2 انتخابات در سایه جنگ ایران / رقابت «نتانیاهو و آیزنکوت» و «ترامپ و دموکرات‌ها»

به گزارش رکنا به نقل از عصر ایران، «انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا» (3نوامبر) در شرایطی برگزار می‌شوند که جنگ ایران به مسئله‌ای امنیتی، اقتصادی و انتخاباتی تبدیل شده است. کاهش محبوبیت «دونالد ترامپ» و افزایش نارضایتی از هزینه‌های جنگ، رقابت بر سر تصاحب کنگره را تحت‌تأثیر قرار داده. در اسرائیل نیز «بنیامین نتانیاهو» با رقبای سرسختی چون «گادی آیزنکوت» و «نفتالی بنت» روبه‌روست. رشد جریان راست افراطی می‌تواند حتی بدون بقای نتانیاهو، مسیر سیاست امنیتیِ اسرائیل را به همین شکل حفظ کند.

جنگ ایران دیگر صرفاً منازعۀ نظامی بین تهران، واشنگتن و تل‌آویو نیست. پیامدهای جنگ به قیمت انرژی، روابط خارجی، اعتماد عمومی و آیندۀ دولت‌های درگیر خورده است. حملات آمریکا و اسرائیل به ایران از 28 فوریه 2026 آغاز شد و در ماه‌های بعد، تنش‌های منطقه‌ای و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی، هزینه‌های سیاسی و اقتصادیِ درگیری را افزایش دادند.

در چنین شرایطی با دو انتخاباتِ مهم مواجهیم که می‌توانند معادلات جنگ را تغییر دهند. انتخابات پارلمانیِ 27 اکتبر در اسرائیل مشخص می‌کند نتانیاهو در قدرت می‌ماند یا مخالفان قادر به تشکیل ائتلاف جایگزین‌ خواهند بود. انتخابات میان‌دوره‌ایِ سوم نوامبر ایالات‌متحده نیز تعیین می‌کند جمهوری‌خواهان، کنترل کنگره را حفظ می‌کنند یا دموکرات‌ها، نظارت و فشار بیشتری بر دولت ترامپ خواهند داشت.

 بااین‌حال، رابطۀ انتخابات با جنگ یک‌سویه نیست. نارضایتی از جنگ می‌تواند رهبران را به مذاکره سوق دهد، اما نیاز به نمایشِ قدرت و نگرانی از متهم‌شدن به عقب‌نشینی، تصمیم‌گیری نظامی را پیچیده‌تر می‌کند. تحلیل‌ رسانه‌های بین‌المللی حاکی از رقابت تنگاتنگِ دو جناح رقیب است.

کنگره آمریکا دو مجلس دارد: مجلس نمایندگان با ۴۳۵ کرسی ( درحال‌حاضر ۲۱۸ جمهوری‌خواه، ۲۱۴ دموکرات‌، ۱ مستقل و ۲ کرسی خالی) و مجلس سنا با ۱۰۰ کرسی (درحال‌حاضر ۵۳ جمهوری‌خواه، ۴۵ دموکرات‌ و ۲ مستقل). در انتخابات سوم نوامبر، همهٔ ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی سنا رقابت می‌شوند؛ اکثریت نیز کنترل ریاست و دستور کار مجلس را در دست می‌گیرد.

 کِنِست اسرائیل، پارلمانی تک‌مجلسی با ۱۲۰ کرسی است و انتخابات ۲۷ اکتبر، هر ۱۲۰ کرسی را تعیین می‌کند. احزاب اصلی عبارتند از لیکود، یاشار، ائتلافِ باهم، شاس، قدرت یهودی، صهیونیسم دینی، دموکرات‌ها، اسرائیل خانه ما و احزابِ عربی. برای تشکیل دولت، ائتلاف به دست‌کم ۶۱ کرسی نیاز دارد‌.

آمریکا؛ رقابت جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها در سایۀ جنگ

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ارتباط مستقیمی به ریاست‌جمهوری ندارد. رقابت بر سر کرسی‌های مجلسِ نمایندگان و بخشی از سناست، بااین‌حال، نتیجۀ آن بر توانایی ترامپ برای تأمین بودجۀ عملیات نظامی، مدیریت مذاکرات و پیشبرد سیاست خارجی اثرگذار است.

میزان محبوبیتِ ترامپ و هزینۀ سیاسی جنگ

«نظرسنجیِ مشترکِ واشنگتن‌پست، ای‌بی‌سی‌نیوز و ایپسوس» که در 18 اکتبر منتشر شد، میزان تأیید عملکرد ترامپ را در میان بزرگسالان آمریکایی 33 درصد و میزان مخالفت با عملکردش را 66 درصد اعلام کرده است. در رقابتِ فرضی برای مجلس نمایندگان نیز دموکرات‌ها در میان رأی‌دهندگان محتمل با اختلافِ هشت درصد پیشرو هستند. افزون بر این، 58 درصدِ رأی‌دهندگانِ ثبت‌نام‌شده ترجیح می‌دادند کنگره در کنترل دموکرات‌ها باشد تا بتواند نقش نظارتی در برابر ترامپ ایفا کند. 39 درصد نیز از کنگرۀ جمهوری‌خواه حمایت می‌کردند.

نکتۀ مهم‌تر، رابطۀ میان جنگ و اقتصاد است. در همین نظرسنجی، 65 درصدِ پاسخ‌دهندگان، اقدام نظامی علیه ایران را اشتباه دانستند. همچنین، درحالی‌که پیش از آغاز جنگ، 71 درصد گفته بودند قیمت بنزین برایشان قابل‌تحمل است، در زمان نظرسنجی 71 درصد آن را غیرقابل‌پرداخت ارزیابی کردند. این تغییر نشان می‌دهد پیامدهای جنگ از حوزۀ سیاست خارجی به زندگی روزمرۀ رأی‌دهندگان منتقل شده است.

اسرائیل؛ مواجهۀ نتانیاهو و آیزنکوت؛ رقابت بر سر آیندۀ امنیتی کشور

انتخاباتِ 27 اکتبر اسرائیل، نخستین انتخاباتِ سراسری این کشور پس از حملۀ حماس در 7 اکتبر 2023 است. رأی‌دهندگان برای بقا یا حذفِ نتانیاهو، عملکردِ امنیتی دولت، جنگ‌های منطقه‌ای و جهت‌گیری سیاسی آیندۀ کشور تصمیم می‌گیرند.

رقبای اصلی نتانیاهو چه کسانی هستند؟

«بنیامین نتانیاهو» (رهبر حزب لیکود) همچنان یکی از گزینه‌های اصلی رقابت است. در برابر او، «گادی آیزنکوت» (رئیس پیشین ستاد ارتش و رهبر حزب یاشار) قرار دارد که می‌کوشد حمایت رأی‌دهندگانِ خواهانِ تغییر در رهبری و مدیریت امنیتی را جذب کند.

«نفتالی بنت» (نخست‌وزیر پیشن و چهرۀ شاخص جریان راست) می‌تواند رأی‌دهندگانِ محافظه‌کاری را نمایندگی کند که از نتانیاهو فاصله گرفته‌اند. «یائیر گولان» (رهبر حزب دموکرات، معاون پیشین رئیس ستاد ارتش اسرائیل) چهرۀ شاخصِ جناح چپ و از رهبران ائتلاف مخالفِ نتانیاهو است. «یائیر لاپید» (رهبر جریان میانه‌رو) و «آویگدور لیبرمن» (رهبر حزبِ اسرائیل خانۀ ما) نیز در شکل‌گیری ائتلاف مخالفان نقش دارند. در سوی دیگر، «ایتامار بن‌گویر» (وزیر امنیت ملی و رهبر حزبِ قدرت یهود) نمایندۀ جریان راست افراطی است.

براساس گزارش گاردین در تاریخ 18 اکتبر، نظرسنجیِ منتشرشده در روزنامۀ اسرائیل‌هیوم، برای حزبِ بن.گویر حدود 9 کرسی و برای حزب دموکرات به رهبری یائیر گولان، حدود 8 کرسی پیش‌بینی کرده است. این نتیجه در کنار سایر نظرسنجی‌ها نشان‌دهندۀ افزایش حضور جریان راست افراطی در پارلمان است. 

گاردین همچنین گزارش داده بخش قابل‌توجهی از رأی‌دهندگانِ جوان یهودی، خود را متعلق به جناح راست یا راست میانه می‌دانند؛ عاملی که می‌تواند بر جهت‌گیری کِنِست (پارلمان اسرائیل) در آینده اثر بگذارد.

آیا نتانیاهو اکثریت را حفظ می‌کند؟

کنستِ اسرائیل 120 کرسی دارد و تشکیل دولت به حمایت دست‌کم 61 نماینده نیازمند است. گزارش 16 سپتامبر رویترز نشان می‌دهد «حزب یاشار» (آیزنکوت) در برخی میانگین‌های نظرسنجی اندکی از «حزب لیکود» (نتانیاهو) پیش است، اما هیچ‌یک از این دو جریان به‌تنهایی قادر به تشکیل دولت نیستند. در برخی برآوردها، مجموع احزابِ مخالف نتانیاهو از حیثِ تعداد کرسی‌ها برتری دارد، بااین‌حال، اختلاف‌های ایدئولوژیک و دشواری تشکیلِ ائتلاف، موانع مهمی هستند.

احزاب عرب نیز می‌توانند در تعیین دولت آینده نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کنند. فایننشال‌تایمز، 18 اکتبر گزارش داد بسیجِ رأی‌دهندگان عرب افزایش یافته و احزابی چون «فهرست مشترک» و «رَعام» می‌توانند درمجموع 12 تا 15 کرسی کسب کنند، ولی همکاری احزاب یهودیِ مخالف نتانیاهو با احزاب عرب از نظر سیاسی محل اختلاف است و نمی‌توان آن را قطعی دانست.

رویترز، 14 اکتبر گزارش داد نتانیاهو اعلام کرده پیش از انتخاباتِ اسرائیل به‌دنبال حملۀ پیش‌دستانه علیه ایران نیست و هشدار داد درصورت حملۀ ایران، اسرائیل با نیروهای هم‌پیمان پاسخ متقابل خواهد داد. این موضع نشان می‌دهد ملاحظات انتخاباتی می‌توانند بر زمان‌بندی عملیات اثر بگذارند، ولی گزینۀ نظامی را از محاسبات خارج نکنند.

 انتخابات، فرصت دیپلماسی است، نه فرصت صلح

انتخاباتِ آمریکا و اسرائیل زمانی برگزار می‌شوند که جنگ ایران هزینه‌های سیاسی و اقتصادی ملموسی ایجاد کرده. در آمریکا، کاهش محبوبیت ترامپ و نگرانی از قیمت انرژی، رقابت بر سر کنگره را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند. در اسرائیل نیز نتانیاهو با رقبایی چون آیزنکوت، بنت و لاپید مواجه است. رشد راست افراطی می‌تواند حتی پس از حذف نتانیاهو، وضعیت را به همین شکل حفظ کند.

آزمون اصلی پس از انتخابات آغاز می‌شود. آیا فشار سیاسی به توافقی قابل‌اجرا دربارۀ توقف حملات، امنیت تنگۀ هرمز و پروندۀ هسته‌ای تبدیل خواهد شد یا رهبران برای حفظ اعتبار داخلی‌شان به سیاستِ فشار و تهدید ادامه می‌دهند؟ پاسخ به این پرسش، بیش از نام برندگانِ انتخابات بر آیندۀ جنگِ ایران اثرگذار است.