روز جهانی سیارک؛ همسایه های فضایی که گاهی زمین را غافلگیر می کنند + جدول
رکنا: هر سال 30 ژوئن به عنوان روز بینالمللی سیارک (International Asteroid Day) گرامی داشته میشود؛ روزی که با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره سیارکها، خطرات احتمالی برخورد آنها با زمین و اهمیت رصد مداوم این اجرام فضایی نامگذاری شده است.
به گزارش رکنا، این مناسبت یادآور یکی از بزرگترین رویدادهای طبیعی تاریخ معاصر، یعنی انفجار تونگوسکا در سال ۱۹۰۸ است؛ حادثهای که قدرت ویرانگر برخورد اجرام آسمانی را به جهان نشان داد.
چرا روز جهانی سیارک اهمیت دارد؟
مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۶ تصویب کرد که ۳۰ ژوئن هر سال به عنوان روز جهانی سیارک برگزار شود. هدف از این نامگذاری، آشنا کردن مردم با خطرات واقعی برخورد سیارکها، حمایت از پژوهشهای علمی، توسعه فناوریهای رصد فضایی و تقویت همکاریهای بینالمللی برای دفاع از زمین است.
رویداد تونگوسکا
امروزه سازمانهای فضایی جهان به طور مداوم هزاران جرم نزدیک به زمین را زیر نظر دارند تا در صورت شناسایی تهدید احتمالی، فرصت کافی برای واکنش وجود داشته باشد.
برخی از بزرگترین سیارکها کروی هستند و مانند نسخههای کوچکی از سیارهها به نظر میرسند. سیارکهای کوچکتر از نظر شکل نامنظم هستند.
سیارک چیست؟
سیارکها اجرام سنگی یا فلزی هستند که از زمان شکلگیری منظومه شمسی، حدود ۴.۶ میلیارد سال پیش، باقی ماندهاند. بیشتر آنها در منطقهای میان مدار مریخ و مشتری به نام کمربند سیارکی قرار دارند.
اگرچه میلیونها سیارک در این کمربند وجود دارد، اما مجموع جرم همه آنها تنها حدود ۴ درصد جرم ماه است.
آیا همه سیارکها خطرناک هستند؟
خیر. بیشتر سیارکها هرگز به زمین نزدیک نمیشوند و در مدارهای پایدار خود به دور خورشید حرکت میکنند.
با این حال، گروهی از آنها که با عنوان اجرام نزدیک به زمین (NEOs) شناخته میشوند، ممکن است در آینده از نزدیکی سیاره ما عبور کنند. به همین دلیل دانشمندان به طور شبانهروزی مسیر حرکت آنها را رصد میکنند.
تفاوت میان سیارک و شهابسنگ
بزرگترین برخورد ثبتشده؛ انفجار تونگوسکا
در ۳۰ ژوئن ۱۹۰۸، جرم آسمانی بزرگی بر فراز منطقه تونگوسکا در سیبری منفجر شد.
این انفجار:
- حدود ۲ هزار کیلومتر مربع جنگل را نابود کرد.
- بیش از ۸۰ میلیون اصله درخت را از بین برد.
- انرژی معادل حدود ۱۵ مگاتن TNT آزاد کرد.
- حتی باعث روشنتر شدن آسمان شب در برخی نقاط اروپا شد.
خوشبختانه به دلیل دورافتاده بودن منطقه، تلفات انسانی گستردهای گزارش نشد.
درختانی که بر اثر برخورد سیارکی «تونگوسکا» از جا کنده شدند و سوختند.
تفاوت سیارک، شهاب، شهابواره و شهابسنگ چیست؟
یکی از رایجترین پرسشها درباره اجرام فضایی، تفاوت این اصطلاحات است.
| اصطلاح | تعریف |
|---|---|
| سیارک | جرم سنگی یا فلزی بزرگی که به دور خورشید میگردد. |
| شهابواره (Meteoroid) | قطعه کوچک جداشده از یک سیارک یا دنبالهدار. |
| شهاب (Meteor) | نور درخشانی که هنگام ورود شهابواره به جو زمین ایجاد میشود. |
| شهابسنگ (Meteorite) | بخشی از شهابواره که پس از عبور از جو، به سطح زمین میرسد. |
چند حقیقت جالب درباره سیارکها
- نخستین سیارک در سال ۱۸۰۱ کشف شد.
- برخی سیارکهای بزرگ تقریباً کروی هستند و ظاهری شبیه سیارههای کوچک دارند.
- میلیونها سیارک در منظومه شمسی شناسایی شدهاند و هر سال تعداد بیشتری کشف میشود.
- بسیاری از سیارکها حاوی مواد اولیه تشکیل منظومه شمسی هستند و مطالعه آنها اطلاعات ارزشمندی درباره گذشته زمین در اختیار دانشمندان قرار میدهد.
آیا ممکن است سیارکی به زمین برخورد کند؟
احتمال برخورد اجرام کوچک با زمین وجود دارد و هر سال هزاران سنگ فضایی کوچک وارد جو میشوند که اغلب پیش از رسیدن به سطح زمین میسوزند.
اما برخورد سیارکهای بزرگ بسیار نادر است. با این حال، ناسا، آژانس فضایی اروپا و سایر مراکز علمی با استفاده از تلسکوپهای زمینی و فضایی، مسیر هزاران جرم نزدیک به زمین را بهطور مداوم پایش میکنند تا در صورت مشاهده تهدید، اقدامات لازم برای دفاع سیارهای انجام شود.
سوالات متداول
چرا سیارکها برای دانشمندان مهم هستند؟
زیرا این اجرام بقایای اولیه شکلگیری منظومه شمسی هستند و مطالعه آنها به درک بهتر منشأ سیارات و تاریخچه زمین کمک میکند.
آیا همه سیارکها در کمربند سیارکی قرار دارند؟
خیر. برخی از آنها در مدارهایی حرکت میکنند که از نزدیکی زمین عبور میکند و به آنها اجرام نزدیک به زمین گفته میشود.
آیا فناوری برای جلوگیری از برخورد سیارک وجود دارد؟
بله. در سالهای اخیر مأموریتهایی مانند تغییر مسیر یک سیارک با برخورد فضاپیما نشان دادهاند که دفاع سیارهای در حال تبدیل شدن به یک فناوری عملی است، هرچند این حوزه همچنان در حال توسعه است.
-
فیلم / عجیب ترین سرقت گاوصندوق از خانه ای در تهران / لقب اصغر خارجی از این سرقت هالیوودی به اصغر شاه داده شد
