چرا بعضی زنان برای کلثوم اکبری دست می‌ زنند؟ پشت این شوخی‌ ها چه خبر است؟

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، پرونده کلثوم اکبری، زنی که به قتل چند مرد متهم شده، فقط به دلیل ابعاد جنایی آن مورد توجه قرار نگرفته است. واکنش بخشی از کاربران فضای مجازی، به‌ویژه برخی زنان، به این پرونده نیز خود به موضوعی قابل تأمل تبدیل شده است.

در میان واکنش‌ها، شوخی‌هایی دیده می‌شود که گاهی از تمجید طنزآمیز کلثوم اکبری فراتر می‌رود و به نوعی دفاع از او شباهت پیدا می‌کند. بعضی کاربران با لحنی شوخی‌آمیز از او به عنوان زنی یاد می‌کنند که توانسته مردان را شکست دهد یا به اصطلاح از مردان انتقام بگیرد.

اما چرا مرگ چند انسان می‌تواند به سوژه شوخی و حتی تحسین تبدیل شود؟ آیا این زنان واقعاً با قتل موافق‌اند یا پشت این شوخی‌ها، خشم و نارضایتی عمیق‌تری پنهان شده است؟

برای فهم این واکنش‌ها باید از سطح شوخی‌های مجازی عبور کرد و به وضعیت روابط اجتماعی، تجربه‌های عاطفی و نگاه بخشی از جامعه به رابطه زنان و مردان توجه کرد.

وقتی یک متهم به نماد انتقام تبدیل می‌شود

یکی از توضیح‌های احتمالی این رفتار، خشم انباشته‌ای است که برخی زنان در روابط شخصی و اجتماعی خود تجربه کرده‌اند.زنانی که در زندگی مشترک یا روابط عاطفی با تحقیر، بی‌توجهی، نابرابری یا رفتارهای آزاردهنده مواجه شده‌اند، ممکن است نسبت به مردان یا ساختارهای مردسالارانه احساس خشم داشته باشند.

در چنین شرایطی، وقتی با داستان زنی مواجه می‌شوند که متهم به قتل چند مرد است، ممکن است به جای تمرکز بر جنایت و قربانیان، بخش دیگری از ماجرا برایشان برجسته شود؛ زنی که در روایت طنزآمیز فضای مجازی، برخلاف تصویر معمول از زنان، صاحب قدرت شده و مردان را شکست داده است.

به بیان ساده‌تر، ممکن است برخی از این کاربران نه از خود قتل، بلکه از تصویری که در ذهنشان از وارونه شدن قدرت میان زن و مرد ساخته شده، احساس رضایت کنند.

این موضوع را می‌توان نوعی انتقام نمادین دانست؛ یعنی فرد به جای آنکه مستقیماً با مشکلات و تجربه‌های تلخ خود روبه‌رو شود، از طریق یک شخصیت جنجالی احساس پیروزی می‌کند.

البته این توضیح درباره همه زنان منتشرکننده چنین شوخی‌هایی صدق نمی‌کند و بدون بررسی انگیزه کاربران نمی‌توان آن را یک حکم قطعی دانست.

شوخی با قتل؛ راهی برای فرار از واقعیت تلخ؟

روان‌شناسان معتقدند انسان‌ها گاهی برای کنار آمدن با اتفاقات تلخ و ترسناک، از طنز استفاده می‌کنند. وقتی یک اتفاق بسیار دردناک یا شوکه‌کننده است، تبدیل آن به شوخی می‌تواند از شدت اضطراب و سنگینی موضوع کم کند.

اما طنز همیشه بی‌ضرر نیست.گاهی شوخی درباره یک اتفاق تلخ، صرفاً راهی برای کنار آمدن با واقعیت است؛ اما گاهی آن‌قدر تکرار می‌شود که حساسیت افراد نسبت به اصل ماجرا کاهش پیدا می‌کند.

در پرونده‌هایی مانند کلثوم اکبری، این خطر وجود دارد که مرگ انسان‌ها به جای آنکه موضوع تأمل و همدردی باشد، به محتوایی برای خنداندن دیگران تبدیل شود.

مسئله زمانی جدی‌تر می‌شود که کاربران نه‌تنها با خود پرونده شوخی می‌کنند، بلکه قربانیان را نیز به تمسخر می‌گیرند یا رفتار متهم را نشانه زرنگی و قدرت معرفی می‌کنند.

در این نقطه، طنز دیگر فقط یک واکنش به خبر نیست؛ می‌تواند به عادی شدن خشونت کمک کند.

چرا بعضی‌ها از شکست یک گروه خوشحال می‌شوند؟

در روان‌شناسی، مفهومی وجود دارد که به معنای لذت بردن از شکست یا بدبختی دیگران است. به زبان ساده، گاهی افراد از زمین خوردن کسانی احساس رضایت می‌کنند که تصور می‌کنند به آن‌ها آسیب زده‌اند یا در موقعیت قدرت قرار دارند.

برای مثال، فردی که تجربه ناخوشایندی از یک رابطه داشته، ممکن است از شنیدن داستان شکست یک مرد احساس رضایت کند؛ حتی اگر آن اتفاق هیچ ارتباطی با تجربه شخصی او نداشته باشد.

در چنین شرایطی، ذهن فرد ممکن است قربانیان را نه به عنوان انسان‌هایی مستقل، بلکه به عنوان نماینده گروهی ببیند که از آن ناراضی است.

این همان جایی است که یک مشکل اجتماعی شکل می‌گیرد: انسان‌ها به جای آنکه رفتار افراد را جداگانه قضاوت کنند، درباره آن‌ها بر اساس جنسیتشان داوری می‌کنند.

اگر مردی به زنی آسیب زده باشد، باید درباره رفتار همان فرد صحبت کرد؛ نه اینکه همه مردان را مسئول دانست. به همین ترتیب، اگر زنی مرتکب جنایت شده باشد، نمی‌توان رفتار او را به نام اعتراض به مردان توجیه کرد.

شبکه‌های اجتماعی چگونه خشونت را سرگرم‌کننده می‌کنند؟

بخشی از ماجرا را باید در سازوکار شبکه‌های اجتماعی جست‌وجو کرد. محتوای عجیب، جنجالی و خلاف انتظار معمولاً توجه زیادی جلب می‌کند. یک شوخی درباره پرونده‌ای جنایی ممکن است هزاران واکنش موافق و مخالف ایجاد کند و همین واکنش‌ها باعث بیشتر دیده شدن آن شود.

از سوی دیگر، بعضی کاربران برای جلب توجه، متفاوت بودن یا نشان دادن تعلق خود به یک گروه، از ادبیاتی استفاده می‌کنند که در حالت عادی شاید حاضر به بیان آن نباشند.

در این فضا، گاهی فرد تصور می‌کند چون حرفش را به شوخی زده، دیگر مسئولیتی در قبال پیامد آن ندارد.اما واقعیت این است که تکرار یک شوخی می‌تواند به تدریج نگاه افراد را تغییر دهد. وقتی تمسخر قربانیان و ستایش خشونت بارها تکرار شود، ممکن است حساسیت عمومی نسبت به آن کاهش پیدا کند.

یک تناقض جدی؛ چرا جان انسان‌ها باید جنسیت داشته باشد؟

شاید مهم‌ترین بخش این ماجرا همین باشد.سال‌هاست درباره خشونت علیه زنان، ضرورت حمایت از قربانیان و مقابله با رفتارهای آزاردهنده صحبت می‌شود. این مطالبه کاملاً ضروری است و جامعه باید در برابر هرگونه خشونت علیه زنان حساس باشد.

اما آیا این حساسیت نباید درباره مردان نیز وجود داشته باشد؟اگر جامعه از خشونت علیه زنان ناراحت است، نمی‌تواند در برابر خشونت علیه مردان بی‌تفاوت باشد. نمی‌توان قتل یک زن را فاجعه دانست، اما وقتی قربانی مرد است، آن را به شوخی و سرگرمی تبدیل کرد.

جان انسان‌ها با جنسیت آن‌ها ارزش‌گذاری نمی‌شود.اتفاقاً یکی از نشانه‌های بلوغ اجتماعی این است که بتوانیم حتی درباره فردی که به گروه اجتماعی مورد علاقه ما تعلق ندارد، احساس همدلی داشته باشیم.

پشت این شوخی‌ها، یک هشدار اجتماعی وجود دارد

ماجرای واکنش‌ها به پرونده کلثوم اکبری را نباید بهانه‌ای برای متهم کردن زنان یا تعمیم رفتار تعدادی از کاربران به همه زنان جامعه کرد. چنین برخوردی نه علمی است و نه کمکی به حل مسئله می‌کند.اما نادیده گرفتن این واکنش‌ها نیز درست نیست.

اگر بخشی از جامعه به جایی برسد که خشونت علیه یک جنس را در قالب شوخی قابل قبول بداند، باید درباره کیفیت روابط اجتماعی و میزان تحمل و همدلی در جامعه نگران شد.شاید برخی از این شوخی‌ها از دل تجربه‌های تلخ، احساس تبعیض و خشم‌های فروخورده بیرون آمده باشند. این خشم‌ها باید شنیده شوند، اما شنیده شدن یک اعتراض به معنای تأیید هر نوع واکنش به آن نیست.

جامعه به جای آنکه زنان و مردان را در برابر یکدیگر قرار دهد، باید راهی برای ترمیم روابط، آموزش احترام متقابل و مقابله با خشونت پیدا کند.

نمی‌توان با خشونت مبارزه کرد، اما وقتی قربانی از جنس دیگری است، برای آن کف زد. نمی‌توان خواهان عدالت بود، اما رنج قربانیانی را که با نگاه ما همسو نیستند، نادیده گرفت.

شاید مسئله اصلی پرونده کلثوم اکبری فقط این نباشد که چرا یک زن متهم به قتل چند مرد شده است؛ مسئله مهم‌تر این است که چرا مرگ انسان‌ها برای بخشی از جامعه به موضوعی برای شوخی و حتی ابراز رضایت تبدیل می‌شود.

این همان زنگ خطری است که باید جدی گرفته شود؛ جامعه‌ای که همدلی در آن جنسیتی شود، بیش از هر زمان دیگری به بازسازی فرهنگ احترام و مسئولیت‌پذیری نیاز دارد.

 

درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید. پایان خبر / رکنا / کدخبر 1268236