چگونگی و پیچیدگی شناسایی اجساد از حادثه تلخ هواپیمای اوکراین تا کشتی سانچی از حادثه پلاسکو تا متروپل آبادان

به گزارش رکنا، عباس مسجدی آرانی با اشاره به حادثه سقوط هواپیمای اوکراینی و شرایط خاص حاکم بر کشور در آن مقطع اظهار کرد: کمتر از یک هفته از شرایط خاص کشور و شهادت سردار شهید سلیمانی گذشته بود و روابط با آمریکا نیز به‌شدت تیره شده بود. در همین شرایط، حادثه هواپیمای اوکراینی رخ داد و ۱۷۶ نفر جان خود را از دست دادند که ۱۱ نفر از آنها اعضای تیم پرواز بودند.

رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور ادامه داد: در آن حادثه، رئیس‌جمهور وقت قول داده بود که موضوع هرچه سریع‌تر تعیین تکلیف شود و تیم‌های مختلف علمی از جمله پزشکی قانونی و نمایندگان سفارتخانه‌ها برای شناسایی قربانیان وارد عمل شدند و در نهایت این کار در مدت حدود یک هفته انجام شد.

مسجدی آرانی درباره زمان مورد نیاز برای استخراج پروفایل ژنتیکی از بقایای اجساد گفت: زمان استخراج پروفایل ژنتیکی بستگی به نوع نمونه دارد. از خون ممکن است این کار کمتر از چند ساعت زمان ببرد، اما در مواردی که نمونه از عضله فاسد یا استخوان باشد، فرآیند می‌تواند بسیار طولانی‌تر شود و حتی استخراج DNA از استخوان ممکن است تا سه ماه زمان ببرد؛ دلیل این تاخیر کاملا علمی است.

وی افزود: این تأخیر در برخی موارد به‌دلیل شرایط نمونه و در برخی موارد نیز به‌دلیل محدودیت نیروی انسانی متخصص است. ممکن است نمونه‌ای به تهران یا یکی از استان‌ها ارجاع شود و تا زمانی که نیروی متخصص، از جمله پاتولوژیست، آن را بررسی و گزارش کند، زمان بیشتری سپری شود.

رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور با بیان اینکه در برخی موارد علت فوت در ابتدا «نامعلوم» ثبت می‌شود، گفت: افرادی که در چنین شرایطی به پزشکی قانونی ارجاع داده می‌شوند، برای آنها جواز صادر می‌شود و در مواردی که علت فوت هنوز مشخص نشده باشد، علت فوت «نامعلوم» درج می‌شود تا پس از تکمیل بررسی‌های تخصصی، نتیجه نهایی اعلام شود.

مسجدی آرانی با اشاره به تجربه پزشکی قانونی در حوادثی مانند حادثه متروپل ادامه داد: در حادثه متروپل نیز شرایط خاصی وجود داشت. زمانی که گفته شد سازنده ساختمان متواری شده است، شرایط امنیتی خاصی در استان خوزستان حاکم بود و شناسایی فردی که در زیرزمین جان خود را از دست داده بود، اهمیت زیادی داشت و اعلام هویت او می‌توانست به آرام شدن شرایط کمک کند.

وی افزود: موارد مشابهی را در حوادثی مانند کشتی سانچی و ساختمان پلاسکو نیز داشتیم؛ حوادثی که در آنها به‌دلیل شدت حادثه، شناسایی اجساد با دشواری‌های خاصی همراه بود.

رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور گفت: حتی در برخی موارد اخیر نیز با اجسادی مواجه بوده‌ایم که تقریباً به‌طور کامل از بین رفته بودند و تنها بقایای استخوانی آنها باقی مانده بود. در چنین شرایطی، فرآیند شناسایی از طریق استخوان انجام می‌شود و طبیعتاً نسبت به نمونه‌های معمول، زمان بیشتری نیاز دارد

عباس مسجدی  گفت: در سال ۱۴۰۴ در زمان جنگ های تحمیلی همانطور که نظامی های ما پای لانچرها بودند کارشناسان و پزشکان ما نیز حتی یک ساعت خدمت‌رسانی را متوقف نکردند و با وجود اینکه در حملات نیز مراکز ما آسیب دید، اما باید اجساد مطهر شهدا تعیین تکلیف می شد و این امر باعث شد رییس قوه قضاییه تأکید کردند که کار ما باعث آرامش بخشی به مردم شد.

وی افزود: بیش از ۱۰۰ سال است که پزشکی قانونی در کشور فعالیت می‌کند و از سال ۷۳ این سازمان با بیش از ۷۰ درصد پزشک و کارشناس ارشد فعال است و از جمله دستگاه‌هایی هستیم که دانشگاه داریم زیرا معتقدیم کار ما تلفیق علم و تجربه است و کارشناسی موفق است که هم مهارت داشته باشد و هم علم.

رییس سازمان پزشکی قانونی کشور ادامه داد: در سال گذشته ۲ میلیون و ۸۴۷ هزار و ۴۶۳ نظریه کارشناس در ۴۷۰ مرکز داشتیم.

مسجدی گفت: ۸۵ درصد فعالیت های ما امروز به معاینات بالینی مربوط است که سال گذشته یک میلیون و ۸۵۴ هزارو ۶۱۸ پرونده بود. همچنین در بخش آزمایشگاهی ۷۷۹ هزارو ۲۶۵ مورد و در بخش اجساد و تعیین فوت نیز ۷۸هزارو ۲۸۴ مورد بود. همچنین ۳۵هزارو ۲۹۵ پرونده قصور پزشکی نیز داشتیم.

رییس سازمان پزشکی قانونی کشور با تاکید بر لزوم پاسخدهی سریع و دقیق و احترام به مراجعه‌کنندگان و عدالت در دسترسی به خدمات پزشکی قانونی افزود: در حال حاضر در کشور  ۴۷۰ مرکز داریم و به ۱۵۰ مرکز دیگر نیز نیاز داریم. همچنین ۵۰ پروژه عمرانی جدید در حال ساخت در سراسر کشور هستند.

مسجدی گفت: ۱۴۰ مرکز ما پزشک استخدامی ندارد و از پزشکان معتمد استفاده می کند. همچنین سال گذشته در تهران و دو مرکز دیگر دپارتمان روان پزشکی ایجاد کردیم و با این اقدام خدمات به صورت متمرکز انجام می شود.

وی افزود: با هماهنگی وزارت بهداشت، فراجا و قوه قضائیه، از ظرفیت های پرونده های پزشکی آنلاین استفاده شد، براین اساس با بیمارستان ها ارتباط آنلاین وجود دارد و دیگر کاغذی رد و بدل نمی شود.