» اعلام کرد.

در سال ۲۰۱۹ نیز مجمع عمومی سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه‌ای این روز را در سطح سازمان ملل به رسمیت شناخت.

سخن پایانی

روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات فقط یک مناسبت در تقویم جهانی نیست؛ بلکه یادآور اهمیت حق دسترسی به اطلاعات، شفافیت، سواد رسانه‌ای و دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی است. در دنیایی که حجم اطلاعات هر روز بیشتر می‌شود، دسترسی به منابع معتبر و توانایی ارزیابی آنها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.