فوک خزری در آستانه انقراض؛ کاهش ۹۵ درصدی جمعیت / خورسند: فوک های خزری در شمال خزر می میرند و لاشه هایشان به سواحل ایران می رسد

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، فوک خزری تنها پستاندار دریای کاسپین و یکی از گونه‌های منحصربه‌فرد این پهنه آبی است. این جانور فقط در این دریا زندگی می‌کند و بخش مهمی از چرخه زندگی‌اش به آب‌های سرد شمال دریای کاسپین وابسته است. فوک خزری در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) در رده «در معرض خطر» قرار دارد؛ یعنی با خطر بسیار بالای انقراض در طبیعت روبه‌رو است.

این گونه میلیون‌ها سال است که به‌صورت اختصاصی در دریای خزر زندگی می‌کند و در هیچ دریای دیگری به‌طور طبیعی یافت نمی‌شود و کاهش ۹۵ درصدی جمعیت این گونه در یک قرن اخیر، حفاظت از این گونه را بسیار مهم تر از پیش کرده است.

در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۵۱ قلاده فوک خزری تلف شدند و از ابتدای فروردین‌ماه تاکنون نیز ۳۱ مورد تلفات ثبت شده است.

شمار تلفات ثبت‌شده در بازه زمانی مشابه به ۳۶ قلاده رسیده است که این موضوع نشان‌دهنده اهمیت موضوع است.

در این خصوص، آرمان خورسند، رئیس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط زیست، در گفت‌وگو با رکنا درباره وضعیت فوک خزری و عوامل تهدیدکننده این گونه گفت: مرگ‌ومیر فوک‌های خزری ابعاد مختلفی دارد؛ چراکه بخش عمده‌ای از این تلفات در محدوده شمالی دریای خزر، یعنی زیستگاه طبیعی این گونه، رخ می‌دهد و لاشه‌ها پس از مدتی به سواحل جنوبی می‌رسند. به همین دلیل، بررسی علت مرگ آنها پس از گذشت زمان دشوار است.

وی افزود: فوک خزری ذاتا حیوان حساسی است. حتی در میان صیادان منطقه کاسپین نیز این موضوع از گذشته مورد توجه بوده است. زمانی که تعداد فوک‌ها بیشتر بود، تعدادی از آنها در تورهای ماهیگیری گرفتار می‌شدند و صیادان برای رها کردن آنها، با وارد کردن ضربه به سر حیوان، تلاش می‌کردند فوک را آرام کنند. حدود ۲۰ سال پیش، صیادان تصور نمی‌کردند این ضربه‌ها بتواند آسیب جدی به فوک وارد کند؛ در حالی که جمجمه این حیوان حساس است و ممکن بود فوک پس از رهاسازی، به دلیل آسیب واردشده، چند روز بعد تلف شود.

خورسند با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره وضعیت فوک خزری ادامه داد: بر اساس مطالعاتی که در قزاقستان، به‌عنوان یکی از زیستگاه‌های طبیعی این گونه، انجام شده، تغییرات اقلیمی، از بین رفتن مناطق یخ‌زده که زیستگاه طبیعی فوک‌ها محسوب می‌شود، گرمایش زمین و کاهش منابع غذایی در دریای خزر از جمله عواملی هستند که بر وضعیت این گونه اثر گذاشته‌اند. فوک خزری اکنون به مراحل خطرناکی از نظر بقا نزدیک شده است.

رئیس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط زیست درباره اقدامات حفاظتی نیز گفت: اقدام فوری پیشنهادی جمهوری اسلامی ایران درباره فوک خزری مورد تأیید اعضا قرار گرفته است. این اقدام با همکاری معاونت دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان شیلات دنبال شده و امیدواریم کشورهای عضو نیز در این زمینه مصمم باشند و اقدامات جدی و مؤثری برای حفاظت از این گونه ارزشمند انجام دهند.