مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی در گفت و گو با رکنا مطرح کرد
پژوهشگران ایرانی برای تامین هزینه زندگی به شغل دوم و سوم پناه می برند / محققان ایرانی بیشتر به آمریکا و کانادا مهاجرت می کنند + فیلم
رکنا: مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم با هشدار درباره تأثیر کمبود بودجه و مشکلات معیشتی بر فعالیت پژوهشگران گفت: تعداد زیادی از محققان به دلیل فشارهای اقتصادی از مسیر اصلی پژوهش فاصله گرفتهاند و برای تأمین هزینههای زندگی به مشاغل دوم و سوم روی آوردهاند؛ روندی که در کنار افزایش مهاجرت متخصصان، بر تولید علم کشور نیز تأثیر گذاشته است.
به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، مشکلات اقتصادی و کاهش سرمایهگذاری در حوزه علم و فناوری، تنها به محدود شدن امکانات پژوهشی منجر نمیشود؛ بلکه میتواند پژوهشگران را از فعالیت تخصصی خود دور کند و زمینه مهاجرت نیروهای علمی را افزایش دهد. در شرایطی که کشورهای مختلف با سرمایهگذاری در پژوهش به دنبال تقویت جایگاه علمی و فناوری خود هستند، وضعیت معیشتی محققان ایرانی به یکی از چالشهای جدی این حوزه تبدیل شده است.
صمد نژاد ابراهیمی، مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی، در گفتوگو با رکنا، در پاسخ به این پرسش که چه تعداد از پژوهشگران توانمند کشور به دلیل مشکلات مالی از فعالیت پژوهشی کنار کشیدهاند، گفت: تعداد این افراد بسیار زیاد است.
وی با اشاره به ارتباط مستقیم سرمایهگذاری در حوزه علم و فناوری با میزان تولیدات علمی و فناورانه کشورها افزود: هر کشوری که در این حوزه سرمایهگذاری بیشتری انجام دهد، طبیعتا خروجی بهتری دریافت میکند. چین نمونه روشنی از این موضوع است؛ این کشور طی ۱۰ تا ۱۵ سال گذشته سرمایهگذاری گستردهای در حوزه علم و فناوری انجام داده و نتایج آن را امروز در تولید فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، خودرو و محصولات پیشرفته مشاهده میکنیم.
نژاد ابراهیمی با اشاره به آمار تولید مقالات علمی چین اظهار کرد: این کشور در پنج سال گذشته رشد ۱۰۰ درصدی در تولید مقاله داشته است؛ بهطوری که تعداد مقالات سالانه آن از حدود ۸۰۰ هزار مقاله به یک میلیون و ۵۰۰ هزار مقاله رسیده است. در مقابل، رشد تولید مقاله در ایران طی همین بازه زمانی حدود پنج درصد بوده است.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی با اشاره به میزان سرمایهگذاری کشورها در این حوزه گفت: اگر نیم درصد از تولید ناخالص داخلی ایران برای تولید علم هزینه شود، با توجه به رقم ۳۰۰ میلیارد دلاری تولید ناخالص داخلی در سال گذشته، این میزان حدود ۲.۴ میلیارد دلار خواهد بود. در حالی که ترکیه حدود ۳۰ میلیارد دلار در این حوزه هزینه میکند.
وی تأکید کرد: پژوهشگران نیز مانند سایر افراد جامعه هزینههای زندگی دارند. حتی اگر فردی به کار علمی علاقهمند و نسبت به مسئولیت خود متعهد باشد، باید اجاره خانه و هزینههای روزمره زندگی را تامین کند. فشارهای اقتصادی باعث میشود پژوهشگر از مسیر اصلی تخصصی خود فاصله بگیرد و برای تأمین معاش به شغل دوم و سوم روی بیاورد.
نژاد ابراهیمی ادامه داد: در چنین شرایطی، پژوهشگر ممکن است ناچار شود پروژههایی خارج از حوزه تخصصی خود بپذیرد؛ در حالی که بهترین حالت این است که محقق تمام وقت و توان خود را روی یک زمینه تخصصی متمرکز کند. وقتی فرد مجبور است برای تامین هزینههای زندگی به فعالیتهای دیگر بپردازد، فرصت و تمرکز لازم برای پژوهش تخصصی را از دست میدهد.
وی در بخش دیگری از این گفتوگو به مهاجرت متخصصان اشاره کرد و گفت: ایالات متحده بیشترین سهم را در مقصد مهاجرت متخصصان ایرانی داشته و پس از آن کانادا و انگلیس قرار گرفتهاند. در سالهای اخیر نیز کشورهای آسیای شرقی و برخی کشورهای همسایه به مقاصد مهاجرتی متخصصان تبدیل شدهاند.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی در پایان با اشاره به اهمیت تعاملات علمی بینالمللی خاطرنشان کرد: رفتوآمد و تعامل علمی میان کشورها بخشی طبیعی از فعالیتهای علمی است؛ اما اگر این روند یکطرفه باشد و صرفاً به خروج متخصصان از کشور منجر شود، نتیجه آن برای کشور زیانبار خواهد بود.
ارسال نظر