از تحویل غذا تا فتح ادبیات؛ پیک موتوری برنده جایزه بزرگ «لو شون» شد

به گزارش رکنا، این شاعر خودآموخته که روایتگر زندگی و دشواری‌های کارگران خدمات تحویل کالا است، با این موفقیت به نمادی از رشد و دیده‌شدن ادبیات طبقه کارگر در چین تبدیل شده است.

در اتفاقی کم‌سابقه در فضای ادبی چین، «وانگ جیبینگ» شاعر و راننده ۵۶ ساله پیک موتوری، موفق شد با مجموعه شعر «پرواز در ارتفاع پایین» (Low Flight) یکی از معتبرترین جوایز ادبی این کشور، یعنی جایزه «لو شون» را از آن خود کند؛ موفقیتی که بازتاب گسترده‌ای در محافل فرهنگی و رسانه‌ای چین داشته است.

وانگ که در خانواده‌ای کم‌برخوردار در یکی از روستاهای شرق چین متولد شده، پیش از پایان دوران دبیرستان ترک تحصیل کرد و سال‌ها در مشاغل مختلف فعالیت داشت. او مجموعه «پرواز در ارتفاع پایین» را با الهام از تجربه‌های شخصی خود و گفت‌وگو با صدها راننده پیک موتوری نوشته است. این کتاب که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد، شامل ۱۳۹ شعر درباره زندگی، دغدغه‌ها و مشکلات کارگران حوزه تحویل کالا است.

این شاعر پس از دریافت جایزه، در پیامی ویدئویی از تأثیر این موفقیت بر زندگی خود سخن گفت و اظهار کرد که این اتفاق انگیزه بیشتری برای ادامه مسیر به او داده است. او با اشاره به فشارهای ناشی از شهرت افزود: «من وانگ جیبینگ هستم؛ رودخانه‌ای که آرام به مسیر خود ادامه می‌دهد.»

موفقیت وانگ نشان‌دهنده رشد و محبوبیت روزافزون ادبیات کارگری در چین است. در سال‌های اخیر آثاری با محوریت زندگی کارگران و مهاجران، از جمله کتاب «من در پکن بسته تحویل می‌دهم» نوشته «هو آنیان» و کتاب خاطرات «سرگردان در جنوب» اثر «شیائو های»، مورد توجه گسترده مخاطبان قرار گرفته‌اند.

به گفته «لیزی لی»، پژوهشگر مرکز تحلیل چین در مؤسسه سیاست‌گذاری انجمن آسیا، افزایش جمعیت کارگران یقه‌آبی که شمار آنها به حدود ۴۰۰ میلیون نفر می‌رسد، باعث شده روایت‌های این قشر بیش از گذشته برای طبقه متوسط جامعه قابل لمس باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که اقتصاد چین با چالش‌ها و نااطمینانی‌های بیشتری روبه‌رو شده است.

شعرهای وانگ به دلیل زبان روان، روایت‌های صادقانه و پرداختن به زندگی واقعی مردم عادی، با استقبال فراوانی مواجه شده‌اند. بسیاری از کاربران شبکه اجتماعی «دوبان» آثار او را صمیمی، تأثیرگذار و نزدیک به واقعیت توصیف کرده‌اند و معتقدند شعرهای او توانسته‌اند تجربه زیسته کارگران را به شکلی ملموس بازتاب دهند.

وانگ جیبینگ تاکنون بیش از ۶ هزار شعر سروده و پنج مجموعه شعر منتشر کرده است. شعر معروف او با عنوان «مردی در شتاب» که در سال ۲۰۲۲ منتشر شد، بیش از ۲۰ میلیون بار در شبکه‌های اجتماعی دیده شد و نقش مهمی در شناخته شدن او داشت. حضور در برنامه تلویزیونی پرمخاطب «جشن بهاره» نیز بر شهرتش افزود، اما او همچنان شغل خود به عنوان پیک موتوری را حفظ کرده است.

رسانه‌های رسمی چین نیز از آثار این شاعر حمایت کرده‌اند. روزنامه «پیپلز دیلی» شعرهای او را بازتاب‌دهنده احساسات و دغدغه‌های مردم عادی دانسته و تأکید کرده است که آثارش با تمرکز بر زندگی روزمره، از استقامت، امید و کرامت انسانی سخن می‌گویند.

این در حالی است که چین همچنان با انتقادهایی درباره محدودیت‌های اعمال‌شده بر نویسندگان و فعالان فرهنگی مواجه است. بر اساس آمار انجمن جهانی قلم (PEN)، در میان ۴۰۱ نویسنده زندانی در ۴۴ کشور جهان طی سال گذشته، ۱۱۹ نفر در چین زندانی بوده‌اند. با این وجود، برخی تحلیلگران معتقدند ادبیات کارگری در چین از حمایت بیشتری برخوردار است، زیرا ضمن پرداختن به مسائل اجتماعی، به‌طور مستقیم ساختار سیاسی کشور را به چالش نمی‌کشد و بر ارزش‌هایی مانند تلاش، تاب‌آوری و شأن طبقه کارگر تأکید دارد.

با وجود دریافت جوایز و افزایش شهرت، وانگ جیبینگ می‌گوید قصد ندارد حرفه اصلی خود را کنار بگذارد. او در پاسخ به این پرسش که چرا همچنان به تحویل غذا ادامه می‌دهد، گفته است: «این زندگی من است و فراموش نمی‌کنم که از کجا آمده‌ام و چه کسی هستم.»