سوختن روح فوتبال در آتش تصمیمات عجیب؛ چرا بدون تماشاگر، فوتبال از هستی ساقط است؟

به گزارش رکنا، فوتبال، برخلاف تصور سطحی برخی از مدیران و تصمیم‌گیران، تنها یازده بازیکن در یک مستطیل سبز نیست؛ فوتبال، یک اکوسیستم عظیم از احساسات، اقتصاد و فرهنگ است که قلب تپنده آن، «تماشاگر» است.

 وقتی صحبت از تقابل دو غول فوتبال ایران، یعنی تراکتور و پرسپولیس می‌شود، صحبت از یک بازی ساده نیست؛ صحبت از یک «رویداد ملی» است که میلیون‌ها نفر را در خانه و ورزشگاه به وجد می‌آورد. اما وقتی تصمیم گرفته می‌شود که این نبرد حساس، در سکوت مرگبار و بدون حضور تماشاگران برگزار شود، در واقع اعلام شده است که فوتبال ایران، از روح و معنای خود تهی شده است. ما امروز با یک بحران «بی‌معنایی» روبرو هستیم.

۱- پارادوکسِ هیجان و سکوت؛ چرا تراکتور و پرسپولیس؟

انتخاب ترکیب‌هایی مانند تراکتور و پرسپولیس برای برگزاری در ورزشگاه بسته، یک انتخاب استراتژیک نیست، بلکه یک «بی‌گناهی در حق فوتبال» است. این دو تیم، نماد‌های هویت منطقه‌ای و ملی هستند. هواداران تراکتور، بخشی از هویت آذربایجان و فوتبال ایران هستند و هواداران پرسپولیس، ستون اصلی محبوبیت لیگ برتر.

برگزاری چنین دیداری بدون تماشاگر، یعنی حذف «عامل فشار». در فوتبال حرفه‌ای، تماشاگر نه تنها تشویق‌کننده، بلکه بخشی از فشار روانی است که داور، بازیکن و مربی را با خود همراه می‌کند. وقتی ورزشگاه خالی است، عدالت در زمین، تحت تأثیر «سکوت خفقان‌آور» قرار می‌گیرد. این تصمیم، تمام هیجان درگیر شدن در حساسیت بالای جدول را می‌کشد و بازی را به یک تمرین طولانی و بی‌روح تبدیل می‌کند.

۲- نقد «قانون من درآوردی»؛ فرسایش اعتبار نهادها

در متن اعتراض ما، یک جمله کلیدی وجود دارد؛ «ما عاشق قانون من درآوردی هستیم.» این جمله، عصاره تلخ وضعیت مدیریتی در فوتبال ایران است. در فوتبال مدرن، هر تصمیم باید بر اساس «پیش‌بینی»، «تحلیل ریسک» و «قوانین مکتوب» باشد. اما در ایران، ما با پدیده‌ای به نام «تصمیمات لحظه‌ای» و «مدیریت بحران‌های کاذب» روبرو هستیم.

• چه جایگزین حقوقی برای این تصمیم وجود دارد؟

• چگونه می‌توان امنیت را بدون حضور هواداران، در سطح مدیریت‌شده تامین کرد؟

• تأثیر این تصمیم بر نرخ فروش بلیت و درآمدهای باشگاه‌ها چیست؟

پاسخ به این‌ها در هیچ جلسه‌ای داده نمی‌شود. تصمیمات، در اتاق‌های دربسته و بر پایه «ترس از اتفاقات پیش‌بینی نشده» گرفته می‌شود. این یعنی ما از «قانون‌مداری» به سمت «بحران‌مداری» حرکت کرده‌ایم. وقتی قوانین، ابزاری برای «اجرای نظم» نیستند، بلکه ابزاری برای «فرار از مسئولیت» می‌شوند، اعتماد هوادار به ساختار فوتبال از بین می‌رود.

۳- اقتصاد فوتبال؛ وقتی تماشاگر را حذف می‌کنیم، خودمان را فقیر می‌کنیم

از دیدگاه اقتصادی، برگزاری مسابقاتی با سطح حساسیت بالا بدون تماشاگر، یک «خودکشی مالی» است. فوتبال امروزی بر پایه حقوق تلویزیونی، اسپانسرینگ و فروش بلیت استوار است.

• کاهش جذابیت برای اسپانسر؛ هیچ برند بزرگی حاضر نیست سرمایه‌ای را روی محصول خود در یک مسابقه بدون اتمسفر و بدون حضور دوربین‌های تماشاگران در پس‌زمینه، هزینه کند.

• از بین رفتن چرخه درآمدی؛ تماشاگر در ورزشگاه، مصرف‌کننده است. او در پی‌نال‌ها، در استراحت‌ها و در مسیر رفت و برگشت، باعث گردش خون اقتصادی در اطراف ورزشگاه و شهر می‌شود.

با حذف تماشاگر، ما در واقع در حال قطع کردن شریان‌های حیاتی باشگاه‌ها هستیم. این تصمیم، باعث می‌شود باشگاه‌ها برای بقای مالی، بیش از پیش به کمک‌های دولتی یا حاشیه‌های مدیریتی وابسته شوند و هرگز به یک نهاد اقتصادی مستقل تبدیل نشوند.

۴- پیامدهای روانی و اجتماعی؛ فروپاشی پیوند میان ملت و ورزش

فوتبال، یکی از معدود بسترهایی است که در آن تفاوت‌های اجتماعی، مذهبی و اقتصادی در میان یک هدف مشترک (حمایت از تیم) رنگ می‌بازد. ورزشگاه، محل «کاتارسیس» یا تخلیه هیجانی است. وقتی تماشاگر را از این فضا محروم می‌کنید، در واقع در حال مدیریتِ «خشم پنهان» هستید.

هیجان یک بازی حساس، اگر در ورزشگاه تخلیه نشود، به شکل دیگری در فضای مجازی و خیابان‌ها خود را نشان می‌دهد. ما با بستن درهای ورزشگاه، در واقع درهای گفت‌وگو و تخلیه هیجان را می‌بندیم و با این کار، ناآرامی‌های روانی و اجتماعی ناشی از نبود سرگرمی‌های سالم را افزایش می‌دهیم.

۵- نتیجه‌گیری؛ بازگشت به اصل «اصولی بودن»

ما به دنبال یک مدیریت نیستیم که فقط بلد باشد «ممنوع» کند؛ ما به دنبال مدیریتی هستیم که بلد باشد «تسهیل» کند. نیاز ما به «اصولی فکر کردن» است.

• اصول نخست؛ امنیت باید با تکنولوژی و مدیریتِ هوشمند تأمین شود، نه با حذف تماشاگر.

•  اصول دوم؛ تصمیمات باید شفاف و بر پایه مستندات باشند، نه بر پایه ترس از رسانه.

•  اصول سوم؛ فوتبال باید به عنوان یک صنعت دیده شود، نه یک فعالیت تفریحی ثانویه.

▪️سخن پایانی

اگر قرار است فوتبال ایران بدون تماشاگر برگزار شود، پس چرا اصلاً برگزار می‌کنیم؟ اگر قرار است قوانین، تنها برای محدود کردنِ مردم باشد و نه برای حمایت از آن‌ها، پس این قوانین برای چه هستند؟

تراکتور و پرسپولیس، نمادهای عشق و هیجان هستند. اجازه ندهید این عشق، در سکوت ناشی از بی‌تدبیری، دفن شود. ما فوتبال می‌خواهیم؛ با تمام هیاهو، با تمام صدای تشویق و با تمام خطاهای انسانی؛ اما فوتبال بدون معنا را، ما نمی‌پذیریم

نویسنده: مجید روان‌ستان