تهران با ۵۳۰ میلیون مترمکعب ذخیره آبی به آخر مرداد رسید/ سدهای پایتخت هنوز ۲۰۰ میلیون مترمکعب عقب‌تر از شرایط نرمال + جدول

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  تهران در حالی به آخرین روزهای مرداد ۱۴۰۵ رسیده که نگاه به آمار سدهای تأمین‌کننده آب پایتخت، تصویری دوگانه و در عین حال نگران‌کننده را نشان می‌دهد.

در ظاهر، برخی سدها نسبت به سال گذشته وضعیت بهتری دارند، اما پشت این اعداد، واقعیتی نهفته است که کارشناسان آب سال‌هاست درباره آن هشدار می‌دهند؛ واقعیتی به نام «شکنندگی امنیت آبی تهران».

بر اساس آخرین آمار موجود، سد طالقان با ۲۲۵ میلیون مترمکعب ذخیره و ۵۳ درصد پرشدگی، بیشترین حجم آب را در میان سدهای تهران دارد. سد امیرکبیر نیز با ۱۶۱ میلیون مترمکعب ذخیره و ۹۰ درصد پرشدگی، در وضعیت مطلوبی قرار گرفته است. اما در سوی دیگر ماجرا، سد لار با تنها ۷ درصد پرشدگی و سد ماملو با ۱۴ درصد پرشدگی، همچنان در محدوده تنش آبی قرار دارند. لتیان نیز اگرچه ۶۰ درصد پرشدگی را ثبت کرده، اما فاصله معناداری با شرایط ایده‌آل دارد.

چرا نباید از افزایش ذخایر برخی سدها خوشحال شد؟

در نگاه اول، رشد ۲۱۳ درصدی حجم مخزن امیرکبیر یا افزایش ۵۷ درصدی ذخیره ماملو نسبت به سال گذشته می‌تواند نشانه خروج از بحران تلقی شود، اما مقایسه با سال گذشته معیار دقیقی نیست. سال ۱۴۰۴ یکی از خشک‌ترین سال‌های آبی دهه‌های اخیر بود و بسیاری از سدها در شرایط بحرانی قرار داشتند. بنابراین رشد نسبت به یک سال بسیار خشک، لزوماً به معنای بازگشت به شرایط نرمال نیست.

واقعیت این است که تهران همچنان با کمبود بارش نسبت به میانگین بلندمدت روبه‌روست و ذخایر سدهای استان در ماه‌های گذشته نیز فاصله قابل توجهی با متوسط تاریخی داشته‌اند. گزارش‌های رسمی از کسری صدها میلیون مترمکعبی ذخایر سدهای تهران نسبت به شرایط نرمال حکایت دارند.

بحران واقعی در زیر زمین جریان دارد

موضوع فقط سدها نیستند. سال‌ها برداشت بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی، تهران را به شهری وابسته به منابعی کرده که فرصت بازسازی ندارند. هر زمان ذخیره سدها کاهش می‌یابد، فشار بر چاه‌ها بیشتر می‌شود و این روند به افت سطح آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین و تشدید بحران‌های زیست‌محیطی منجر می‌شود.

به بیان دیگر، حتی اگر سد امیرکبیر امروز ۹۰ درصد پر باشد، باز هم تضمینی برای امنیت آبی پایتخت وجود ندارد؛ زیرا بخش مهمی از تأمین آب تهران از منابعی انجام می‌شود که سال‌هاست با کسری مواجه‌اند.

پاییز و زمستان پیش رو؛ آزمون سرنوشت‌ساز

سرنوشت آب تهران اکنون بیش از هر چیز به بارش‌های پاییز و زمستان ۱۴۰۵ گره خورده است. اگر بارش‌ها کمتر از نرمال باشد، سدهایی مانند لار و ماملو وارد شرایط بحرانی‌تر خواهند شد و فشار بیشتری بر سایر منابع وارد می‌شود. در چنین شرایطی احتمال افزایش محدودیت‌های مصرف، افت فشار آب در برخی مناطق و وابستگی بیشتر به منابع زیرزمینی دور از انتظار نخواهد بود.

اما اگر بارش‌ها در حد نرمال یا بالاتر از نرمال ثبت شود، تهران می‌تواند بخشی از کسری انباشته خود را جبران کند؛ هرچند حتی در این سناریو نیز بحران آب به طور کامل برطرف نخواهد شد، زیرا مسئله اصلی، ناترازی میان مصرف و منابع موجود است.

روزگاری که در انتظار تهران است

تهران وارد دوره‌ای شده که دیگر نمی‌توان بحران آب را صرفاً با ساخت سدهای جدید یا انتقال آب حل کرد. رشد جمعیت، توسعه شهری، تغییر اقلیم، افزایش دما و کاهش بارش‌های مؤثر، معادله آب پایتخت را پیچیده‌تر از گذشته کرده است.

اگر الگوی مصرف تغییر نکند و مدیریت منابع آب به شکل جدی اصلاح نشود، ممکن است در سال‌های آینده با پدیده‌ای مواجه شویم که کارشناسان آن را «کم‌آبی مزمن» می‌نامند؛ وضعیتی که در آن آب وجود دارد، اما نه به اندازه‌ای که پاسخگوی سبک زندگی و الگوی مصرف کنونی باشد.

سدهای تهران در مرداد ۱۴۰۵ هنوز خالی نشده‌اند؛ اما پیام آنها روشن است: پایتخت از بحران عبور نکرده، فقط فعلاً فرصت خریده است.