راز خواب عمیق فاش شد؛ مدار مغزی ترمیم بدن کشف شد

به گزارش رکنا، نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد میان خواب عمیق و هورمون رشد، یک ارتباط دوطرفه و پیچیده وجود دارد که در فرآیندهایی مانند رشد عضلات، ترمیم بافت‌ها، تنظیم سوخت‌وساز چربی و بهبود عملکرد مغز نقش اساسی ایفا می‌کند.

دانشمندان سال‌ها می‌دانستند که ترشح هورمون رشد در زمان خواب، به‌ویژه در مراحل خواب عمیق، افزایش می‌یابد، اما سازوکار دقیق این فرآیند تاکنون ناشناخته بود. اکنون محققان دانشگاه کالیفرنیا در برکلی توانسته‌اند مدار عصبی مسئول این ارتباط را شناسایی کنند و از وجود یک سیستم بازخوردی جدید پرده بردارند که سطح هورمون رشد را در طول خواب تنظیم می‌کند.

یافته‌های این پژوهش که در مجله علمی «Cell» منتشر شده است، نشان می‌دهد خواب باکیفیت تنها برای رفع خستگی روزانه ضروری نیست، بلکه نقش مهمی در ترمیم بدن، رشد استخوان‌ها و عضلات، کاهش ذخایر چربی و حفظ سلامت مغز دارد.

هورمون رشد یکی از مهم‌ترین هورمون‌های بدن به شمار می‌رود و در رشد طبیعی، بازسازی بافت‌ها، سوخت‌وساز انرژی و تنظیم ترکیب بدن نقش کلیدی دارد. به همین دلیل ورزشکاران برای ریکاوری بهتر و نوجوانان برای رشد مناسب به خواب کافی و باکیفیت اهمیت ویژه‌ای می‌دهند.

پژوهشگران در این مطالعه دریافتند که سلول‌های عصبی مسئول تنظیم ترشح هورمون رشد در بخشی از مغز به نام هیپوتالاموس قرار دارند. این بخش از مغز با ناحیه‌ای در ساقه مغز به نام «لوکوس سرولئوس» در ارتباط است؛ منطقه‌ای که در تنظیم هوشیاری، تمرکز، توجه و واکنش به محرک‌های محیطی نقش مهمی ایفا می‌کند.

بررسی‌ها نشان داد پس از افزایش سطح هورمون رشد، نورون‌های لوکوس سرولئوس فعال می‌شوند و یک چرخه بازخوردی ایجاد می‌کنند که به تنظیم خواب و بیداری کمک می‌کند. جالب آنکه افزایش بیش از حد فعالیت این ناحیه، برخلاف انتظار، می‌تواند احساس خواب‌آلودگی را تقویت کند.

دانشمندان همچنین دریافتند دو ماده مهم به نام‌های GHRH و سوماتواستاتین در تنظیم هورمون رشد نقش دارند و عملکرد آن‌ها در مراحل مختلف خواب متفاوت است. این تفاوت‌ها به مغز کمک می‌کند تا میزان ترشح هورمون رشد را متناسب با نیاز بدن تنظیم کند.

متخصصان معتقدند این کشف می‌تواند در آینده به توسعه روش‌های درمانی جدید برای اختلالات خواب، بیماری‌های متابولیک مانند دیابت و چاقی و همچنین بیماری‌های عصبی نظیر آلزایمر و پارکینسون کمک کند.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که کمبود مزمن خواب می‌تواند روند ترشح طبیعی هورمون رشد را مختل کرده و خطر ابتلا به مشکلاتی مانند چاقی، دیابت، بیماری‌های قلبی و اختلالات شناختی را افزایش دهد.

به گفته محققان، هورمون رشد علاوه بر نقش شناخته‌شده خود در ساخت عضلات و تقویت استخوان‌ها، احتمالاً در بهبود تمرکز، افزایش هوشیاری و ارتقای عملکردهای شناختی نیز تأثیرگذار است؛ موضوعی که اهمیت خواب عمیق و باکیفیت را بیش از پیش آشکار می‌کند.