ستاره شناسان شگفت زده شدند: ابر فلزی غول پیکر در فضا مشاهده شد!
رکنا: دانشمندان با استفاده از GHOST برای اولین بار توانستند حرکت سهبعدی گاز درون این دیسک را اندازهگیری کنند و بادهای تبخیر مواد معدنی مانند آهن و کلسیم را شناسایی کنند. نتایج همچنین نشان داد که ابر مستقل از ستاره حرکت میکند و ارتباط آن با جسم ثانویه را تأیید میکند.
به گزارش رکنا، «ابر فلزی» در فضا چند حالت میتونه داشته باشه.
۱. ابرهای فلزی بینستارهای
در فضا موادی مثل آهن، منیزیم، نیکل، تیتانیوم و سایر فلزات سبک و سنگین وجود دارن که از ابرهای گازی و گرد و غبار بینستارهای جدا میشن.
وقتی این فلزات در اثر تابش ستارهها یا برخورد شهابسنگها تبخیر میشن، میتونن به شکل ابر فلزی رقیق در فضای بینستارهای ظاهر بشن.
چنین ابرهایی معمولاً بسیار کمچگالی هستن و با تلسکوپهای خاص مثل تلسکوپهای فروسرخ و رادیویی قابل رصد هستن.
۲. ابرهای فلزی اطراف ستارههای نو
ستارههای جوان یا ستارههای داغ بعضی اوقات فلزات را به بیرون پرتاب میکنن.
وقتی فلزات مثل آهن یا منیزیم در جو ستاره تبخیر میشن، یک ابر فلزی رقیق تشکیل میدهند که میتونه با طول موج خاصی نور ستاره رو جذب یا تابش کنه.
۳. ابرهای فلزی در اطراف سیارات یا دنبالهدارها
دنبالهدارها یا سیارات داغ (مثل بعضی سیارات فراخورشیدی) وقتی فلزات سطحشون تبخیر میشه، یک ابر فلزی نازک اطرافشون شکل میگیره.
نمونه: سیارات داغ فراخورشیدی که ابرهای فلزی مثل سدیم یا آهن در جوشون دیده شده.
نکته جالب:
ابرهای فلزی در فضا نور مرئی زیادی منتشر نمیکنن و اغلب فقط با نور ستارهها یا تلسکوپهای مخصوص دیده میشن، بنابراین دیدن مستقیمشون با چشم غیرمسلح غیرممکنه.
در سپتامبر ۲۰۲۴، روشنایی ستاره خورشید مانند J۰۷۰۵+۰۶۱۲ که در فاصله ۳۰۰۰ سال نوری قرار دارد، ناگهان ۴۰ برابر کاهش یافت، پدیدهای که تا مه ۲۰۲۵ ادامه یافت.
این کاهش نور توجه دانشمندان دانشگاه جانز هاپکینز در ایالات متحده را به خود جلب کرد. تیمی از ستارهشناسان به رهبری پروفسور نادیا زاکامسکایا، به مدت تقریباً نه ماه، این رویداد نادر را با استفاده از تلسکوپ جمینی جنوبی در شیلی مشاهده کردند.
طبق گزارش مجله نجوم، مقایسه یافتههای این تیم با دادههای بایگانی شده برای J۰۷۰۵+۰۶۱۲ نشان داد که این ستاره توسط ابری عظیم و کند از گاز و غبار پنهان شده است. دانشمندان تخمین میزنند که این ابر تقریباً دو میلیارد کیلومتر از ستاره فاصله دارد و قطر آن حدود ۲۰۰ میلیون کیلومتر است. همچنین مشخص شد که این ستاره از نظر گرانشی به یک جسم ثانویه بزرگ واقع در لبه منظومه متصل است.
برای مطالعهی ترکیب این ابر، تیم از جدیدترین ابزار رصدخانه طیفنگار نوری با وضوح بالای جمینی (GHOST)، استفاده کرد. در مارس ۲۰۲۵، این ابزار یک کسوف را مشاهده کرد که کمی بیش از دو ساعت طول کشید و نور ستاره را پراکنده کرد و طیفی را ثبت کرد که عناصر شیمیایی موجود در مواد میانی را آشکار میکرد.
دانشمندان با استفاده از GHOST برای اولین بار توانستند حرکت سهبعدی گاز درون این دیسک را اندازهگیری کنند و بادهای تبخیر مواد معدنی مانند آهن و کلسیم را شناسایی کنند. نتایج همچنین نشان داد که ابر مستقل از ستاره حرکت میکند و ارتباط آن با جسم ثانویه را تأیید میکند.
این اولین باری است که ستارهشناسان حرکت داخلی گاز را در دیسکی که به دور یک جسم ثانویه، چه یک سیاره و چه یک ستاره کمجرم، میچرخد، اندازهگیری کردهاند. مشاهدات بیشتر نشان داد که این محیط بسیار پویا است و جریانهایی از مواد معدنی گازی، از جمله آهن و کلسیم در آن جریان دارد.
تخمین زده میشود که این ستاره بیش از دو میلیارد سال قدمت داشته باشد، به این معنی که این دیسک بقایای تشکیل سیاره نیست، بلکه احتمالاً در نتیجه برخورد عظیم بین دو سیاره تشکیل شده است. این کشف نشان میدهد که رویدادهای فاجعهبار در تکامل سیستمهای سیارهای حتی در سیستمهای بالغ نیز میتوانند رخ دهند و به عنوان یادآوری آشکاری مبنی بر اینکه جهان به هیچ وجه پایدار نیست، عمل میکنند.
ارسال نظر