رکنا گزارش می دهد
برزخ بیشناسنامهها / ایرانِ ۱۴۰۴ و یک میلیون شهروندی که «وجود ندارند»
سه دیماه ۱۲۹۷، شناسنامه آمد تا ایرانیها «به رسمیت شناخته شوند». بیش از صد سال بعد، در ایرانِ ۱۴۰۴، هنوز کودکانی متولد میشوند که هرگز ثبت نمیشوند؛ بزرگ میشوند بیمدرسه، کار میکنند بیقرارداد و میمیرند بیگواهی فوت. این گزارش روایت کسانی است که زندهاند، اما در هیچ سامانهای وجود ندارند؛ شهروندانی که قانون برایشان نوشته شده، اما زندگیشان خارج از قانون میگذرد.
به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، سه دیماه ۱۲۹۷؛ روزی که برای نخستینبار «سجل» ایرانی صادر شد. شناسنامهای که قرار بود مرز میان «بودن» و «نبودن» را مشخص کند؛ مرزی که بیش از یک قرن بعد، هنوز برای صدها هزار نفر در ایران کشیده نشده است. آن روز، دختری به نام «فاطمه پهلوی» نخستین ایرانی صاحب شناسنامه شد؛ اما امروز، در سال ۱۴۰۴، هنوز کودکانی در همین سرزمین به دنیا میآیند، بزرگ میشوند، پیر میشوند و میمیرند، بیآنکه در هیچ دفتر رسمیای ثبت شده باشند. این گزارش، روایت همانهاست؛ مردمانی که «هستند»، اما «به رسمیت شناخته نمیشوند».
زندگی بدون نام، زندگی بدون حق
در روستاهای دورافتاده سیستان و بلوچستان، هویت مفهومی انتزاعی نیست؛ مسئلهای است به اندازه نان شب. کودکانی هستند که مدرسه را فقط از پشت دیوارهای کاهگلی میشناسند، چون شناسنامه ندارند. زنانی که زایمانشان در خانه انجام میشود، چون دفترچه بیمه ندارند. مردانی که کار میکنند، اما قرارداد ندارند؛ چون «وجود قانونی» ندارند.
«بیشناسنامهها» عنوانی خشک و اداری است برای دردناکترین شکل محرومیت. حذف کامل از نظام خدمات اجتماعی. نداشتن شناسنامه یعنی نداشتن آموزش، درمان، یارانه، بیمه، حساب بانکی، ازدواج رسمی و حتی گواهی فوت.
در جغرافیایی که سالهاست با فقر، خشکسالی، بیکاری و ناامنی دستبهگریبان است، بیشناسنامهگی به رنجها «میچربد»؛ زخمی کهنه بر تن زخمی سیستان و بلوچستان.
رکورددار بیهویتی در ایران
طبق آخرین آمارهای رسمی، بیش از یک میلیون نفر در پنج استان کشور یعنی سیستان و بلوچستان، خراسان، گلستان، کرمان و آذربایجان غربی با معضل بیشناسنامهگی مواجهاند. اما سیستان و بلوچستان، صدرنشین جدول بیهویتهای کشور است.
آمارهای غیررسمی از جمعیتی بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار نفر فقط در این استان حکایت دارد که در وضعیت بلاتکلیفی مطلق زندگی میکنند. مردمانی که نه اتباع خارجیاند و نه بهطور رسمی ایرانی محسوب میشوند؛ ساکنان دائمی یک «برزخ حقوقی».
مرز، مهاجرت و هویتهای گمشده
هممرزی سیستان و بلوچستان با افغانستان و پاکستان، این بحران را پیچیدهتر کرده است. سالها مهاجرت، ازدواجهای ثبتنشده، فقر ساختاری، بیسوادی و نبود دسترسی به نهادهای ثبتی باعث شده نسلهایی متولد شوند که هیچ سندی از پدر و مادر خود ندارند.
در این میان، دو گروه اصلی از افراد بدون شناسنامه در ایران شناسایی شدهاند.فرزندان زنان ایرانی و مردان خارجی.این گروه با اصلاح قانون در مهرماه ۱۳۹۸، تا حد زیادی تعیینتکلیف شدند و امکان دریافت شناسنامه برایشان فراهم شد.
افرادی که مدرکی برای اثبات ایرانیبودن ندارند.کسانی که نام پدر و مادرشان مشخص نیست یا اسناد هویتی نسلهای قبل را در اختیار ندارند. بررسیها نشان میدهد بخشی از این افراد اتباع افغانستانی هستند که تلاش میکنند شناسنامه ایرانی دریافت کنند؛ موضوعی که قانون اجازه آن را نمیدهد. همین نقطه، محل تلاقی «حق انسانی» و «ملاحظات حاکمیتی» است؛ جایی که تصمیمگیری نه ساده است و نه سریع.
قانون هست، اجرا زمان میبرد
مسئولان تأکید میکنند از نظر قانونی، دیگر خلأیی برای صدور شناسنامه وجود ندارد. با رأی اخیر دیوان عالی کشور و ابطال بند ۸ مصوبه سال ۶۷، حتی برای افرادی که والدینشان «سجل اصیل ایرانی» ندارند نیز امکان تشکیل پرونده فراهم شده است.
قانون تابعیت ایران (مواد ۹۷۶ و ۹۸۹ قانون مدنی) بهروشنی مشخص میکند چه کسانی ایرانی محسوب میشوند و چه کسانی نه. اگر فردی واقعاً ایرانی باشد، مانعی برای دریافت شناسنامه وجود ندارد.مشکل، اثبات است.
اگر قانون هست، چرا بحران ادامه دارد؟
پاسخ را باید در فاصله میان «قانون» و «زندگی واقعی» جستوجو کرد. در روستاهای دورافتاده، دسترسی به نهادهای انتظامی، شوراهای تأمین، ثبت احوال و حتی سواد حقوقی وجود ندارد. روندهای اداری طولانی، هزینهبر و فرسایندهاند. برای کسی که هیچ مدرکی ندارد، اثبات «ایرانی بودن» شبیه اثبات وجود خود است.
و در این میان، زمان میگذرد. کودک بزرگ میشود، از مدرسه بازمیماند، وارد بازار کار غیررسمی میشود و چرخه بیهویتی تکرار میشود.
شناسنامه؛ تنها آرزو
وقتی از بیشناسنامهها میپرسی چه میخواهند، پاسخ پیچیدهای نمیدهند.نه شغل دولتی، نه وام، نه مهاجرت. فقط یک چیز و آن شناسنامه است.
سندی کاغذی که برای بسیاری بدیهی است، اما برای آنان، مرز میان «زندگی» و «بازماندگی از زندگی» است.بیش از صد سال از صدور نخستین شناسنامه ایرانی گذشته، اما هنوز هویت برای همه «حق برابر» نیست. و تا زمانی که در گوشهای از این کشور، انسانی بدون نام و شماره ملی زندگی کند، باید پرسید که دولت مدرن، بدون شناسنامه برای همه شهروندانش، چقدر کامل است؟
سلام ، اگه دادن شناسنامه تا این اندازه سخت و زمان بر هست ، حداقل برای بچه های زیر ده سال که در ایران متولد شده اند که میشه بدون هیچ استثنایی ، شناسنامه صادر کرد؛ چون این سن کم هر بچه ای باشه، که شناسنامه نداشته باشه و توی ایران باشه، معنیش ایرانی بودن او هست، در واقع شناسنامه دار کردن ، کمترین کاری هست که میشه برای اونا انجام داد، اونم توی این زمان
باسلام در این مملکت شناسنامه هست ولی هیچ سر نخی از تولدووجود خارجی نیست در واقع جعلی وبی هویت هستند اخیرا یک مورد به دادستانی گزارش دادیم ببینیم دستور ابطال صادر میکنند ووجه دریافتی یارانه،سهام عدالت،کالابرگ وکمیته امداد که در قبال آن شناسنامه گرفتن مسترد می شود
اون فرزند نطفه افغانستانی رو هم نباید هویت ایرانی بدهید.... حد اون فقط شاید یه اجازه اقامت قابل قبول باشه
باید ملیت و مدارک سجلیشون رو از کشور خودشون بگیرند.
انقدرعامیانه به مدیریت جامعه تیترنزنیداینهاافرادبیکاروبدون تخصص هستندکه بامهاجرت غیرقانونی درسایه ترک فعل مرزبانی باهویت پاکستانی واردایران شده وساکن شده اندودادن شناسنامه صدهامسیولیت برای کشورداردشغل ومسکن وتراکنش های مالی یارانه اب وبرق وگازوتلفن وکارت بانکی وصدهاخدمات دیگربرگردن دولت خواهدبوددرحالی که دارای مدارک هویتیپاکستانی مخفیانه هم دارندوباب شدن ان سیل تشدیدمهاجرت رابدنبال خواهدداشت مسیولین مرزی ترک فعل کرده اندبایدمرزهاراکنترل ازپرودانهتجلوگیری ومابقی رابه کشورشان عودت می دادندالان هم بانظارت نماینده سازمان ملل وباهماهنگی باپاکستان بایداینکارصورت گیرد
جای تأسف داره حکومتی که مدعیه آقایی منطقه هستش آمار شهروندان خودش رو نداره اینقدر مرزهایش ولنگاره که هر کی دلش بخواد میاد و میره و حاکمیت هیچ عکس العملی نداره به جز آقایی منطقه
اینها افغانی و پاکستانی هستن چرا شناسنامه بدن؟
بخدا این ظلمه ک افغانیها تو ایران ازهمه امکانات بر خوردار هستند ولی مناطقی ازایران ن شناسنامه دارند ون از تحصیل برخوردار هستند.... درصورتی ک ماه مهرمسؤولین خودشونو وا ثبت نام مدارس افغانی ها هلاک کردند... ب خدا این یک خیانت آشکاره..... پس ببینید مردم ایران چقد مظلوم و بدبختن
چقدر ما مردم ساده لوح و مثلا دلسوز هستیم مثلا در سیستان بلوچستان اینا همشون افغانی که خودشونو جای بلوچستان ایرانی جا زدن مظلوم نمایی میکنن و از فرصت برای شناسنامه گرفتن استفاده میکنن
اینایی که تو سیستان و بلوچستان هستند افغانی هستند و اکثرا خودشان را بلوچ جا میزنن که بهشون شناسنامه بدهند ...
بسیاری از آقازاده های قانون گذار و مجری قانون، تابعیت جهان اول را دارند نیازی نیست بقیه انسان هایی که قرن ها و دهه ها در این جغرافیا زندگی میکنند شناسنامه داشته باشند یا رفاه دارن یا ندارند
آقایون مسئول بالا خره یه روزی باید پاسخ این بی توجهی ها را بدید ...شما براي افغانی ها شناسنامه ایرانی صادر میکنید ..ایرانی هایی هستند ..داخل کشور خودشون بی شناسنامه هستند ..شما دیگه کی هستید ...بی کفایت ...
برویدکشورتون شناسنامه بگیریدچه گناهی کردیم ...
خواهش میکنم تحقیق کنید . بله اگر شناسنامه ندارن به این دلیل است که غیر بومی های پاکستان میان سیستان بلوچستان زادو ولد میکنند وبخاطر هزینه زایمان ودرمان میان ایران و ایران هم بهشون شناسنامه نمیدن چون باید برگردن کشور خودشان
بیشتر اینا افغانستانی و پاکستانی اند.حتی اون بلوچایی ک توی بلوچستان زندگی میکنن و تحصیل کرده هم هستند اکثرشون اعتراف میکنن ک اصالتا افغانی بودند
اغلب بی شناسنامه ایرانی نیستند و با مظلوم نمایی قصد دارند علاوه بر شناسنامه کشورشان ،شناسنامه ایرانی هم داشته باشند تا قبل از بحث یارانه ،تمایل به ایرانی جا زدن وجود نداشت ،ولی الان اتباع می آیند چند سال در بیابان زندگی می کنند عده ای پیدا می شوند از اینها به اسم ایرانی حمایت می کنند ،صد سال است ایرانی شناسنامه دارد
برای افغانی ها شناسنامه میدن که مثل موریانه ایران تبدیل به افغانستان بکنند ولی برای ایرانی نمیشه چون یارانه باید بهشون بدن
در استان گلستان همان افغانیها هایی هستند که از سیستان وبلوچستان به امید شناسنامه ایرانی به گلستان مهاجرت کرده اند وگرنه همه استان گلستان ی های اصیل شناسنامه دارند دولت هم حق دارد احتیاط کند شماها هم هی فشار وارد نکنید.
سلام من اصل نصبم ایرانی هست همه اقوام شناسنامه ایران دارن به علت بیسوادی پدرم و این عشایر بوده موفق به گرفتن شناسنامه نشده چند بار رفتیم دادگاه درخواست اثبات نصب کردیم رای اثبات نصب تایید شده ولی همش جواب سر بالا میدن بخدا دیگه از این زندگی خسته شدیم مسولین محترم که این پیام منو میبینن لطفاً یه فکری برای ما بردارید والا ما انسان هستیم دوست داریم در آرامش زندگی کنیم
اون وقت شناسنامه ها رو به فغانی ها میفروشن
این همه افغانی پز ایران شدن صاحب شغل و خانه و رفاه کامل آنوقت چطوره. شهروند. ایرانی در سیستان نه شغل دارد نه شناسنامه. نه هویت ملی. چرا افغانی یارانه ملی را براحتی مصرف می کنند و هر رو.ز چشم پر چشم می کند و میخنده
حداقل به اونایی که پدر ومادرشون شناسنامه دارن مدرک بدهیدیک تست دی ان ای مگرچقدرزمان بره بلوچستان پرازاین آدماست که والدینشون مدرک دارن