نمیتوانیم و نمیخواهیم مؤسسات کنکور را حذف کنیم
رکنا: معاون وزیر آموزشوپروش گفت: برنامهای برای حذف مؤسسات کنکور نداریم.
در سالهای اخیر، مدارس غیردولتی بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه خانوادهها، کارشناسان و سیاستگذاران آموزشی قرار گرفتهاند؛ مدارسی که امروز با پوشش حدود 2.5 میلیون دانشآموز در بیش از 21 هزار واحد آموزشی، سهم قابلتوجهی از نظام تعلیم و تربیت کشور را به خود اختصاص دادهاند.
افزایش تعداد این مدارس، تمرکز بالای آنها در برخی استانها بهویژه تهران و نقش پررنگشان در مقاطع مختلف تحصیلی، در کنار رشد هزینههای آموزشی، باعث شده موضوع «شهریه مدارس غیردولتی» به یکی از جدیترین چالشهای آموزشوپرورش تبدیل شود؛ چالشی که هم دغدغه خانوادههاست و هم محل بحث سیاستگذاران.
احمد محمودزاده، معاون وزیر آموزشوپرورش و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی، علاوه بر ارائه تصویری آماری از وضعیت مدارس غیردولتی، به سازوکار قانونی تعیین شهریه، معیارهای هفتگانه مصوب قانون، فرآیند چندلایه نظارت از سطح منطقه تا مرکز و همچنین برخورد با تخلفات، از جمله پلمب و لغو مجوز صدها مدرسه متخلف پرداخته شد.
محمودزاده تأکید کرد که هیچ مدرسهای حق دریافت شهریه خارج از چارچوب مصوب را ندارد و نظام نظارتی بهصورت جدی این موضوع را رصد میکند.در بخش دوم نیز، معاون وزیر آموزشوپرورش بهصورت جزئیتر به فرآیند نظارت بر شهریهها، نقش شوراهای منطقهای و استانی، جایگاه انجمن اولیا و مربیان، نحوه رسیدگی به شکایات خانوادهها و برخورد با تخلفات احتمالی مدارس و مؤسسات آموزشی پرداخت و تأکید کرد که هیچ مدرسهای مجاز به دریافت شهریه خارج از چارچوب مصوب نیست.
احمد محمودزاده، معاون وزیر آموزشوپرورش و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی، تمرکز مصاحبه از موضوع شهریهها فراتر رفته و به یکی دیگر از دغدغههای جدی خانوادهها و کارشناسان آموزشی پرداخته شده است؛ نحوه نظارت بر مؤسسات آموزشی آزاد و نقش آنها در فضای آموزشی کشور. در سالهای اخیر، گسترش آموزشگاههای آزاد، کلاسهای کنکوری و دورههای آموزشی خارج از چارچوب مدرسه، بهویژه در بستر فضای مجازی، پرسشهای متعددی را درباره حدود اختیارات این مؤسسات، مجوزهای قانونی و میزان نظارت آموزشوپرورش بر فعالیت و تبلیغات آنها ایجاد کرده است.
محمودزاده، با تفکیک مؤسسات آموزشی مجاز و غیرمجاز، به تشریح سازوکارهای قانونی نظارت بر حدود 20 هزار آموزشگاه فعال در کشور میپردازد و تأکید میکند که هیچ مؤسسهای بدون دریافت مجوز رسمی، حق فعالیت آموزشی یا تبلیغات رسانهای ندارد. او همچنین به اقدامات وزارت آموزشوپرورش برای برخورد با مراکز فاقد مجوز، پلمپ آموزشگاههای غیرقانونی و مکاتبه با صداوسیما و سایر نهادها برای جلوگیری از تبلیغات غیرمجاز اشاره میکند.
در ادامه معاون وزیر آموزشوپرورش به موضوع بحثبرانگیز «مافیای کنکور» پرداخته و ضمن رد رویکرد حذف مؤسسات کنکوری، از سیاست هدایت و ساماندهی آنها در چارچوب نظام آموزشی سخن میگوید.
محمودزاده همچنین دیدگاه خود را درباره آینده کمی و کیفی مدارس غیردولتی، انطباق فعالیت این مدارس با سند تحول بنیادین، ایجاد نظام رتبهبندی و نسبت مدارس غیردولتی با عدالت آموزشی تشریح میکند.
طبق آمار، حدود 20هزار آموزشگاه آزاد فعال هستند که زیرمجموعه مدارس غیردولتی یا بهطور مستقل فعالیت میکنند و از آموزشوپرورش مجوز میگیرند. نظارت بر این مؤسسات چگونه است؟ همچنین ما شاهد تبلیغات متنوعی از این مؤسسات هستیم؛ آیا این تبلیغات تحت نظارت و مجوز وزارتخانه است؟
نظارت بر مؤسسات آموزشی آزاد (کلاسها و آموزشگاههایی که خارج از نظام رسمی مدرسه و غالباً برای کنکور یا دورههای فوقبرنامه تدارک دیده شدهاند) موضوع مهمی است.
در حال حاضر سه دسته مؤسسه وجود دارد:
مؤسسات آموزش بزرگسالان زیر 20 سال: بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی و قانون مصوب مجلس، هیچ مؤسسهای حق آموزش دانشآموزان زیر 20 سال را بدون مجوز آموزشوپرورش ندارد. این بدین معناست که اگر قرار باشد فعالیتی برای دانشآموزان صورت بگیرد (از دوره ابتدایی تا متوسطه)، حتماً مجوز آموزشوپرورش لازم است. وزارت آموزشوپرورش با هر آموزشگاه مربوط به دانشآموزان زیر 20 سال که فعالیت بدون مجوز انجام دهد برخورد میکند. ما همواره در فضای مجازی و رسانهها پیگیر این هستیم که این مؤسسات غیرمجاز منحل یا مجوزدار شوند.
مؤسسات آموزشگاههای دارای مجوز: مؤسساتی هستند که به صورت قانونی مجوز آموزشگاه آزاد دریافت کردهاند. این آموزشگاهها میتوانند دورههای هنرستانی یا دورههای بزرگسالان را ارائه کنند و اداره نظارت آموزشوپرورش بر آنها اعمال میشود.
مؤسسات فاقد مجوز (غیررسمی): عدهای که بدون مجوز اداره میکنند، یا مثلاً در شبکههای اجتماعی کلاس برگزار میکنند. ما مرتباً از طریق مراجع قانونی (دادستانی) و هماهنگی با دستگاههای دیگر (مثلاً شورای عالی انقلاب فرهنگی) نسبت به شناسایی و پلمپ این مراکز اقدام میکنیم.
هیچ مؤسسهای، بدون مجوز حق تبلیغات ندارد
در خصوص تبلیغات این مؤسسات، وزارت آموزشوپرورش سازوکار مشخصی دارد. هیچ مؤسسه آموزشی نباید بدون هماهنگی مجوزهای رسانهای اقدام به تبلیغ کند.
ما به صداوسیما نامه زدهایم که پیش از هر پخش تبلیغ، اجازه وزارت را مشاهده کنند و در صورت نداشتن مجوز رسمی این مراکز را پخش نکنند. همچنین در مواردی مانند «تاپلند» و شبکههای استانی که بدون مجوز مجری تبلیغاتی حضور داشتند، به مسئولین ذیربط (از جمله مرکز رسانه قوهقضائیه و صداوسیما) مکاتبه کردهایم که نام آنها را حذف کنند و اجازه پخش ندهند. قطعاً اگر یک مجموعهای میخواهد تبلیغ کند، باید ابتدا از وزارت آموزشوپرورش مجوز تبلیغات اخذ کند. ما مرتباً با موسسات مختلف مکاتبات انجام میدهیم تا صحنه تبلیغات به صورت قانونی طی شود.
به بیان ساده، هر مؤسسه یا آموزشگاهی که بخواهد در زمینه آموزش فعالیت یا تبلیغ کند، باید از وزارتخانه مجوز بگیرد. تبلیغات بدون مجوز را رصد و با آن برخورد میکنیم و به رسانهها تأکید کردهایم فقط سراغ مراکزی بروند که مجوز رسمی دارند.
نمیتوانیم و نمیخواهیم مؤسسات کنکور را حذف کنیم
وزیر آموزشوپرورش چند هفته پیش از «مافیای کنکور» نام برد و گفت پیرامون کنکور بسیاری از طرحهای آموزشی نقش بر آب شده و آموزشوپرورش از مأموریت خود دور شده است. نظر شما در این باره چیست؟ آیا مؤسسات آموزشی آزاد خودشان عاملی برای تداوم وضعیت موجود هستند؟
قطعاً کنکور به عنوان یک هدف غایی در ذهن بسیاری از خانوادهها و دانشآموزان نقش مهمی پیدا کرده و بخشهایی از بازار آموزشی کشور را به خود اختصاص داده است.
سؤال این است که آیا ما باید با این واقعیت برخورد کنیم یا تلاش کنیم آن را بهگونهای در چارچوب نظام آموزشی خود جذب کنیم. تجربه من میگوید که بهتر است «خوراک» این مؤسسات را خود ما بدهیم تا نحوه ارائه آن تحت نظارت ما قرار گیرد. به تعبیر خودم، اگر میدانیم که مهمانمان چای دوست دارد، خودمان چای آماده میکنیم؛ اگر دانشآموزان میخواهند راهی دانشگاه شوند، باید نیاز آمادگی برای دانشگاه را ما در مدارس تأمین کنیم. اگر ما نتوانیم در مدارس همان آمادگی را ایجاد کنیم، دانشآموزان ناچار میشوند به سراغ بیرون بروند و در آنجا محتوا و راهنمایی خود را پیدا کنند، که ممکن است با اهداف ما همسو نباشد.
در واقع، ما نمیتوانیم و نمیخواهیم «مؤسسات کنکور» را بهکلی حذف کنیم؛ بلکه رویکرد ما این است که آنها را در چارچوب نظام آموزشی هدایت کنیم. به محض اینکه والدین و دانشآموزان ببینند مدرسه میتواند نیاز یادگیری را به خوبی برآورده کند، آنها جذب مدرسه خواهند شد و این مؤسسات کمککننده خواهند بود.
اگر ما نتوانیم آموزش لازم را فراهم کنیم، مردم از جایی میآیند و کارشان را انجام میدهند. بنابراین، راهبرد آموزشوپرورش این است که این مراکز را همراستا با برنامههای تعلیم و تربیت کنیم؛ مثلاً اگر قرار است دورهای برای تقویت ریاضی یا زبان تدریس شود، محتوای آن را از قبل ما مشخص کنیم یا با سازمان پژوهش هماهنگ کنیم.
به این ترتیب مؤسسات کنکوری میتوانند نقش کمکی ایفا کنند، نه اینکه دانشآموز را از مسیر آموزش رسمی دور کنند.
روند کمی و کیفی مدارس غیردولتی در آینده چگونه میشود؟
روند رشد کمی و کیفی مدارس غیردولتی را در پنج تا 10 سال آینده چطور ارزیابی میکنید؟
ما برنامهای برای افزایش کمّی قابلتوجه مدارس غیردولتی در دستور کار نداریم، زیرا در حال حاضر هم تقاضا و عرضه به میزانی هست که روند طبیعی ادامه خواهد داشت. به عبارت دیگر، تلاش اصلی ما نه افزایش تعداد جدید، بلکه ارتقای کیفیت آموزش و پرورش در مدارس موجود (دولتی و غیردولتی) است.
برای بهبود کیفیت آموزشی نیز از ابزارهای «پایش و ارزیابی دادهمحور» استفاده میکنیم. دادههای مربوط به آزمونهای نهایی، کنکور سراسری، المپیادها و مسابقات علمی و ورزشی را مدرسه به مدرسه بررسی میکنیم.
بر اساس این دادهها، سامانهای طراحی کردهایم به نام «رصد، پایش و مداخله» که دقت آن به حدی است که برخی افراد نامش را مخفف «کاما» گذاشتهاند.
هدف این است که وضعیت عملکرد هر مدرسه دولتی یا غیردولتی را در حوزههای مختلف شناسایی کنیم، نقاط ضعف را در بیابیم و نسبت به مداخلات اصلاحی اقدام کنیم. برای مثال، اگر در یک مدرسه غیردولتی ضعیف عملکرد کنکور و آزمون نهایی داشتیم، برای آن دانشآموزان یا معلمان راهکار آموزشی ویژه در نظر میگیریم. بدین ترتیب، رشد کمی مدارس غیردولتی طبق روند عادی صورت میگیرد و تمرکز ما بر ارتقای کیفیت در همه مدارس خواهد بود.
انطباق فعالیتهای مدارس غیردولتی با سند تحول و نظام رتبهبندی
فعالیتهای مدارس غیردولتی تا چه حد با اهداف سند تحول بنیادین آموزشوپرورش انطباق دارد؟ آیا نظام رتبهبندی یا اعتبارسنجی مستقل برای این مدارس وجود دارد؟
تمام مدارس غیردولتی موظفند برنامه درسی ملی ما را اجرا کنند. هیچ مدرسه غیردولتی نمیتواند خارج از کتابهای درسی مصوب و بدون مجوز محتوای جدید ارائه کند. همانطور که گفتم، هر برنامه تکمیلی یا کتاب جدید باید توسط سازمان پژوهش تأیید شود. بنابراین درونمایه و اهداف سند تحول بنیادین که مبنای برنامه درسی ملی است، در همه مدارس غیردولتی نیز اجرا میشود. در درسهایی مانند قرآن، ریاضی، علوم، زبان فارسی، تاریخ و… برنامههای درس ملی بدون تغییر ارائه میشود و فعالیتهای فوقبرنامه نیز تنها مجاز است با مصوبه و نظارت وزارت باشد.
در قانون جدید مدارس غیردولتی (مصوب مجلس) به صراحت آمده که برای این مدارس نظام رتبهبندی یا اعتبارسنجی مستقلی ایجاد خواهد شد. ما شاخصهای این نظام را تدوین کردهایم و به شورای عالی آموزشوپرورش ارائه کردهایم. در صورت تصویب نهایی شورای عالی، این نظام نیز اجرا خواهد شد تا کیفیت مدارس غیردولتی به صورت رسمی و شفاف ارزیابی شود.
نقش مدارس غیردولتی در کاهش عدالت آموزشی را قبول ندارم
برخی معتقدند موفقیت مدارس غیردولتی (مثلاً در کنکور و پذیرش رشتههای برتر) نشان از کاهش کیفیت مدارس دولتی دارد و این امر با عدالت آموزشی در تضاد است. آیا شما این تحلیل را قبول دارید؟ به ویژه اینکه گفته میشود بهتر است ابتدا به تقویت مدارس دولتی پرداخته شود. شما چه پیشنهادی برای ارتقای کیفیت مدارس دولتی دارید؟
من با چنین تحلیلی موافق نیستم. اولاً، اینکه بگوییم «وجود مدارس غیردولتی خوب نشاندهنده ناکافی بودن کیفیت مدارس دولتی است» درست نیست. اگر در کشور به فرض همه مدارس غیردولتی را تعطیل کنیم، لزوماً کیفیت مدارس دولتی بالا نخواهد رفت. این یک مغلطه است؛ این دو موضوع را نباید به هم ربط داد. ما در کشور مدارس دولتی بسیار خوبی داریم؛ مجموعههایی مانند «سمپاد»، مدارس هیئت امنایی و نمونه دولتی که واقعاً سطح علمی بالایی دارند. اینها بایستی با هم مقایسه شوند، نه اینکه مدارس خوب غیردولتی را با مدارس ضعیف دولتی مقایسه کنیم.
ثانیاً، موفقیت در کنکور بستگی دارد به آمادگی خانواده، استعداد دانشآموز، زمان گذاشتن برای مطالعه و روش تدریس. بسیاری از خانوادهها از ابتدا دانشآموز توانمندی دارند و نمیخواهند هیچ امکانی را از او دریغ کنند؛ بنابراین به مدارس غیردولتی یا نمونه روی میآورند.
عدهای هم ممکن است به دلایل شخصی مسیر دیگری انتخاب کنند. نمیتوانیم با یک مقایسه ساده بگوییم چون تعداد قبولی مدارس غیردولتی بیشتر است پس مدارس دولتی کیفیت ندارند.
از سوی دیگر، دولت بهشدت روی تقویت مدارس دولتی تمرکز کرده است. هم رئیسجمهور و هم وزیر محترم آموزش و پرورش بارها اعلام کردهاند که اولویت اول دولت رفع نیازهای مدارس دولتی است. در حال حاضر برنامه عظیمی به نام «نهضت ملی مدرسهسازی» و اختصاص اعتبارات ویژه برای تجهیز مدارس در دست اجرا داریم که بیسابقه است.
هفتههای ملی کیفیت آموزشی، ارتقای عدالت آموزشی و تجهیز همه مدارس دولتی با تجهیزات نوین از برنامههای دولت است. این نشان میدهد که دولت قائل به تضعیف مدارس دولتی نیست، بلکه روی بهبود آنها تأکید دارد.
در نتیجه، اینکه گفته شود «وجود مدارس غیردولتی سبب پایین بودن کیفیت مدارس دولتی شده»، با واقعیت نمیخواند و وزارت آموزشوپرورش آن را قبول ندارد.
البته ما معتقدیم باید شرایط مدارس دولتی را بیش از پیش ارتقا بدهیم. اگر من قرار باشد طرحی بدهم، همه تمرکز من روی معلم خواهد بود؛ چون معلم ستون اصلی کیفیت آموزشی است. اگر منزلت معلم ارتقا یابد، معیشت او تأمین شود، اقتدار حرفهایاش حفظ شود و امکان دانشافزایی او فراهم باشد، بدون شک کیفیت مدارس دولتی (و غیر دولتی) بهبود مییابد. همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند، اگر معلم چیزی باشد، همه چیز هست. لذا سرمایهگذاری روی معلمان، ارتقای پرداختها، افزایش دورههای توانمندسازی و توجه به شأن علمی و فرهنگی آنها، نسخه من برای ارتقای کیفیت مدارس دولتی است.
ارسال نظر