هشدار به رانندگان/ چرا لاستیک زاپاس حتی بدون استفاده بعد از ۱۰ سال باید تعویض شود؟

لاستیک خودرو از ترکیبات لاستیکی و مواد شیمیایی مختلفی ساخته شده است که وظیفه حفظ انعطاف‌پذیری، چسبندگی و تحمل فشار را بر عهده دارند. با گذشت زمان، ویژگی‌های این مواد تغییر می‌کند و لاستیک ممکن است بخشی از انعطاف‌پذیری و عملکرد اولیه خود را از دست بدهد.

عواملی مانند گرما، تابش فرابنفش، اوزون، تغییرات دما و شرایط نگهداری نامناسب می‌توانند روند پیر شدن لاستیک را سرعت ببخشند.

نکته مهم اینجاست که فرسودگی همیشه با ساییدگی آج یا ترک‌های قابل مشاهده همراه نیست. بنابراین، ممکن است لاستیک زاپاس از نظر ظاهری سالم به نظر برسد، اما به دلیل عمر بالا دیگر برای استفاده ایمن مناسب نباشد.

آیا لاستیک زاپاس بعد از ۱۰ سال حتماً باید تعویض شود؟

رسیدن عمر لاستیک به ۱۰ سال، یک معیار احتیاطی مهم برای تعویض آن است؛ اما این عدد به معنای تضمین سلامت لاستیک تا پایان این دوره نیست. شرایط نگهداری، میزان مواجهه با گرما و عوامل محیطی و همچنین دستورالعمل سازنده می‌توانند بر عمر مفید لاستیک تأثیر بگذارند.

اگر لاستیک زاپاس پیش از ۱۰ سالگی دچار ترک‌خوردگی، برآمدگی، بریدگی یا آسیب‌های دیگر شده باشد، نباید صرفاً به دلیل سن کمتر آن را سالم فرض کرد.

از سوی دیگر، اگر ۱۰ سال یا بیشتر از تاریخ تولید لاستیک گذشته باشد، مناسب بودن ظاهری و باقی ماندن آج کافی، به‌تنهایی دلیل قابل اتکایی برای ادامه استفاده نیست. در چنین شرایطی، تعویض لاستیک با نمونه‌ای نو، مطابق توصیه‌های سازنده، انتخاب ایمن‌تری است.

البته باید به تفاوت انواع زاپاس نیز توجه داشت؛ برخی خودروها از لاستیک زاپاس موقت استفاده می‌کنند که محدودیت‌های خاصی برای سرعت و مسافت دارد. در این موارد، رعایت دستورالعمل اختصاصی سازنده خودرو ضروری است.

چگونه تاریخ تولید لاستیک زاپاس را تشخیص دهیم؟

برای اطلاع از سن واقعی لاستیک، باید نوشته‌های حک‌شده روی دیواره آن را بررسی کنید. در لاستیک‌های دارای کد تاریخ تولید DOT، چهار رقم پایانی نشان‌دهنده زمان ساخت هستند:

• دو رقم اول: هفته تولید لاستیک

• دو رقم آخر: سال تولید لاستیک

برای مثال، کد ۱۲۲۰ نشان می‌دهد لاستیک در هفته دوازدهم سال ۲۰۲۰ تولید شده است.

توجه داشته باشید که تاریخ تولید لاستیک با سال ساخت خودرو یا زمان خرید لاستیک یکسان نیست. به همین دلیل، هنگام بررسی زاپاس، باید کد روی خود لاستیک را ملاک قرار دهید.

فشار باد زاپاس را هم فراموش نکنید

علاوه بر سن و وضعیت ظاهری، فشار باد لاستیک زاپاس نیز باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شود. کاهش فشار می‌تواند هنگام استفاده به لاستیک آسیب بزند یا عملکرد آن را مختل کند.

در مجموع، برای اطمینان از آماده‌بودن زاپاس در شرایط اضطراری، سه نکته اهمیت دارد: بررسی تاریخ تولید، کنترل سلامت فیزیکی و تنظیم فشار باد مطابق توصیه سازنده. استفاده نشدن از لاستیک به معنای فرسوده نشدن آن نیست و زاپاس قدیمی ممکن است درست در زمانی که به آن نیاز دارید، قابل اعتماد نباشد.