از غذاهای تکراری تا فراموش کردن وعده‌ ها؛ نشانه‌ های غذایی زوال عقل

به گزارش رکنا، زوال عقل همیشه با فراموشی شروع نمی‌شود. گاهی تغییرات تازه و غیرمعمول در عادات غذایی می‌تواند یکی از نشانه‌هایی باشد که توجه خانواده را جلب می‌کند؛ از ساده‌تر شدن غذاها و بی‌علاقگی به خوردن گرفته تا فراموش کردن وعده‌های غذایی، اصرار بر خوردن غذاهای تکراری و افزایش ناگهانی میل به شیرینی. البته هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص زوال عقل محسوب نمی‌شوند و در صورت پایدار بودن باید توسط پزشک بررسی شوند.

زوال عقل فقط با فراموشی خودش را نشان نمی‌دهد

وقتی صحبت از علائم اولیه زوال عقل می‌شود، بیشتر افراد به مشکلات حافظه، فراموشی و اختلال در انجام کارهای روزمره فکر می‌کنند. اما تغییرات رفتاری و حتی تغییر در شیوه غذا خوردن نیز ممکن است از نشانه‌هایی باشد که پیش از تشخیص بیماری مشاهده می‌شود.

متخصصان می‌گویند اگر تغییرات غذایی جدید، قابل توجه و مداوم باشند و هم‌زمان با مشکلات حافظه، قضاوت یا عملکرد روزانه دیده شوند، بهتر است جدی گرفته شوند.

۱. غذاهایی که فرد می‌پزد یا انتخاب می‌کند ساده‌تر می‌شوند

یکی از تغییراتی که ممکن است خانواده متوجه آن شوند، کنار گذاشتن تدریجی غذاهای پیچیده است.

فردی که سال‌ها غذاهای متنوع درست می‌کرده، ممکن است به مرور به غذاهای بسیار ساده روی بیاورد و حتی در نهایت آشپزی را کنار بگذارد.

دلیل اهمیت این تغییر آن است که آماده کردن یک غذای پیچیده به برنامه‌ریزی، خرید مواد اولیه، ترتیب دادن مراحل و انجام چند کار پشت سر هم نیاز دارد؛ توانایی‌هایی که ممکن است در اثر افت عملکرد شناختی دچار مشکل شوند.

البته ساده‌تر شدن غذاها به‌تنهایی نشانه زوال عقل نیست، اما اگر همراه با سایر تغییرات رفتاری باشد، بهتر است مورد توجه قرار گیرد.

۲. فرد دیگر علاقه‌ای به غذا ندارد

کاهش اشتها یا از دست دادن علاقه به غذا نیز می‌تواند یکی از تغییرات قابل توجه باشد.

یکی از دلایل احتمالی، تغییر حس بویایی است. از آنجا که بخش مهمی از تجربه ما از مزه غذا به حس بویایی وابسته است، کاهش قدرت بویایی می‌تواند باعث شود غذاها برای فرد بی‌مزه یا کم‌جذاب به نظر برسند.

از طرف دیگر، افسردگی نیز می‌تواند اشتها و علاقه فرد به فعالیت‌های مختلف را کاهش دهد. بنابراین این علامت لزوماً به معنای زوال عقل نیست و باید علت آن بررسی شود.

حتی محیط غذا خوردن نیز اهمیت دارد. سر و صدای زیاد، تلویزیون و شلوغی ممکن است تمرکز فرد را دشوار کند و غذا خوردن را برای او ناخوشایند سازد.

۳. فرد غذا خوردن را فراموش می‌کند

یکی دیگر از نشانه‌های قابل توجه، فراموش کردن زمان غذا خوردن است.

فرد ممکن است وعده غذایی خود را فراموش کند یا حتی یادش نباشد که قبلاً غذا خورده است. در برخی موارد نیز ممکن است ارتباط طبیعی میان احساس گرسنگی و زمان غذا خوردن دچار اختلال شود.

به همین دلیل ممکن است فرد گاهی کمتر از نیاز خود غذا بخورد و گاهی نیز به دلیل فراموش کردن وعده قبلی، دوباره غذا بخورد.

۴. فقط یک غذای خاص می‌خواهد

اگر فردی که قبلاً غذاهای متنوعی می‌خورده، ناگهان اصرار کند که همیشه همان یک یا چند غذای مشخص را بخورد، این تغییر نیز می‌تواند قابل توجه باشد.

تصمیم‌گیری درباره غذا، خرید مواد اولیه و برنامه‌ریزی برای وعده‌های غذایی نیازمند توانایی‌های شناختی است. انتخاب یک غذای آشنا و تکراری ممکن است برای فردی که با تصمیم‌گیری دشوارتر روبه‌رو شده، ساده‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

گاهی این انعطاف‌ناپذیری فقط به غذا محدود نمی‌شود و فرد در سایر بخش‌های زندگی نیز بر انجام کارها به یک روش مشخص اصرار پیدا می‌کند.

۵. میل ناگهانی به شیرینی بیشتر می‌شود

افزایش شدید و ناگهانی میل به شیرینی و غذاهای سرشار از کربوهیدرات یکی دیگر از تغییراتی است که متخصصان به آن توجه کرده‌اند.

بر اساس مطلب مورد استناد، این تغییر در برخی افراد مبتلا به زوال عقل پیشانی‌ـ‌گیجگاهی دیده می‌شود؛ اختلالی که بخش‌هایی از لوب‌های پیشانی و گیجگاهی مغز را درگیر می‌کند.

از آنجا که بخش‌هایی از لوب پیشانی در کنترل تکانه‌ها و انتخاب‌های غذایی نقش دارند، آسیب در این نواحی می‌تواند کنترل فرد بر انتخاب غذا را کاهش دهد.

اگر عادات غذایی سالمند تغییر کرد چه کنیم؟

اگر خانواده متوجه تغییرات قابل توجه در شیوه غذا خوردن فرد شد، نباید او را برای غذا خوردن تحت فشار قرار دهد.

بهتر است محیط غذا خوردن آرام، منظم و قابل پیش‌بینی باشد.

وعده‌های کوچک‌تر بدهید

به جای بشقاب‌های بسیار بزرگ، می‌توان وعده‌های کوچک‌تر و قابل مدیریت ارائه کرد. حجم زیاد غذا ممکن است برای فردی که اشتهای کمی دارد، ناخوشایند یا طاقت‌فرسا باشد.

غذاهای مورد علاقه او را در دسترس قرار دهید

اگر فرد غذاهای خاصی را بیشتر دوست دارد، می‌توان آنها را در برنامه غذایی قرار داد؛ البته بهتر است تا حد امکان مواد مغذی نیز در کنار آنها وجود داشته باشد.

هنگام غذا خوردن همراه او باشید

غذا خوردن در کنار فرد می‌تواند کمک‌کننده باشد. گاهی دیدن فرد دیگری که غذا می‌خورد، به فرد یادآوری می‌کند که زمان صرف غذا فرا رسیده است.

عوامل حواس‌پرتی را کم کنید

خاموش کردن تلویزیون و کاهش سر و صدا هنگام غذا خوردن می‌تواند به تمرکز بیشتر فرد کمک کند.

چیدن میز فقط در زمان وعده‌های غذایی نیز می‌تواند یک نشانه بصری برای مشخص شدن زمان غذا خوردن باشد.

آیا هر تغییر در اشتها نشانه زوال عقل است؟

خیر.

این نکته بسیار مهم است. تغییر اشتها یا عادات غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند زوال عقل یا آلزایمر را تشخیص دهد. افسردگی، اضطراب، عوارض برخی داروها، مشکلات دندان و دهان و سایر مشکلات جسمی نیز می‌توانند باعث تغییر در غذا خوردن شوند.

اگر تغییرات غذایی جدید و ماندگار هستند یا همراه با فراموشی، اختلال در تصمیم‌گیری و کاهش توانایی انجام کارهای روزمره دیده می‌شوند، بهتر است فرد برای ارزیابی پزشکی مراجعه کند.

جدول ۵ تغییر مهم در عادات غذایی

جمع‌بندی

تغییر ناگهانی در عادات غذایی می‌تواند یکی از سرنخ‌های احتمالی تغییرات شناختی باشد، اما به هیچ عنوان به‌تنهایی برای تشخیص زوال عقل کافی نیست. اگر فردی که همیشه غذاهای متنوع می‌خورده ناگهان غذاهای ساده و تکراری می‌خواهد، وعده‌های غذایی را فراموش می‌کند یا میل غیرعادی به شیرینی پیدا کرده است، بهتر است سایر تغییرات رفتاری و حافظه‌ای او نیز بررسی شود و در صورت تداوم علائم، نظر پزشک گرفته شود.