هنوز بحران دارویی نداریم؛ اما ذخایر دارو در حال کاهش است

به گزارش خبرگزاری رکنا، اختلال در مسیرهای واردات دارو و دشوار شدن دسترسی به مواد اولیه، زنگ هشدار را برای صنعت دارویی به صدا درآورده است.

بخش قابل‌توجهی از مواد اولیه‌ی مورد استفاده در تولید دارو همچنان از خارج کشور تأمین می‌شود و بسته ماندن یا مختل شدن مسیرهای دریایی، هزینه و زمانِ رساندن این مواد به کشور را افزایش داده است؛ مساله‌ای که اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند کاهش تولید و تشدید کمبود برخی داروها را به دنبال داشته باشد.

کمبود یا بحران دارو؟

دکتر هادی احمدی، عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان ایران در گفتگو با همشهری، با اشاره به شرایط ایجادشده پس از جنگ و اختلال در مسیرهای واردات، معتقد است: «هنوز در حوزه دارو به مرحله بحران نرسیده‌ایم، اما ادامه این وضعیت می‌تواند زنجیره تأمین دارو را تحت فشار بیشتری قرار دهد.»

عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان ایران توضیح می‌دهد که «تعریف بحران با کمبود فرق دارد» و در شرایط فعلی بخش قابل‌توجهی از داروهای مورد نیاز کشور همچنان در دسترس است.

به گفته احمدی، ذخایر استراتژیک سازمان غذا و دارو و موجودی دارو در داروخانه‌های کشور فعلاً امکان تداوم تأمین را فراهم کرده است.

او موجودی دارو در حدود ۱۸ هزار داروخانه کشور را نیز بخشی از این ذخیره می‌داند و می‌گوید: «در بسیاری از داروخانه‌ها هنوز برای چند ماه دارو وجود دارد. با این حال، این ذخایر نامحدود نیستند و در صورت ادامه اختلال در تأمین، به‌تدریج کاهش پیدا می‌کنند.»

مواد اولیه موجود نیست

مسئله اصلی اما فقط داروی آماده مصرف نیست؛ بخشی از نگرانی به موادی بازمی‌گردد که باید به کارخانه برسند تا اساساً دارویی برای عرضه تولید شود.

احمدی با اشاره به وابستگی صنعت دارویی کشور به واردات تأکید می‌کند: «درست است که حدود ۵۰ درصد مواد اولیه ما در داخل تولید می‌شود، اما بسیاری از مؤلفه‌های تولید دارو نیازمند واردات است.»

به گفته او «مواد اولیه، پیش‌سازهای دارویی و برخی تجهیزات و الزامات تولید همچنان از خارج تأمین می‌شوند و نمی‌توان همه اجزای زنجیره تولید را ۱۰۰ درصد در داخل کشور تأمین کرد.»

او می‌گوید: «از آنجا که بخش عمده واردات ما از طریق مسیرهای دریایی انجام می‌شد و این مسیر مدت‌هاست بسته است و مشخص نیست چه زمانی باز خواهد شد، امیدواریم شرایط طوری پیش برود که دست‌کم مسیر واردات دارو و مواد اولیه آن باز شود. گرچه ما کشوری با حدود ۱۵ کشور همسایه هستیم، مراودات زیادی با آنها داریم و مسیرهای دیگری هم برای واردات وجود دارد و منحصر به مسیر دریایی نیستیم، اما موضوع این است که مسیرهای جایگزین هم هزینه‌برند و هم زمان‌بر. این مساله درنهایت خود را در کارخانه‌های تولید دارو نشان می‌دهد؛ مواد اولیه دیرتر می‌رسند، تولید با تأخیر انجام می‌شود و درنتیجه ممکن است بعضی داروها با کاهش عرضه مواجه شوند.»

هشدار درباره ادامه‌دار شدن این وضعیت

عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان ایران درباره اثرات ادامه‌دار شدن این وضعیت هشدار می‌دهد و می‌گوید: «اگر این روند ادامه‌دار شود، قطعاً در همه زمینه‌ها از جمله دارو دچار مشکل خواهیم شد. البته هنوز ذخایر موجود و توان تولید داخلی اجازه نداده است کمبودها به یک بحران سراسری تبدیل شوند، اما تاب‌آوری ما هم حدی دارد.»

در کدام داروها کمبود داریم؟

عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان ایران در پاسخ به این سؤال که در حال حاضر کدام داروها بیشتر در معرض کمبود قرار دارند، می‌گوید: «ما در زمینه بعضی داروهای حوزه اعصاب و روان و تعدادی از داروهای قلبی دچار کمبود هستیم. البته روند تأمین مواد اولیه از مسیرهای دیگر در حال انجام است و بخشی از تولیدات دوباره در حال از سر گرفته شدن است. هرچند تأخیر در رسیدنِ مواد اولیه همچنان مشکل اصلی است.»

احمدی می‌گوید: «پشت مسائل موجود، بیمارانی قرار دارند که برای ادامه درمان به دسترسی منظم و بدون وقفه به دارو نیاز دارند.»

عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان ایران به تجربه جنگ ۱۲ روزه اشاره می‌کند و می‌گوید: «در جنگ ۴۰ روزه و حتی بعد از آن، بعضی کشورهای همسایه مثل امارات در واردات بعضی مواد و داروها محدودیت گذاشتند و همین باعث شد که بیماران نیازمند تصویربرداری تحت تأثیر قرار گرفتند و در بعضی مراکز درمانی، دسترسی به مواد حاجب مورد نیاز سی‌تی‌اسکن و ام‌آرآی با مشکل مواجه شد.»

زیر پا گذاشتن اصول بشردوستانه

عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان ایران، موانع ایجادشده برای ورود دارو و تجهیزات پزشکی در زمان جنگ را خلاف اصول بشردوستانه و مقررات بین‌المللی می‌داند و بر ضرورت پیگیری این موضوع تأکید می‌کند: «طبق ماده ۲۳ کنوانسیون چهارم ژنو، عبور محموله‌های دارویی و تجهیزات پزشکی مورد نیاز غیرنظامیان، حتی در شرایطی که کشور مقصد طرف دشمن باشد، باید تسهیل شود.»

به گفته احمدی، کشورهای اروپایی و آمریکا با کشورها برخوردهای دوگانه دارند. اگر چنین اتفاقی برای کشور اروپایی رخ دهد، همه پروپاگاندا راه می‌اندازند و دست به کار می‌شوند ولی برای کشوری مثل ایران صدای هیچکس در نمی‌آید. این برخلاف قوانین بین‌المللی است./ همشهری آنلاین